🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Hiếu đạo – gia đình

Báo hiếu khi cha mẹ còn sống quan trọng hơn cúng giỗ to

Hiếu đạo – gia đình · 7 phút đọc

Trong xóm tôi có một gia đình nọ. Lúc bà cụ còn sống, con cháu bận rộn, ít ai về thăm. Bà ốm nằm một mình, có hôm hàng xóm phải sang nấu cho bát cháo. Vậy mà đến ngày bà mất, đám tang làm linh đình lắm. Mâm cao cỗ đầy, kèn trống rình rang, người ta thuê cả đội khóc mướn. Ai đi qua cũng nói: nhà này có hiếu thật.

Nhưng có hiếu thật không? Hay chỉ là có hiếu cho người ta xem?

Trong đạo Phật, có một lời nhắc rất thẳng: nhiều người con khi cha mẹ còn sống thì đối xử bỏn xẻn, không phụng dưỡng cha mẹ. Nhưng khi cha mẹ vừa nằm xuống thì lại cố tình tổ chức tang lễ cho rềnh rang để chứng tỏ ta đây là người con có hiếu. Đạo Phật không dạy chúng ta như vậy.

Nghe thì nặng, nhưng ngẫm lại thì đúng. Người đã khuất đâu còn ăn được mâm cao cỗ đầy. Người đã khuất đâu còn nghe được tiếng kèn trống. Cái mà cha mẹ cần, cha mẹ cần lúc còn sống cơ.

Báo hiếu khi còn sống là gì? Theo lời Phật dạy qua kinh Thiện Sinh, trước hết là nuôi dưỡng cha mẹ. Chăm lo vật chất: dâng tặng tiền chi tiêu, quà quý, thuốc thang, thăm viếng khi cha mẹ đau ốm hay không còn sức lao động. Nghe thì đơn giản, nhưng làm đều đặn mới khó. Không phải đợi đến Tết mới gửi tiền. Không phải đợi cha mẹ bệnh nặng mới chạy về. Mà là đều đặn, tháng nào cũng có, tuần nào cũng hỏi thăm.

Thứ hai, là làm tròn bổn phận trong mọi hoàn cảnh. Còn đi học thì vâng lời thầy cô, học hành chăm chỉ. Đã lập gia đình thì sống đúng đạo đức, chăm lo vợ chồng con cái chu đáo, thăm viếng cha mẹ khi có thời gian. Nói cách khác, báo hiếu không phải là một việc riêng, mà nằm trong cách mình sống mỗi ngày.

Thứ ba, và quan trọng không kém, là khuyên cha mẹ về đường hiền lương nếu cha mẹ đang đi sai. Người con hiếu không chỉ biết vâng lời. Có những lời cha mẹ nói chưa đúng, có những việc cha mẹ làm chưa lành, người con hiếu phải tìm cách khuyên gián cho cha mẹ trở về con đường hiền lương và đạo đức. Làm được như vậy, theo lời Phật dạy, còn có giá trị hơn nhiều lần so với báo hiếu đơn thuần bằng của cải vật chất.

Vì sao? Vì tiền bạc, của cải dù nhiều đến đâu cũng không bao giờ đủ để đền ơn cha mẹ. Nhưng giúp cha mẹ có lòng tin nơi điều lành, biết sống hiền, biết làm điều thiện, biết buông bỏ điều ác, đó mới là đền ơn thật sự. Đó là báo hiếu cả vật chất lẫn tinh thần, mà tinh thần mới là phần quan trọng hơn.

Vậy còn cúng giỗ thì sao? Cúng giỗ có sai không? Không sai. Ngày kỵ giỗ là ngày kỷ niệm người đã qua đời. Hằng năm đến ngày giỗ, con cháu dù bận rộn cũng nên nhớ mà quy tụ về một nơi để cúng giỗ. Đó là phong tục đẹp, là dịp để gia đình sum họp, để con cháu nhớ về cội nguồn. Việc thờ cúng tổ tiên, ông bà, cha mẹ theo phong tục không có gì sai trái.

Nhưng cúng giỗ đúng tinh thần nhà Phật thì nên giản đơn mà trang nghiêm. Tang lễ cũng vậy. Đúng pháp không có nghĩa là phải làm cho to. Đúng pháp là không khóc lóc than vãn bi lụy, không hiến tế súc vật, không thuê người khóc mướn, không ca hát ầm ĩ. Thay vào đó, nên tụng kinh tưởng niệm, làm phước cúng dường, hồi hướng công đức cho cha mẹ. Đó là cách tưởng nhớ vừa đẹp, vừa có ích cho người đã khuất.

Nhiều gia đình bây giờ lo ngày giỗ như lo một bữa tiệc. Mâm này phải to hơn mâm năm ngoái. Phải mời đủ họ hàng, không thì người ta nói mình bất hiếu. Nhưng người đã mất đâu có chấm điểm mâm cỗ. Con cháu sum vầy, nhớ nhau, kể lại chuyện của ông bà cha mẹ cho con trẻ nghe, đó mới là ý nghĩa thật của ngày giỗ.

Tôi nghĩ, báo hiếu giống như tưới cây. Cây còn sống thì tưới mới thấm. Cây đã khô rồi, có đổ bao nhiêu nước cũng không sống lại được. Cha mẹ còn sống, một bát cháo nóng, một viên thuốc đúng giờ, một buổi ngồi nghe cha mẹ kể chuyện xưa, tất cả đều thấm. Cha mẹ mất rồi, có làm mâm cỗ to đến đâu cũng chỉ là để người sống nhìn nhau.

Cho nên, nếu bạn còn cha mẹ, hãy báo hiếu ngay từ hôm nay. Đừng đợi đến ngày giỗ mới nhớ. Đừng đợi đến lúc cha mẹ nằm xuống mới làm to. Một bữa cơm ăn cùng cha mẹ lúc này quý hơn mười mâm cỗ ngày giỗ sau này.

Và nếu cha mẹ bạn đã mất, thì ngày giỗ hãy làm cho đúng nghĩa: sum họp gia đình, tụng kinh tưởng niệm, làm việc phước thiện hồi hướng cho cha mẹ. Đơn giản, trang nghiêm, ấm cúng. Thế là đủ. Thế mới là hiếu.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Chữ Hiếu trong đạo Phật (TT Thích Nhật Từ) — tr. 73–80 (năm bổn phận con với cha mẹ; tang lễ giản đơn, trang nghiêm; khi còn sống chăm sóc, khi mất làm phước hồi hướng)
• Một trăm câu hỏi Phật Pháp - Tập 2 (Thích Phước Thái) — tr. 195–196 (Hỏi 59: ngày kỵ giỗ, con cháu quy tụ cúng giỗ; thờ cúng tổ tiên không sai trái)
Bài liên quanMục Kiền Liên cứu mẹ — nghe lại tích Vu Lan cho thấmCha mẹ già yếu: chăm sóc là tuCúng giỗ đúng tinh thần nhà Phật