🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Hiếu đạo – gia đình

Tha thứ cho cha mẹ: hiếu là hiểu nỗi khổ sau lỗi lầm

Hiếu đạo – gia đình · 9 phút đọc

Anh Tuấn năm nay đã ngoài bốn mươi. Nhắc tới cha, anh vẫn thấy lòng nặng trĩu. Ngày xưa cha nghiêm khắc, hay đánh đòn, ít khi nói lời dịu dàng. Anh lớn lên trong sợ hãi nhiều hơn trong thương yêu. Bây giờ cha đã già, yếu, hay ngồi một mình nhìn ra cửa. Anh về thăm, chăm cha chu đáo, nhưng trong lòng vẫn còn một vết thương cũ chưa lành. Anh tự hỏi: thương cha như vậy đã đủ là hiếu chưa, hay phải tha thứ hết mới gọi là hiếu?

Nhiều người mang trong lòng một vết thương từ cha mẹ. Cha mẹ ngày xưa nghèo, vất vả, ít học, nóng tính, đã làm con tổn thương bằng lời nói, bằng đòn roi, bằng sự thiên vị, bằng những quyết định sai lầm. Lớn lên, con hiểu rằng cha mẹ cũng có lý do của họ, nhưng vết thương thì vẫn còn đó. Con chăm cha mẹ, lo cho cha mẹ, nhưng mỗi lần nhớ lại chuyện cũ, lòng lại nhói lên. Con tự trách mình sao không tha thứ được, rồi lại tự hỏi mình có phải là đứa con bất hiếu không.

Kinh Pháp Cú dạy: hận thù diệt hận thù, đời này không thể có; từ bi diệt hận thù, là định luật ngàn thu. Câu ấy nói về việc buông oán, nhưng cũng gợi một ý khác: ai cũng có lỗi lầm, kể cả cha mẹ. Cha mẹ cũng là người, cũng sai, cũng vụng về. Hiểu được điều ấy, con sẽ nhẹ lòng hơn. Tha thứ không có nghĩa là quên hết, là coi như chưa từng có chuyện gì. Tha thứ có nghĩa là hiểu được nỗi khổ đằng sau lỗi lầm của cha mẹ, để không mang vết thương ấy đi suốt đời.

Kinh Nhật Tụng cũng có lời nguyện: trên đền bốn ân nặng, dưới cứu ba đường khổ. Bốn ân ấy gồm ơn cha mẹ, ơn thầy bạn, ơn đất nước, ơn Tam Bảo. Ơn cha mẹ đứng đầu. Đền ơn cha mẹ không chỉ là lo cơm áo. Đền ơn còn là hiểu cha mẹ, thương cha mẹ, dù cha mẹ có những lỗi lầm. Người nào chỉ nhớ lỗi của cha mẹ mà quên ơn của cha mẹ, thì lòng hiếu vẫn còn thiếu một nửa. Nhớ ơn và tha thứ phải đi cùng nhau.

Hãy thử nhìn lại tuổi thơ của cha mẹ. Cha mẹ lớn lên trong thời nào? Có được ăn học đầy đủ không? Có ai dạy họ cách làm cha mẹ không? Nhiều người làm cha mẹ mà không hề được chuẩn bị. Họ nuôi con bằng bản năng, bằng những gì họ đã thấy từ cha mẹ họ. Cha đánh con, vì ngày xưa ông nội cũng đánh cha như vậy. Mẹ la con, vì ngày xưa bà ngoại cũng la mẹ như vậy. Họ không biết cách khác. Hiểu được như vậy, con sẽ thấy cha mẹ không phải là người ác. Họ chỉ là người chưa biết cách thương cho đúng.

Tha thứ cho cha mẹ bắt đầu từ việc tách lỗi lầm ra khỏi con người. Cha đã đánh mình, đó là lỗi. Nhưng cha cũng đã thức đêm khi mình ốm, đã nhịn ăn để mình được ăn no, đã gánh vác cả nhà qua những năm tháng khó khăn. Hai điều ấy cùng tồn tại trong một con người. Nếu chỉ nhìn lỗi, mình sẽ ghét cha. Nếu chỉ nhìn ơn, mình sẽ quên vết thương. Hiếu là nhìn cả hai, rồi chọn thương. Thương không phải vì cha hoàn hảo, mà vì cha đã cố gắng trong khả năng của mình.

Có người nói: tha thứ là việc của lòng, không ép được. Đúng vậy. Đừng ép mình phải tha thứ ngay. Hãy bắt đầu bằng việc nhỏ: về thăm cha mẹ đều hơn, ngồi nghe cha mẹ kể chuyện, hỏi cha mẹ về tuổi thơ của họ. Khi nghe cha mẹ kể về những khổ cực ngày xưa, con sẽ hiểu hơn. Có khi cha kể xong, con mới biết cha cũng từng là một đứa trẻ bị đánh, bị bỏ rơi, bị thiếu thốn. Vết thương của cha, nếu chưa được chữa, sẽ truyền sang con. Hiểu được vòng tròn ấy, con sẽ muốn dừng nó lại ở mình.

Tha thứ cũng không có nghĩa là để cha mẹ tiếp tục làm tổn thương mình. Nếu cha mẹ vẫn nóng tính, vẫn nói những lời làm con đau, con có quyền giữ khoảng cách vừa phải, nói chuyện nhẹ nhàng, không cãi lại, nhưng cũng không để mình bị tổn thương thêm. Hiếu không phải là chịu đựng mọi thứ. Hiếu là thương trong giới hạn lành mạnh. Thương cha mẹ, và cũng thương chính mình. Hai điều ấy không mâu thuẫn nhau.

Nếu có thể, hãy nói chuyện thẳng thắn với cha mẹ một lần, bằng giọng nhẹ nhàng. Nói rằng ngày xưa con đã buồn vì chuyện ấy, nhưng bây giờ con đã hiểu, con không trách nữa. Nhiều cha mẹ nghe xong sẽ im lặng, có khi rơi nước mắt. Họ cũng mang mặc cảm tội lỗi suốt đời, nhưng không biết nói ra. Một câu nói của con có thể cởi được nút thắt trong lòng cả hai bên. Đừng đợi đến khi cha mẹ không còn nữa mới nói. Lúc ấy, lời tha thứ không còn ai nghe.

Có những vết thương cần thời gian dài mới lành. Đừng vội. Mỗi lần về thăm cha mẹ, mỗi lần chăm cha mẹ ốm, mỗi lần ngồi nghe cha mẹ kể chuyện, vết thương lại lành thêm một chút. Tha thứ không phải là một quyết định trong một ngày. Tha thứ là một quá trình, đi cùng với việc chăm sóc, gần gũi, hiểu nhau hơn từng ngày. Cứ đi như vậy, đến một lúc nào đó, con sẽ thấy lòng mình nhẹ hẳn.

Cuối cùng, tha thứ cho cha mẹ cũng là tha thứ cho chính mình. Người mang oán hận với cha mẹ thì lòng lúc nào cũng nặng. Nặng thì khó sống vui, khó thương người khác, khó dạy con. Buông được oán hận, lòng mới nhẹ. Nhẹ rồi mới thấy hiếu không phải là gánh nặng, mà là niềm vui. Vui vì mình còn cha mẹ để thương, còn cơ hội để sửa chữa, còn thời gian để sống với nhau cho phải. Đừng để vết thương cũ lấy mất những ngày còn lại. Hãy tha thứ, theo cách của mình, từng chút một, bắt đầu từ hôm nay.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Pháp Cú, kệ 5 — Hận thù diệt hận thù, đời này không thể có; từ bi diệt hận thù, là định luật ngàn thu (BudSas, Kinh Pháp Cú)
• Kinh Nhật Tụng — Trên đền bốn ân nặng, dưới cứu ba đường khổ (tr. 9)
Bài liên quanNhớ ơn ông bà qua việc giữ lại nghề tay của gia đìnhAnh em cùng lo cha mẹ: đừng để một người gánh hếtLo cho cha mẹ tuổi già bằng cuốn sổ nhỏ ghi thuốc và lịch khám