Ngày giỗ ông nội, cả họ về đông đủ. Mâm cỗ bày ra. Nhưng không khí nặng nề. Anh em họ cãi nhau chuyện đất đai từ tháng trước, đến giờ vẫn chưa làm hòa. Người này không nhìn mặt người kia. Cha tôi ngồi giữa, gắp thức ăn mà tay run run. Cha không nói gì. Nhưng tôi biết cha buồn. Ngày giỗ mà họ hàng bất hòa, người buồn nhất không phải ai khác, mà là cha mẹ già ngồi giữa.
Họ hàng xích mích, chuyện thường xảy ra trong nhiều nhà. Tranh nhau miếng đất. Giành nhau căn nhà. Hờn nhau một câu nói từ mấy năm trước. Mỗi người đều có lý của mình. Mỗi người đều nghĩ mình đúng. Nhưng khi họ hàng cãi nhau, người khổ nhất là cha mẹ già. Vì cha mẹ là người đứng giữa. Thương con nào cũng thương. Bênh ai cũng khó. Không bênh thì bị trách là thiên vị. Bênh thì bị trách là không công bằng.
Kinh Điềm Lành dạy rằng săn sóc các bà con là điềm lành tối thượng. Săn sóc bà con không chỉ là giúp đỡ tiền bạc khi họ khó khăn. Mà còn là giữ cho tình bà con được yên ấm. Người con hiếu thảo hiểu rằng cha mẹ vui nhất khi họ hàng hòa thuận. Cha mẹ buồn nhất khi anh em, họ hàng xích mích. Giữ hòa khí với họ hàng, chính là một cách báo hiếu.
Kinh cũng dạy người hiếu dưỡng cha mẹ thì nói những lời nhu hòa, từ bỏ lời hai lưỡi, chế ngự lòng sân hận. Nói lời nhu hòa với họ hàng, nghe thì dễ, làm thì khó. Nhất là khi mình thấy mình đúng, thấy người kia sai rõ ràng. Nhưng hiếu là biết nhường một bước vì cha mẹ. Nhường không phải là thua. Nhường là để cha mẹ được yên lòng. Miếng đất tranh nhau có đáng giá bằng giấc ngủ ngon của cha mẹ không? Câu nói hơn thua có đáng giá bằng nụ cười của cha mẹ ngày giỗ không?
Nhiều người nói: "Tôi nhường rồi, nhưng người ta lấn tới." Đúng, có những người như vậy. Nhường một lần, họ đòi lần hai. Nhưng hiếu không có nghĩa là nhường mãi đến mức mất hết. Hiếu là biết chọn chỗ để nhường và chỗ để giữ. Chuyện nhỏ, chuyện tình cảm, chuyện hơn thua lời nói, thì nhường được. Chuyện lớn, chuyện quyền lợi chính đáng, thì nói rõ ràng, có lý, có tình, nhờ người lớn trong họ phân xử. Nhường trong hòa khí, giữ trong đàng hoàng. Như vậy vừa không làm cha mẹ buồn, vừa không để mình bị chèn ép.
Cũng đừng lôi cha mẹ vào phe của mình. Đây là điều nhiều người mắc phải mà không biết. Cãi nhau với họ hàng, về kể với cha mẹ để cha mẹ bênh mình. Nhờ cha mẹ nói giúp một câu. Kể tội người kia để cha mẹ ghét theo. Làm như vậy, cha mẹ bị kẹt giữa hai bên. Cha mẹ thương mình, nhưng cũng thương họ hàng. Bắt cha mẹ chọn phe, là bắt cha mẹ phải đau. Người hiếu thảo không bao giờ làm thế. Có chuyện gì, tự mình giải quyết với họ hàng. Về với cha mẹ, chỉ kể chuyện vui.
Ngày giỗ, ngày Tết, là những dịp họ hàng gặp nhau. Cũng là những dịp dễ sinh chuyện nhất. Người này chê cỗ ít. Người kia trách không được mời. Người nọ nhắc lại chuyện cũ. Hiếu là chuẩn bị cho những ngày ấy thật chu đáo. Lo cỗ bàn tươm tất. Đón tiếp niềm nở. Ai có hiềm khích thì mình làm cầu nối, nói một câu hòa giải nhẹ nhàng. Đừng để ngày giỗ của ông bà trở thành ngày cãi nhau của con cháu. Ông bà ở trên cao nhìn xuống, cũng không vui.
Có một điều nữa: giữ hòa khí với họ hàng cũng là giữ cho con cháu sau này. Hôm nay anh em bất hòa, ngày mai con cháu không biết mặt nhau. Họ hàng xa dần, đến lúc cha mẹ mất rồi, nhà không còn ai qua lại. Người già sợ nhất điều này. Sợ mình mất đi, con cháu không còn biết nhau. Giữ hòa khí hôm nay, là giữ sợi dây cho cả nhà mai sau.
Cha mẹ già không cần con cái giàu sang. Cha mẹ chỉ cần nhà yên. Nhà yên là khi anh em thương nhau, họ hàng hòa thuận, ngày giỗ sum họp vui vẻ. Hiếu là hiểu điều đó. Là nhường một bước khi cần, là nói một lời hòa giải khi có thể, là không để cha mẹ phải ngồi giữa mà buồn.
Nếu nhà bạn đang có chuyện bất hòa với họ hàng, hãy thử nhấc điện thoại lên. Gọi cho người anh em họ đã lâu không nói chuyện. Nói một câu đơn giản: "Sắp giỗ ông rồi, anh em mình về đông đủ cho cha mẹ vui nhé." Một câu như vậy, có khi mở ra cả một sự làm hòa.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư