Mẹ tôi ở nhà một mình cả ngày. Tôi đi làm từ sáng đến tối. Cháu đi học. Chồng tôi cũng đi làm. Mẹ ở nhà với con mèo. Trưa mẹ ăn cơm một mình. Chiều mẹ ngồi trước cửa nhìn ra đường. Có hôm tôi về, thấy mẹ đang nói chuyện với con mèo. Mẹ nói: "Ở nhà một mình, không nói với ai, buồn miệng quá."
Tôi giật mình. Mẹ không thiếu ăn, thiếu mặc. Mẹ thiếu người trò chuyện. Thiếu một người ngồi cùng uống chén trà, kể chuyện ngày xưa, bàn chuyện xóm làng. Con cái thì bận. Cháu thì mải điện thoại. Mẹ ở giữa nhà đông người mà vẫn cô đơn. Cái cô đơn ấy không phải vì không ai thương mẹ. Mà vì không ai có thời gian ngồi lại với mẹ.
Cha mẹ già cần bạn bè, giống như cây cần nắng. Người già có bạn già thì khác hẳn. Có người cùng trang lứa để kể chuyện. Có người rủ đi chợ, đi chùa, đi tập thể dục buổi sáng. Có người để than thở chuyện đau lưng, chuyện con cái, chuyện thời sự. Những chuyện ấy, nói với con cái không tiện, nói với bạn già thì thoải mái. Bạn già không phán xét. Bạn già chỉ nghe và gật gù: "Ừ, nhà tôi cũng thế."
Kinh Điềm Lành dạy rằng săn sóc các bà con, làm nghiệp không lỗi lầm, là điềm lành tối thượng. Săn sóc bà con ở đây không chỉ là cho tiền, cho quà. Mà là giữ cho cha mẹ còn có bà con, có bạn bè, có người thân quanh mình. Người con hiếu thảo không chỉ chăm cha mẹ trong nhà. Mà còn mở cửa cho cha mẹ ra ngoài, để cha mẹ còn có đời sống riêng của mình.
Trong kinh Giáo Thọ Thi-ca-la-việt, Đức Phật giảng về sáu phương trong đời sống. Hướng Đông là cha mẹ và con cái. Hướng Bắc là liên hệ bạn bè. Nghĩa là bạn bè cũng là một phương quan trọng trong đời người, ngang hàng với cha mẹ, vợ chồng, thầy trò. Cha mẹ già rồi, vẫn cần phương Bắc của mình. Vẫn cần bạn bè. Con cái không thể thay thế bạn bè của cha mẹ. Con là con, bạn là bạn. Hai thứ khác nhau.
Nhiều người con thương cha mẹ theo cách giữ cha mẹ trong nhà cho an toàn. Sợ cha mẹ ra ngoài té ngã. Sợ cha mẹ bị lừa. Sợ cha mẹ đi xa mệt. Thế là cha mẹ quanh quẩn trong bốn bức tường. Sáng dậy, ăn cơm, xem ti vi, ngủ trưa, ăn cơm, xem ti vi, đi ngủ. Ngày nào cũng như ngày nào. Người già sống như vậy, buồn chán sinh bệnh. Buồn chán lâu ngày thành trầm cảm. Lúc đó con mới cuống lên đưa đi khám, mà không biết bệnh bắt đầu từ sự cô đơn.
Hiếu là tạo điều kiện cho cha mẹ có bạn. Chở mẹ đi thăm người bạn cũ lâu ngày không gặp. Rủ cha đi câu cá với mấy ông bạn già. Đăng ký cho mẹ một lớp dưỡng sinh, một câu lạc bộ người cao tuổi ở phường. Đưa cha mẹ đi chùa, để cha mẹ có bạn đạo cùng tụng kinh, cùng làm công quả. Những việc ấy không tốn nhiều tiền. Chỉ tốn một chút thời gian và một chút để tâm.
Cũng đừng bắt cha mẹ phải chơi với ai theo ý mình. Cha mẹ có bạn riêng của cha mẹ. Có người bạn từ thời trẻ, có người bạn mới quen ở chợ, ở chùa. Con chỉ cần tạo điều kiện, đừng ngăn cản, đừng chê bai bạn của cha mẹ. Có người con thấy mẹ chơi với bà hàng xóm hay nhiều chuyện thì cấm. Có người thấy cha đi đánh cờ với mấy ông bạn thì cằn nhằn. Làm như vậy, cha mẹ mất bạn, mà con cũng mất lòng cha mẹ.
Có khi cha mẹ không dám nói mình muốn có bạn. Sợ con nghĩ mình rảnh rỗi sinh chuyện. Sợ con lo. Người con tinh ý thì tự nhận ra. Thấy mẹ hay nhắc tên một bà bạn cũ, thì hỏi: "Hay cuối tuần con chở mẹ qua thăm bà ấy?" Thấy cha buồn buồn, thì rủ: "Chiều nay cha đi đánh cờ với bác Tư không, con chở đi." Một câu rủ như vậy, có khi làm cha mẹ vui cả tuần.
Con không thể là cả thế giới của cha mẹ. Con có việc của con, có gia đình riêng của con. Cha mẹ cũng cần có thế giới riêng của cha mẹ: bạn bè, xóm làng, chùa chiền, thú vui tuổi già. Hiếu không phải là giữ cha mẹ bên mình suốt ngày. Hiếu là để cha mẹ còn có người trò chuyện khi con vắng nhà. Để mỗi buổi chiều, cha mẹ có người ngồi cùng uống chén trà, kể chuyện ngày xưa, mà cười.
Tối nay về nhà, nhìn xem cha mẹ có đang ngồi một mình không. Nếu có, hãy hỏi cha mẹ: "Cha mẹ có muốn cuối tuần đi thăm ai không? Con chở đi." Một câu hỏi nhỏ, một chuyến đi nhỏ, cũng đủ làm đời sống tuổi già của cha mẹ ấm lên rất nhiều.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư