🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Dưỡng sinh cổ truyền

Ăn uống điều độ, nghỉ ngơi có nề nếp

Dưỡng sinh cổ truyền · 7 phút đọc

Cô Hạnh mở quán cơm bình dân đã hai mươi năm. Khách quen vẫn thường hỏi sao cô khỏe thế, làm việc từ sáng đến tối mà không thấy mệt. Cô cười: “Ăn đúng bữa, ngủ đúng giờ. Có vậy thôi.” Quán cô bán cơm đơn giản, không sơn hào hải vị. Cô ăn cùng món với khách, đúng giờ, không bỏ bữa, không ăn khuya. “Người ta cứ tưởng ăn ngon là ăn nhiều, ăn đắt. Tôi thì thấy ăn đúng mới là ăn ngon,” cô nói.

Sách Khí Đạo dẫn lời người xưa về cách sống thọ: “Người biết Đạo ở thời thượng cổ, thuận theo âm dương, hoà cùng thuật số, ăn uống điều độ, nghỉ ngơi có nề nếp, không vọng tưởng, lao lực, cho nên giữ được hình thần trọn vẹn cho đến hết tuổi thọ trời cho, sống đủ trăm tuổi.” Ăn uống điều độ, nghỉ ngơi có nề nếp — tám chữ ấy là cả một phép dưỡng sinh. Người xưa sống thọ không nhờ thuốc tiên, mà nhờ nếp sống đều đặn.

Ăn uống điều độ nghĩa là gì? Trước hết là ăn đúng bữa, đúng giờ. Cơ thể quen với nhịp ăn cố định, đến giờ là đói, ăn vào là tiêu hóa tốt. Bỏ bữa sáng, ăn trưa vội vàng, tối ăn bù thật no — cái nhịp ấy làm cơ thể rối loạn. Ăn no quá cũng hại như ăn đói quá. No quá thì nặng bụng, khó ngủ, lâu ngày sinh bệnh. Đói quá thì mệt lả, thèm ăn, lại ăn bù quá đà. Điều độ là ăn vừa đủ no, dừng lại khi còn thấy ngon, không đợi đến lúc căng bụng mới buông đũa.

Sách còn dạy ở một chỗ khác: “Phương pháp dưỡng chân khí là: ăn uống điều độ, làm việc, nghỉ ngơi có nền nếp, không làm quá sức, không để cho bị tổn hại.” Chân khí ở đây có thể hiểu đơn giản là sức sống trong người. Ăn uống thất thường, làm việc quá sức, nghỉ ngơi lộn xộn — ba thứ ấy bào mòn sức sống nhanh nhất. Không cần làm gì ghê gớm, chỉ cần sống lộn xộn đủ lâu, người sẽ yếu dần mà không biết vì sao.

Nghỉ ngơi có nề nếp cũng quan trọng như ăn uống điều độ. Làm việc thì phải có lúc nghỉ. Nhiều người làm việc quên ăn quên ngủ, tưởng đó là chăm chỉ, nhưng thật ra là vay mượn sức khỏe của ngày mai để dùng hôm nay. Vay thì phải trả, mà trả bằng sức khỏe thì đắt lắm. Nghỉ ngơi không phải là lười biếng. Người biết nghỉ đúng lúc thì làm việc hiệu quả hơn, đầu óc minh mẫn hơn, sống lâu hơn. Cái máy còn phải dừng để bảo dưỡng, huống chi con người.

Ăn uống điều độ còn nằm ở chỗ chọn món. Người xưa ăn theo mùa, ăn thứ có sẵn quanh mình. Mùa nào thức ấy, vừa tươi vừa hợp với cơ thể. Mùa hè ăn mát, mùa đông ăn ấm. Không cần món đắt tiền, chỉ cần món hợp. Cơm rau đạm bạc mà ăn đúng mùa, đúng bữa thì vẫn dưỡng thân tốt hơn sơn hào hải vị ăn thất thường. Cô Hạnh bán cơm bình dân mà khỏe, có lẽ cũng vì cô ăn như vậy: đơn giản, đúng bữa, đúng mùa.

Có một thói quen xấu mà nhiều người mắc phải: ăn trong lúc vội vàng, lo lắng, hoặc vừa ăn vừa xem điện thoại. Ăn như vậy, dù món ngon đến đâu, cơ thể cũng không hưởng được trọn vẹn. Người xưa ăn cơm trong yên lặng, nhai kỹ, nuốt chậm. Không phải vì họ cầu kỳ, mà vì họ hiểu: ăn là lúc nuôi thân, phải để thân được yên mà nhận. Ăn vội, ăn trong căng thẳng thì bụng no mà thân không khỏe, vì khí huyết dồn hết lên đầu lo nghĩ, không xuống bụng để tiêu hóa.

Muốn sống điều độ, không cần thay đổi lớn lao. Bắt đầu từ ba việc nhỏ: ăn đúng bữa, không bỏ bữa sáng; ăn vừa no, dừng khi còn ngon; ngủ đúng giờ, không thức khuya quá mười một giờ. Ba việc ấy làm đều trong một tháng, cơ thể sẽ tự báo lại bằng cảm giác nhẹ nhõm, ngủ sâu, dậy tỉnh táo. Không cần thuốc bổ, không cần thực đơn cầu kỳ. Điều độ là thuốc bổ rẻ nhất, mà ai cũng có thể dùng được.

Cô Hạnh vẫn mở quán mỗi ngày, vẫn ăn cơm cùng món với khách, vẫn đi ngủ khi quán đóng cửa. Khách quen bảo cô trẻ hơn tuổi thật nhiều. Cô chỉ cười: “Tôi có làm gì đâu. Ăn đúng, ngủ đúng. Cái gì quá cũng không tốt, kể cả ăn ngon.” Nghe thì giản dị, mà đó chính là lời dạy của người xưa trong sách Khí Đạo: ăn uống điều độ, nghỉ ngơi có nề nếp, giữ được hình thần trọn vẹn. Không cần bí quyết nào khác.

Dưỡng sinh, suy cho cùng, không phải là chuyện xa vời. Nó nằm ngay trong bữa cơm và giấc ngủ mỗi ngày. Ai ăn uống điều độ, nghỉ ngơi có nề nếp thì thân khỏe, tâm an, sống lâu. Ai sống thất thường thì dù ăn bao nhiêu món bổ cũng khó khỏe. Bắt đầu từ bữa ăn hôm nay, giấc ngủ tối nay — đơn giản vậy thôi. Bài viết này chỉ xin nhắc một điều: nội dung trên đây để tham khảo theo sách cổ, không thay cho lời khuyên y tế hay chế độ ăn uống riêng mà bác sĩ đã dặn khi có bệnh.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Khí Đạo - Lục Lưu 1 — tr.178
• Khí Đạo - Lục Lưu 1 — tr.276
Bài liên quanDạo bước mỗi ngày, thân nhẹ tâm anCơm thô, trà nhạt mà sống lâuNgồi yên, thở chậm, dưỡng khí