Bà Tư ở quê có đứa con trai đi làm ở thành phố. Mỗi lần hàng xóm hỏi: "Thằng con bà làm gì trong ấy, ở đâu, lương có đủ sống không?" Bà chỉ cười trừ: "Nó bảo vẫn khỏe." Hỏi thêm thì bà không biết. Con bà đi đã hai năm, gọi về thì ít, về nhà thì hiếm. Bà không trách con. Bà chỉ sợ một điều: lỡ bà ốm, không biết tìm con ở đâu.
Đi làm xa không phải là bất hiếu. Người trẻ phải đi học, đi làm, lo cho tương lai. Cha mẹ nào cũng hiểu điều ấy. Ngày xưa con đi xa, cha mẹ tiễn đến đầu làng rồi đứng nhìn theo. Ngày nay con đi xa, cha mẹ tiễn ra bến xe rồi về nhà ngóng tin. Cái khác nhau chỉ là phương tiện. Còn nỗi lòng cha mẹ thì vẫn vậy: mong con bình an, mong biết con đang ở đâu.
Người xưa dạy: cha mẹ còn sống, con không nên đi xa. Có đi xa thì phải cho cha mẹ biết chỗ đi. Câu ấy nghe có vẻ khắt khe với thời nay, khi người trẻ phải đi xa mới có việc làm. Nhưng ý của câu ấy không phải là cấm đi xa. Ý của nó là: đi xa thì phải có phương, tức là phải có địa chỉ rõ ràng, có tin tức đều đặn, có ngày hẹn về. Đi mà để cha mẹ không biết mình ở đâu, sống ra sao, thì cha mẹ ở nhà ngày nào cũng lo. Lo nhiều thành bệnh. Bệnh ấy, thuốc nào chữa được?
Có người con đi xa, tháng nào cũng gửi tiền về đều. Nhưng hỏi ở đâu thì không nói, làm gì thì không kể, bao giờ về thì không hẹn. Tiền về đủ, mà lòng cha mẹ vẫn không yên. Tiền không trả lời được câu hỏi: con tôi có khỏe không? Con tôi có đang gặp khó khăn gì không? Cha mẹ già không cần nhiều tiền. Cha mẹ cần biết con mình đang ở đâu, làm gì, có bình an không. Một tin nhắn mỗi tối: "Con ăn rồi, mẹ ngủ sớm nhé." Một cuộc gọi cuối tuần: "Tuần này con bận, tuần sau con gọi lâu hơn." Những việc nhỏ ấy chính là "có phương".
Ngược lại, có người con đi xa mà cha mẹ ở nhà rất yên lòng. Vì con đã nói rõ: con ở quận nào, làm công ty nào, ở chung với ai, lương tháng bao nhiêu, bao giờ nghỉ phép về. Có chuyện gì, con gọi ngay. Không có chuyện gì, con vẫn gọi đều. Cha mẹ biết rõ con mình như biết rõ đứa con đang ở nhà bên. Khoảng cách xa, mà lòng thì gần. Đó mới là hiếu của người con xa quê.
Đi xa cũng cần giữ lời hẹn về. Hẹn Tết về thì cố mà về. Hẹn tháng sau về thì đừng để tháng sau thành tháng sau nữa. Cha mẹ già đếm ngày bằng lời hẹn của con. Hẹn một lần rồi thất hẹn, cha mẹ buồn một lần. Hẹn nhiều lần rồi thất hẹn nhiều lần, cha mẹ không buồn nữa, mà thôi không mong nữa. Cái "thôi không mong nữa" ấy mới đáng sợ. Vì nó có nghĩa là cha mẹ đã quen với việc con không về.
Ngày nay, giữ liên lạc với cha mẹ dễ hơn ngày xưa nhiều. Một cuộc gọi không tốn bao nhiêu tiền. Một tin nhắn chỉ mất một phút. Vấn đề không phải là không có phương tiện, mà là có nhớ hay không. Người con hiếu là người nhớ rằng ở quê có hai người già đang chờ tin mình. Đi xa thì cứ đi, làm ăn thì cứ làm, nhưng phải để cha mẹ biết mình ở đâu. Đó là hiếu. Đơn giản vậy thôi, mà không phải ai cũng làm được.
Có phương còn có nghĩa là có đường về. Người con đi xa nên giữ cho mình một con đường về rõ ràng: biết bao giờ nghỉ phép, biết vé xe lúc nào, biết về bằng đường nào. Cha mẹ ở quê nghe con nói "tháng sau con về" thì yên lòng hơn nghe con nói "để xem đã". Một ngày hẹn cụ thể đáng giá hơn mười lần hứa hẹn chung chung. Người già sống bằng những ngày hẹn ấy. Mỗi ngày hẹn là một niềm vui để chờ. Đừng để cha mẹ chờ trong vô định.
Có phương còn có nghĩa là để lại cho cha mẹ cách tìm mình khi cần. Số điện thoại của con, địa chỉ chỗ con ở, tên công ty con làm, tên người bạn thân của con ở thành phố. Cha mẹ không bao giờ muốn làm phiền con, nhưng lỡ có chuyện gấp, cha mẹ phải biết tìm con ở đâu. Nhiều người con nghĩ cha mẹ không cần biết những thứ ấy. Nhưng đến khi cha mẹ ốm nặng, hàng xóm hỏi số điện thoại của con mà không ai biết, lúc ấy mới thấy thiếu. Cho cha mẹ biết chỗ đi của mình không phải là phiền phức. Đó là để cha mẹ yên lòng.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư