🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Dưỡng sinh cổ truyền

Không làm quá sức: dưỡng chân khí theo sách Khí Đạo

Dưỡng sinh cổ truyền · 9 phút đọc

Anh Tùng làm thợ xây, ngày nào cũng làm từ sáng sớm tới tối mịt. Có hôm chủ thầu giục tiến độ, anh làm thêm tới khuya. Về tới nhà, anh ăn vội bát cơm, nằm xuống là ngủ thiếp. Sáng dậy, người ê ẩm, tay chân mỏi. Anh bảo, trẻ khỏe mà, làm nhiều một chút có sao. Nhưng càng ngày, anh càng thấy mình đuối. Đau lưng, mất ngủ, ăn không ngon. Đi khám, bác sĩ bảo anh làm quá sức, cần nghỉ ngơi.

Chuyện làm quá sức, không chỉ của anh Tùng. Người làm văn phòng cũng vậy. Ngồi máy tính mười mấy tiếng một ngày, mắt mờ, vai cứng. Người buôn bán cũng vậy. Thức khuya dậy sớm, lo toan đủ thứ, người gầy rộc đi. Ai cũng nghĩ, ráng thêm một chút nữa, xong việc rồi nghỉ. Nhưng việc thì không bao giờ xong. Ráng mãi, tới lúc cơ thể kiệt sức mới chịu dừng.

Sách Khí Đạo có một câu nói về phương pháp dưỡng chân khí. Sách viết, phương pháp dưỡng chân khí là: ăn uống điều độ, làm việc, nghỉ ngơi có nền nếp, không làm quá sức, không để thân tâm mệt mỏi. Ăn uống điều độ, làm việc, nghỉ ngơi có nền nếp, không làm quá sức. Chân khí là khí thật, là sức sống căn bản của con người. Dưỡng chân khí là giữ gìn sức sống đó, đừng để nó hao mòn vì làm quá sức.

Không làm quá sức nghĩa là gì? Không phải là lười biếng, không làm gì. Mà là làm đúng sức mình, làm xong thì nghỉ, đừng cố quá. Mỗi người có một sức khác nhau. Người trẻ khỏe thì làm được nhiều hơn. Người già yếu thì làm ít hơn. Người đang bệnh thì càng phải làm ít hơn. Biết sức mình ở đâu, làm tới đó thì dừng, đó là trí tuệ. Không biết dừng, cứ ráng, là tự hại mình.

Người xưa nói, làm việc có nền nếp. Nền nếp nghĩa là làm có giờ, nghỉ có giờ. Làm một lúc thì nghỉ một lúc. Làm ban ngày thì nghỉ ban đêm. Không làm thâu đêm suốt sáng, không làm liên tục không nghỉ. Cơ thể giống như cái máy. Máy chạy liên tục không nghỉ thì nóng, thì hỏng. Cơ thể cũng vậy. Làm liên tục không nghỉ thì kiệt sức, thì sinh bệnh.

Có một hình ảnh trong sách Khí Đạo. Người biết đạo thời thượng cổ, thuận theo âm dương, hòa cùng thuật số, ăn uống điều độ, sinh hoạt có nề nếp, không vọng tưởng, lao lực, cho nên giữ được sức khỏe lâu dài. Không vọng tưởng, không lao lực. Vọng tưởng là lo nghĩ quá nhiều. Lao lực là làm quá sức. Hai thứ này đi cùng nhau, cùng làm hao tổn chân khí. Lo nhiều thì mất ngủ, làm nhiều thì mất sức. Mất ngủ cộng mất sức, thì bệnh tới lúc nào không hay.

Anh Tùng nghe lời bác sĩ, thử thay đổi. Anh vẫn đi làm, nhưng không làm thêm tới khuya nữa. Tới giờ thì về, ăn cơm với vợ con, ngủ đúng giờ. Cuối tuần, anh nghỉ một buổi, đi câu cá, ngủ bù. Một tháng sau, anh thấy người khác hẳn. Đau lưng giảm, ngủ ngon hơn, ăn ngon hơn. Anh bảo, hóa ra nghỉ ngơi không làm mình mất việc. Mà nghỉ ngơi giúp mình làm việc tốt hơn. Vì người khỏe thì làm nhanh, làm chắc. Người mệt thì làm chậm, làm sai, lại phải làm lại.

