Anh Quân năm nay bốn mươi tuổi, làm quản lý ở một công ty lớn. Hôm đó, anh đi dự lễ tổng kết cuối năm, nhận bằng khen nhân viên xuất sắc. Đứng trên sân khấu, cầm tấm bằng trong tay, anh chợt nghĩ tới một người: bà ngoại anh.
Bà ngoại anh mất đã mười năm. Hồi nhỏ, cha mẹ anh đi làm ăn xa, anh ở với bà ngoại từ lúc lên ba cho tới khi vào cấp ba. Bà nuôi anh bằng gánh rau ngoài chợ. Sáng nào bà cũng dậy từ bốn giờ, gánh rau ra chợ bán, trưa về nấu cơm cho anh ăn, chiều lại ra đồng. Tối, bà ngồi vá áo dưới ngọn đèn dầu, còn anh ngồi học bài bên cạnh.
Anh Quân nhớ có lần anh hỏi bà: "Bà ơi, sao bà cực vậy?" Bà cười, nếp nhăn xô lại: "Cực gì, có cháu là bà vui rồi." Bà chưa bao giờ than cực. Bà chỉ mong anh học giỏi, sau này đỡ khổ hơn bà.
Trong sách "10 Đại Mưu Lược Gia Trung Quốc" có câu chuyện kể lại lời đáp: "Uống nước nhớ nguồn, thử hỏi có ai lại quên được công ơn." Uống nước nhớ nguồn. Câu nói quen thuộc tới mức người ta hay nói mà ít khi dừng lại để nghĩ. Nước mình uống hôm nay, từ nguồn nào chảy về? Mình lớn lên được như hôm nay, nhờ tay ai nuôi nấng?
Anh Quân xuống sân khấu, cầm tấm bằng khen mà lòng nặng trĩu. Bao nhiêu năm đi làm, anh mải mê chạy theo thành tích, chức vụ, tiền bạc. Anh quên mất rằng thành công của anh có một phần rất lớn từ những buổi sáng bốn giờ của bà ngoại, từ gánh rau ngoài chợ, từ ngọn đèn dầu mỗi tối.
Tối đó, anh về thắp hương cho bà. Anh đặt tấm bằng khen lên bàn thờ, khấn nhỏ: "Bà ơi, con làm được rồi. Con cảm ơn bà." Nói xong, anh ngồi lặng một lúc lâu. Mười năm rồi, anh mới nói với bà một câu cảm ơn cho ra hồn. Lúc bà còn sống, anh chưa bao giờ nói. Anh cứ nghĩ còn nhiều thời gian. Nhưng thời gian không chờ ai.
Nhớ ơn người nuôi mình lớn, không phải chỉ là chuyện thắp hương hay cúng giỗ. Nhớ ơn là sống sao cho xứng với công nuôi nấng đó. Bà ngoại anh cả đời lam lũ, chỉ mong cháu mình sống tử tế. Anh tự hỏi: mình đã sống tử tế chưa? Mình có giúp đỡ ai như bà đã giúp mình không? Mình có đối xử với người khó khăn như bà đã từng đối xử với mình không?
Từ hôm đó, anh Quân thay đổi một vài điều nhỏ. Mỗi tháng, anh trích một phần lương giúp một đứa trẻ mồ côi ở quê học hành. Anh không kể với ai, chỉ lặng lẽ làm. Anh nghĩ: bà ngoại nuôi mình không cần ai biết. Mình giúp người khác cũng không cần ai biết. Đó là cách anh trả ơn bà, bằng cách tiếp nối lòng tốt của bà.
Anh cũng về quê nhiều hơn, thăm mộ bà, thăm họ hàng, thăm con đường làng ngày xưa bà gánh rau đi qua. Mỗi lần về, anh đều ghé chợ, mua ít rau của mấy bà cụ bán hàng, như ngày xưa bà vẫn bán. Các bà cụ cười: "Cháu bà Năm đó hả? Lớn quá rồi, thành đạt quá rồi." Anh cười, đáp: "Nhờ bà cháu đó ạ."
Có người hỏi anh: nhớ ơn người đã khuất thì làm được gì nữa? Anh đáp: làm được nhiều lắm. Sống tốt là một cách nhớ ơn. Giúp người khác là một cách nhớ ơn. Dạy con mình biết ơn cũng là một cách nhớ ơn. Người nuôi mình lớn có thể đã đi xa, nhưng ơn của họ vẫn ở lại, trong cách mình sống mỗi ngày.
Uống nước nhớ nguồn. Nguồn có thể là cha mẹ, là ông bà, là người thầy, là bất cứ ai đã từng nâng đỡ mình một đoạn đường. Nhớ nguồn không phải là gánh nặng, mà là gốc rễ. Cây có gốc sâu thì mới đứng vững trước gió. Người nhớ ơn thì lòng mới không lạc lối giữa đời.
Anh Quân cất tấm bằng khen vào tủ, nhưng câu nói của bà ngoại thì anh giữ trong lòng: "Có cháu là bà vui rồi." Bây giờ, anh chỉ mong sống sao để nếu bà còn nhìn thấy, bà cũng sẽ cười như ngày xưa, nếp nhăn xô lại, và nói: "Cháu bà lớn rồi.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư