🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Hiếu đạo – gia đình

Khi cha mẹ hay cằn nhằn, hiếu là nghe hết câu

Hiếu đạo – gia đình · 8 phút đọc

Cuối tuần về thăm nhà, vừa bước vào cửa, mẹ đã nói: sao gầy thế, ăn uống kiểu gì vậy, tiền bạc có đủ không, bao giờ mới lấy vợ. Chưa kịp trả lời câu này, câu khác đã tới. Cha ngồi bên cạnh, chêm thêm: hồi bằng tuổi mày, tao đã lo được cả nhà. Con nghe mà thấy đầu mình nóng lên. Con muốn nói: con lớn rồi, con tự lo được. Nhưng con nhìn tóc mẹ đã bạc, lưng cha đã còng, câu nói lại nghẹn ở cổ.

Cha mẹ càng già, càng hay cằn nhằn. Đó là chuyện nhà nào cũng có. Người thì cằn nhằn chuyện ăn uống, người thì cằn nhằn chuyện tiền bạc, người thì nhắc đi nhắc lại một chuyện cũ cả chục năm. Con cái nghe riết rồi khó chịu, có người về nhà ít dần, có người nghe điện thoại của cha mẹ cũng thấy nặng nề. Nhưng càng tránh, khoảng cách càng xa. Và đến một ngày, khi cha mẹ không còn cằn nhằn nữa, con mới giật mình nhận ra mình nhớ tiếng cằn nhằn đó biết bao nhiêu.

Trong sách Giảng giải 38 pháp Hạnh Phúc có một đoạn dạy về cha mẹ rất đẹp. Đức Phật gọi cha mẹ là Phạm thiên, là chư thiên thuở đầu, là vị tôn sư trước nhất, là bậc đáng cúng dường. Gọi như vậy, vì cha mẹ đối với con có bốn tâm vô lượng: Từ, Bi, Hỉ, Xả. Tâm Từ có từ khi mẹ biết mình mang thai. Tâm Bi có từ khi mẹ sinh con ra, nghe tiếng con khóc là lo. Tâm Hỉ có từ khi con biết đi, biết lớn, cha mẹ thấy con vui là mừng. Và tâm Xả phát sanh khi con khôn lớn, có gia đình, dù con không lo phụng sự cha mẹ, dù con có lầm lỗi phạm thượng, cha mẹ vẫn vui lòng tha thứ, không oán như người dưng kẻ lạ.

Đọc đến tâm Xả, mình mới hiểu tiếng cằn nhằn của cha mẹ từ đâu mà ra. Cha mẹ cằn nhằn, không phải vì họ muốn làm khổ con. Họ cằn nhằn vì họ lo, mà không biết nói cách nào khác cho con nghe. Họ không học được cách nói nhẹ nhàng, họ chỉ học được cách nói đi nói lại. Lời cằn nhằn là cái vỏ xù xì của một nỗi lo rất thật: sợ con ăn không đủ, sợ con làm việc quá sức, sợ con khổ mà không nói. Hiểu được vậy, mình sẽ nghe tiếng cằn nhằn bằng một cái tai khác.

Cũng trong sách ấy, Đức Phật dạy cách đền đáp công ơn cha mẹ bằng vật chất. Có một điều rất nhỏ mà rất khó: phải hết lòng cung kính cha mẹ, không bao giờ dám nói một lời nào vô lễ, làm trái ý. Và phải sớm thăm tối viếng cha mẹ, cũng như khi ta còn nhỏ cha mẹ lo cho ta. Sớm thăm tối viếng, ngày nay không còn là ở chung một nhà nữa. Nhiều khi nó chỉ là một cuộc gọi buổi sáng, một tin nhắn buổi tối. Nhưng cái tâm thì vẫn vậy: để cha mẹ biết con còn nhớ tới mình.

Vậy khi cha mẹ hay cằn nhằn, con làm sao cho tròn hiếu? Trước hết là nghe hết câu rồi hãy đáp. Cha mẹ nói chưa hết câu, mình đã cắt ngang, đã cãi, đã bỏ đi, thì cha mẹ sẽ thấy mình không được tôn trọng. Nghe hết câu không có nghĩa là đồng ý với mọi điều cha mẹ nói. Nghe hết câu là để cha mẹ nói hết nỗi lo của mình, rồi mình mới đáp bằng một câu nhẹ nhàng: con nghe rồi, con sẽ để ý, mẹ đừng lo. Một câu như vậy, cha mẹ yên tâm, mà mình cũng không phải làm trái ý mình.

Thứ hai là đừng lấy cớ cha mẹ khó tính để xa cha mẹ. Có người nói: tại ba mẹ khó quá nên con ít về. Nghe thì có lý, nhưng ngẫm lại thì không công bằng. Cha mẹ khó tính với mình, mà mình lại lấy đó làm lý do để xa họ, thì người thiệt thòi nhất vẫn là cha mẹ. Họ già rồi, họ không thay đổi được tính nết nữa. Người có thể thay đổi là mình: thay đổi cách nghe, cách đáp, cách ở gần mà không cãi nhau.

Thứ ba là đặt giới hạn một cách nhẹ nhàng, không hỗn hào. Có những chuyện cha mẹ nói không đúng, con có quyền nói lại. Nhưng nói lại bằng giọng tôn trọng, bằng lý lẽ, chứ không phải bằng giọng bực dọc. Ví dụ, cha mẹ giục cưới, mình có thể nói: con biết ba mẹ lo cho con, con cũng đang cố gắng, ba mẹ cho con thêm thời gian. Nói như vậy, cha mẹ hiểu là con đã nghe, đã nghĩ, chứ không phải con coi thường lời cha mẹ.

Thứ tư là nhớ rằng cha mẹ cằn nhằn vì họ còn ở đây. Đến một ngày họ không còn nữa, nhà sẽ im lặng đến đáng sợ. Không còn ai hỏi mình ăn chưa, ngủ chưa, tiền có đủ không. Không còn ai nhắc mình mặc thêm áo khi trời lạnh. Lúc đó, mình có muốn nghe một câu cằn nhằn cũng không được nữa. Nghĩ như vậy, tự nhiên mình sẽ trân trọng tiếng cằn nhằn hơn, và nghe nó bằng lòng biết ơn hơn là bằng sự khó chịu.

Hiếu khi cha mẹ khó tính không phải là chiều theo mọi ý của cha mẹ. Hiếu là nghe cho hết, hiểu cho thấu, đáp cho nhẹ, và ở gần cho đều. Cha mẹ không cần một đứa con hoàn hảo. Họ cần một đứa con còn chịu ngồi nghe họ nói, còn chịu về nhà ăn với họ một bữa cơm, còn chịu để họ lo cho mình, dù mình đã lớn. Nghe hết một câu cằn nhằn, đôi khi chỉ mất một phút. Mà một phút đó, có khi là tất cả những gì cha mẹ cần trong cả một tuần.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Giảng giải 38 pháp Hạnh Phúc — Hạnh phúc XI, trang 1 (04.htm)
Bài liên quanMột cuộc gọi về nhà mỗi tuần, hiếu không cần đợi dịp lớnCông ơn cha mẹ kể sao cho hếtBáo hiếu khi cha mẹ còn sống quan trọng hơn cúng giỗ to