Nhiều người sợ nghỉ ngơi sẽ bị coi là lười. Sợ sếp đánh giá, sợ đồng nghiệp chê cười, sợ mất thu nhập. Nỗi sợ đó không sai, đời sống có nhiều áp lực thật. Nhưng nghỉ ngơi không có nghĩa là bỏ việc. Nghỉ ngơi là để làm việc lâu dài, bền bỉ. Người chạy marathon không chạy hết sức từ đầu. Họ chạy đều, giữ sức, tới cuối mới tăng tốc. Đời người cũng là một cuộc chạy dài. Ai giữ sức, người đó đi xa.

Không làm quá sức còn bao gồm cả việc không lo nghĩ quá sức. Có những người làm việc không nhiều, nhưng lo nghĩ thì nhiều. Lo tiền, lo con, lo nhà, lo đủ thứ. Lo tới mất ngủ, ăn không ngon. Lo nghĩ quá cũng là lao lực, lao lực của tâm. Sách xưa nói không vọng tưởng, chính là nói điều này. Lo những việc trong tầm tay mình, làm được thì làm. Lo những việc ngoài tầm tay, lo mãi cũng không giải quyết được. Buông được một chút, lòng nhẹ đi một chút.

Dưỡng chân khí bắt đầu từ việc biết dừng. Làm việc, tới lúc mệt thì dừng, nghỉ một chút rồi làm tiếp. Ăn cơm, tới lúc vừa no thì dừng, đừng cố. Nói chuyện, tới lúc thấy căng thẳng thì dừng, đi dạo một vòng. Ngủ, tới giờ thì ngủ, đừng ráng thêm. Biết dừng là biết giữ gìn. Người không biết dừng, thì cơ thể sẽ bắt mình dừng bằng bệnh tật. Lúc đó, dừng cũng đã muộn.

Có một cách tập rất nhỏ. Mỗi ngày, dành ra một khoảng nghỉ thật sự. Không phải nghỉ để lướt điện thoại, mà nghỉ để không làm gì. Ngồi yên mười phút, uống chén trà, nhìn ra ngoài cửa sổ. Mười phút đó, cơ thể được thả lỏng, tâm được nghỉ ngơi. Làm đều mỗi ngày, sẽ thấy mình bền bỉ hơn. Không phải vì mình làm ít đi. Mà vì mình làm việc trong lúc tỉnh táo, chứ không phải trong lúc kiệt sức.

Anh Tùng bây giờ vẫn làm thợ xây. Nhưng anh làm khác trước. Anh làm đúng giờ, nghỉ đúng giờ, ăn đúng bữa, ngủ đúng giờ. Chủ thầu ban đầu không vui, nhưng sau thấy anh làm chắc, làm nhanh, ít sai, lại quý anh hơn. Anh bảo, giữ sức không phải là lười. Giữ sức là để làm được lâu dài, nuôi được gia đình, sống được khỏe mạnh. Đó là dưỡng chân khí, như sách xưa đã dạy.

Hôm nay, nếu bạn thấy mình đang làm quá sức, hãy thử dừng lại một chút. Không cần nghỉ cả ngày. Chỉ cần nghỉ mười phút, hít thở, uống nước, rồi làm tiếp. Và tối nay, hãy ngủ đúng giờ, đừng ráng thêm. Chân khí của mình, mình không giữ thì ai giữ. Giữ được sức, thì còn làm được nhiều việc, còn sống được lâu dài với người thân.

Nội dung trên chỉ để tham khảo, không thay lời khuyên y tế.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Khí Đạo - Lục Lưu 1 — trang 276
• Khí Đạo - Lục Lưu 1 — trang 178
Bài liên quanNgủ sớm, dậy sớm theo mùaĂn uống điều độ, nghỉ ngơi có nề nếpDạo bước mỗi ngày, thân nhẹ tâm an