Cha nằm viện đã ba ngày. Phòng bệnh đông, giường sát giường. Người nhà ra vào tấp nập. Con ngồi bên giường cha, ban đầu còn lúng túng không biết làm gì. Cha ngủ thì ngồi nhìn. Cha thức thì hỏi cha có đau không, có muốn uống nước không. Lâu lâu cha lại nói: Con về đi, ở đây làm gì cho mất việc. Con đáp: Con ở đây với cha. Chỉ vậy thôi. Nhưng cha nằm yên, thở đều hơn. Bàn tay cha đang nắm tay con, siết nhẹ một cái rồi thôi.
Chăm cha mẹ lúc ốm đau là lúc hiếu lộ rõ nhất. Khi cha mẹ còn khỏe, con báo hiếu bằng tiền, bằng quà, bằng những chuyến về thăm. Khi cha mẹ nằm xuống, tiền không đút được muỗng cháo, quà không thay được bàn tay lau mồ hôi. Lúc đó, hiếu chỉ còn là sự có mặt. Ngồi đó. Đừng bỏ đi.
Sách xưa dạy rất rõ về việc này. Trong một bản kinh giảng giải có câu: khi cha mẹ còn sống thì phải cúc cung, chăm sóc, sớm thăm tối viếng, cung phụng miếng ăn và thuốc thang cho cha mẹ. Miếng ăn và thuốc thang. Tức là lo từng bữa ăn, từng thang thuốc. Không phải chuyện xa vời. Cha ốm thì nấu cháo loãng, chia nhỏ bữa. Cha uống thuốc thì nhớ giờ, nhớ liều. Cha trở mình khó thì đỡ lưng cho cha. Những việc ấy không ai làm thay được, trừ người con ngồi bên.
Kinh Hạnh Phúc cũng xếp việc phụng dưỡng cha mẹ vào hạnh phúc cao thượng. Câu kệ Pali nói: Mātāpitu upaṭṭhānaṃ, nghĩa là nết hạnh phụng dưỡng mẹ cha. Giảng giải còn dặn phải lo chăm nom săn sóc cha mẹ như khi ta còn nhỏ cha mẹ lo cho ta. Ngày ta bé, cha mẹ thức trắng đêm khi ta sốt. Giờ cha mẹ già ốm, đến lượt con thức. Đó không phải là trả nợ. Đó là vòng tròn của một gia đình. Ai cũng có lúc yếu, ai cũng có lúc cần người ngồi bên.
Chăm người ốm mệt lắm. Nhất là khi cha mẹ già, bệnh kéo dài, tính tình đổi khác. Cha có thể cáu gắt vì đau. Mẹ có thể lặp đi lặp lại một câu hỏi. Người con dễ nổi nóng, rồi sau đó ân hận. Nhưng hãy nhớ: cha mẹ cáu không phải vì ghét con. Người đau đớn thì khó dịu dàng. Con nghe được thì nghe, không nghe được thì im lặng một lúc, rồi quay lại với giọng nhỏ nhẹ hơn. Kiên nhẫn lúc này chính là hiếu.
Anh em trong nhà nên chia nhau mà trực. Đừng để một người gánh hết, rồi kiệt sức, rồi sinh ra oán trách. Mỗi người một ca. Người trực đêm, người trực ngày. Người ở xa thì lo tiền thuốc, lo giấy tờ, gọi điện hỏi thăm bác sĩ. Không có việc nào nhẹ hơn việc nào. Người trực tiếp bên giường thì mệt thân. Người lo từ xa thì mệt lòng. Chia nhau rõ ràng, đừng tính toán ai làm nhiều ai làm ít. Cha mẹ nằm đó, nhìn con cái cãi nhau vì chuyện trực đêm, lòng cha mẹ đau hơn cả bệnh.
Cũng đừng quên hỏi cha mẹ muốn gì. Có người già nằm viện chỉ mong được về nhà, nằm giường của mình, nghe tiếng quen thuộc trong nhà mình. Có người lại sợ về nhà vì sợ làm phiền con. Hỏi cha, nghe cha nói hết câu. Nếu bác sĩ cho về, hãy đưa cha về và chăm ở nhà cho tử tế. Nếu phải ở lại viện, hãy nói với cha vì sao, để cha yên lòng. Người bệnh sợ nhất là không biết chuyện gì đang xảy ra với mình.
Có những đêm dài trong viện, con ngồi nhìn cha ngủ mà nghĩ ngợi đủ thứ. Nghĩ về những lần mình cãi cha. Những lần mình hứa về mà không về. Những lần cha gọi mà mình bảo đang bận. Giờ ngồi đây, mới thấy thời gian ở bên cha mẹ quý đến thế nào. Nhưng đừng để những suy nghĩ ấy thành dằn vặt. Cha không cần con dằn vặt. Cha cần con ngồi đây, bình tĩnh, khỏe mạnh, để cha dựa vào. Muốn chăm cha lâu dài, con phải giữ sức mình. Ăn đủ bữa. Ngủ đủ giấc khi đổi ca. Đừng gồng đến kiệt sức rồi ngã theo.
Chăm cha mẹ ốm đau không cần làm điều gì phi thường. Chỉ cần không bỏ đi. Ngồi bên giường bệnh, lau mồ hôi, đút muỗng cháo, nhớ giờ thuốc, nghe cha kể chuyện ngày xưa thêm một lần nữa. Mai này cha khỏe lại, cha sẽ quên nhiều chuyện trong viện. Nhưng cha sẽ nhớ: lúc cha yếu nhất, con đã ở đó. Và con cũng sẽ nhớ: mình đã không bỏ đi.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư