Ông Ba về hưu được hai năm. Sáng nào ông cũng ra vườn. Trồng rau, tưới cây, cho gà ăn. Vườn nhỏ thôi, vài luống rau muống, rau cải, mấy con gà mái. Ông làm cả buổi sáng, mồ hôi ướt áo, mà mặt ông tươi lắm. Con trai ông thấy vậy, thương cha, bảo: ba nghỉ đi, ba già rồi, làm chi cho mệt. Con lo hết cho ba, ba cứ ngồi chơi thôi. Ông nghe xong, cười gượng. Từ hôm đó, ông ít ra vườn hơn. Người ông buồn hẳn đi.
Nhiều người con thương cha mẹ kiểu đó. Thương bằng cách cấm. Cấm cha làm việc nặng. Cấm mẹ ra vườn nắng. Cấm ông leo trèo, cấm bà đi chợ xa. Cấm hết, để cha mẹ được nghỉ ngơi. Ý thì tốt. Nhưng cha mẹ già không cần được nghỉ ngơi kiểu đó. Họ cần có việc để làm. Có việc, ngày mới có ý nghĩa. Không có việc, ngày dài lê thê, ngồi nhìn tường, chờ tới bữa ăn, chờ tới giờ ngủ. Sống như thế, buồn lắm.
Sách xưa có câu: không nên nhàn cư vi bất thiện. Nhàn rỗi quá, không có việc gì làm, lòng sinh buồn bực, rồi sinh chuyện không hay. Câu này nói về quẻ Dự trong Kinh Dịch, nhưng ngẫm vào đời sống người già thì đúng lắm. Người già nhàn quá thì hay nghĩ ngợi. Nghĩ về bệnh tật, nghĩ về con cái, nghĩ về cái chết. Nghĩ nhiều thành lo. Lo nhiều thành bệnh. Có việc làm, tay chân bận rộn, lòng cũng bận rộn theo, không còn chỗ cho lo nghĩ vẩn vơ.
Trồng rau nuôi gà là việc vui của nhiều người già. Nó vừa sức, vừa vui, vừa có ích. Sáng ra vườn, thấy rau lên xanh, gà đẻ trứng, lòng vui như trẻ con được quà. Chiều hái rau nấu canh, cả nhà ăn, ai cũng khen. Cái vui đó không mua được bằng tiền. Nó là niềm vui của người còn thấy mình có ích. Mình trồng được rau cho con ăn. Mình nuôi được gà cho cháu có trứng. Mình chưa phải là người thừa trong nhà.
Con cái thương cha mẹ, đừng cấm việc vui của họ. Hãy giúp cho việc đó an toàn hơn. Vườn cao thì làm bậc thang thấp. Nắng gắt thì làm mái che. Gà chuồng xa thì dời lại gần. Làm đất nặng thì con làm giúp phần nặng, để cha mẹ làm phần nhẹ. Như thế, cha mẹ vẫn được làm việc mình thích, mà không bị mệt quá, không bị nguy hiểm.
Ăn rau cha trồng, khen gà mẹ nuôi, cũng là hiếu. Có người con về nhà, thấy mâm cơm có đĩa rau muống cha trồng, lại chê: rau này già quá, sao ba không mua rau ngoài chợ. Một câu đó thôi, làm cha buồn cả bữa. Cha trồng rau không phải để tiết kiệm tiền chợ. Cha trồng để được góp một món vào mâm cơm nhà. Khen một câu: rau ba trồng ngon quá. Chỉ một câu đó, cha vui cả ngày.
Sách Cổ Học Tinh Hoa kể chuyện bầy tôi nhà vua nói: chúng tôi đội ơn vua có cơm rau mà ăn, cũng còn chẳng muốn chết. Cơm rau đạm bạc mà ăn trong vui vẻ, còn hơn mâm cao cỗ đầy mà ăn trong buồn bực. Mâm cơm nhà có rau cha trồng, trứng gà mẹ nuôi, ăn vào thấy ngon hơn, vì trong đó có tình.
Ông Ba bây giờ lại ra vườn mỗi sáng. Con trai ông không cấm nữa. Sáng nào con cũng ra vườn cùng cha một lát, trước khi đi làm. Hai cha con tưới rau, cho gà ăn, nói vài câu chuyện. Ông bảo: có con ra cùng, vườn vui hơn. Con trai cười: ba cứ làm, con lo phần nặng cho. Vườn nhỏ, mà cả nhà vui.
Cha mẹ già thích trồng rau nuôi gà, cứ để họ làm. Đừng lấy đi niềm vui của họ nhân danh thương yêu. Thương đúng cách là giúp họ làm được việc họ thích, một cách an toàn, vui vẻ. Để cha mẹ còn thấy mình có ích, còn thấy ngày của mình có ý nghĩa. Đó là hiếu. Hiếu không phải lúc nào cũng là cho thật nhiều. Có khi hiếu chỉ là để cha mẹ được làm việc họ vui, và mình ngồi ăn rau họ trồng, khen một câu thật lòng.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư