Anh Quân làm việc trong văn phòng. Ngày nào anh cũng chạy. Sáng chạy đi làm. Trưa chạy đi ăn. Chiều chạy về đón con. Tối chạy lo cơm nước, bài vở của con. Có hôm anh ngồi xuống ghế, bỗng thấy tim mình đập nhanh. Người mệt rã. Anh tự hỏi, mình chạy suốt ngày như vậy để làm gì?
Người xưa đã nhìn ra chuyện này từ rất lâu. Trong sách Bói Dịch Diễn Cầm Tam Thế có một câu rất hay. Con người sở dĩ không an lạc được là vì bị động về sự ham muốn. Vì vậy cần phải ngồi thiền để tạo tinh thần điềm đạm. Nghĩa là, lòng mình không yên là vì mình muốn quá nhiều, chạy quá nhiều. Muốn yên, phải ngồi lại.
Ngồi yên mỗi ngày nghe thì dễ. Nhưng làm mới khó. Vì mình quen chạy rồi. Ngồi xuống, mình thấy ngứa ngáy. Tay muốn cầm điện thoại. Đầu muốn nghĩ đến việc ngày mai. Mình sợ ngồi yên sẽ làm mình mất thời gian. Nhưng thật ra, ngồi yên không làm mất thời gian. Ngồi yên làm mình lấy lại thời gian đã mất vì chạy loạn.
Sách Khí Đạo cũng dạy về sự tĩnh lặng. Trong phần dẫn sách Tố Vấn, sách viết, đạo dưỡng sinh của trời với người, quý ở chỗ đạm bạch ninh tĩnh. Đạm bạch là đơn giản, thanh đạm. Ninh tĩnh là yên tĩnh, lắng đọng. Người xưa cho rằng, sống đơn giản và yên tĩnh là gốc của dưỡng sinh. Không phải uống thuốc bổ. Không phải tập luyện nặng nhọc. Mà là giữ lòng yên.
Người thời thượng cổ, theo lời sách Tố Vấn, thuận theo âm dương, ăn uống điều độ, nghỉ ngơi có nề nếp, không vọng tưởng, không lao lực, cho nên giữ được hình thần trọn vẹn, sống đủ trăm năm. Ngược lại, người thời nay lấy vọng tưởng làm lẽ thường, sinh hoạt không nề nếp, cho nên mới năm chục tuổi đã suy. Vọng tưởng là nghĩ lung tung, nghĩ không dứt. Mình ngồi đây mà đầu nghĩ ở chỗ khác. Mình ăn cơm mà đầu nghĩ đến việc chưa làm xong. Cái đó làm mình hao tổn nhiều nhất.
Vậy ngồi yên làm thế nào? Đơn giản lắm. Mỗi ngày, dành ra mười lăm phút. Tìm một chỗ yên tĩnh trong nhà. Có thể là góc ban công. Có thể là chiếc ghế ở phòng khách sau khi con đã ngủ. Ngồi thẳng lưng, hai tay đặt lên đầu gối, nhắm mắt lại. Rồi thở. Hít vào chậm. Thở ra chậm. Chỉ vậy thôi.
Lúc đầu, đầu mình sẽ chạy loạn. Nghĩ đến việc này, việc kia. Đừng đuổi nó đi. Đừng giận mình vì không tập trung được. Cứ để ý nghĩ đến rồi đi, như mây bay qua trời. Mình chỉ cần quay về với hơi thở. Hít vào, biết mình đang hít vào. Thở ra, biết mình đang thở ra. Làm vậy vài phút, lòng mình sẽ lắng xuống.
Mười lăm phút ngồi yên mỗi ngày có thể làm được gì? Trước hết, nó làm nhịp tim mình chậm lại. Hơi thở mình sâu hơn. Vai mình bớt căng. Sau đó, đầu mình sáng ra. Những việc rối rắm ban ngày, sau mười lăm phút ngồi yên, nhìn lại sẽ rõ ràng hơn. Mình sẽ biết việc nào cần làm trước, việc nào có thể để sau.
Có người nói, tôi bận lắm, không có mười lăm phút. Nhưng thật ra, ai cũng có mười lăm phút. Mười lăm phút lướt điện thoại trước khi ngủ. Mười lăm phút ngồi chờ con tan học. Mình chỉ cần lấy một khoảng đó, biến thành thời gian ngồi yên. Không cần thêm thời gian. Chỉ cần đổi cách dùng thời gian.
Ngồi yên cũng không nhất thiết phải ngồi thiền theo nghi thức nào. Mình chỉ cần ngồi yên. Không điện thoại. Không tivi. Không nói chuyện. Chỉ ngồi với chính mình. Người nào làm được điều đó mỗi ngày, người đó đang dưỡng sinh theo cách cổ nhất và đơn giản nhất.
Có một điều cần nhớ. Ngồi yên là để tĩnh tâm, không phải để chữa bệnh. Nếu mình đang lo âu nhiều, mất ngủ kéo dài, hay có bệnh trong người, thì nên đi khám thầy thuốc. Ngồi yên giúp mình khỏe hơn, bình tĩnh hơn, nhưng nó không thay thế việc chữa bệnh.
Tối nay, sau khi dọn dẹp xong, hãy thử ngồi yên mười lăm phút. Không cần làm gì cả. Chỉ ngồi và thở. Ngày mai, mình sẽ thấy mình khác đi một chút. Ít cáu hơn. Nhẹ nhõm hơn. Và có thể, mình sẽ muốn ngồi yên thêm mười lăm phút nữa.
Nội dung bài này chỉ mang tính tham khảo, không thay lời khuyên y tế.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư