Có người hỏi: trong trăm điều tốt, điều nào đứng đầu? Người xưa trả lời bằng một câu ngắn gọn: hiếu hạnh đứng đầu trăm hạnh tốt. Hiếu cảm đến trời thì mưa hòa gió thuận, hiếu cảm đến đất thì muôn vật hóa sinh, hiếu cảm đến người thì mọi phúc đều tăng trưởng.
Câu này được ghi trong sách Địa Ngục Biến Tướng Đồ, trích lời cổ nhân. Nghe qua tưởng là lời khen quá mức. Nhưng ngẫm kỹ sẽ thấy nó rất thật. Một người chưa làm tròn bổn phận với cha mẹ mình, thì làm sao đáng tin khi nói sẽ lo cho thiên hạ? Một người đối với cha mẹ còn tệ bạc, thì lời hứa với người ngoài có đáng tin không? Hiếu là thước đo đầu tiên của nhân cách. Ai đo được hiếu thì đo được cả con người.
Sách cũng dẫn lời trong kinh: dù vì cha mẹ mà đốt thân làm đèn, cúng dường chư Phật, cũng không đáp được công ơn cha mẹ. Lời này nghe có vẻ cực đoan, nhưng ý của nó là ơn cha mẹ lớn đến mức không có việc gì làm được coi là đủ. Không phải để người con tuyệt vọng, mà để người con đừng bao giờ nghĩ rằng mình đã báo hiếu xong. Hiếu không có điểm dừng, không có lúc nào gọi là đủ.
Đời nay, nhiều người trẻ mải mê làm việc lớn. Họ muốn thành công, muốn giàu có, muốn nổi tiếng, muốn giúp đời. Tất cả đều tốt. Nhưng có người vì việc lớn mà quên việc nhỏ nhất: gọi điện về cho mẹ. Có người đi làm từ thiện khắp nơi, giúp người dưng hàng trăm triệu, mà cha mẹ ở nhà ốm đau không ai chăm. Họ tưởng mình đang làm việc lớn, nhưng thật ra đang bỏ qua việc lớn nhất.
Việc lớn nhất của một đời người, xét cho cùng, bắt đầu từ việc làm con. Một người làm con tốt, tự nhiên sẽ làm người tốt. Một người biết ơn cha mẹ, tự nhiên sẽ biết ơn người khác. Một người biết chăm sóc cha mẹ già, tự nhiên sẽ biết thương người già ngoài xã hội. Hiếu là gốc. Các hạnh khác là cành lá. Gốc không vững thì cành lá dù xanh tốt một thời cũng sẽ héo.
Có người nói: tôi bận quá, đợi thành công rồi sẽ về báo hiếu. Nhưng cha mẹ không đợi được. Cha mẹ già đi mỗi ngày. Có những người con đợi đến khi mua được nhà, mua được xe, có chức có quyền mới dám về thăm cha mẹ, thì cha mẹ đã không còn nữa. Hiếu không đợi được sự nghiệp. Hiếu phải làm ngay trong lúc còn có thể.
Cũng có người nói: tôi nghèo quá, không có gì để báo hiếu. Nhưng hiếu không đo bằng tiền. Một người con nghèo mà mỗi tối về ngồi bóp chân cho mẹ, nấu cho cha bát cháo nóng, đã là hiếu. Một người con giàu mà cả năm không về nhà, gửi tiền về như gửi tiền thuê người giữ nhà, thì chưa chắc đã là hiếu. Hiếu đo bằng tấm lòng, bằng thời gian, bằng sự có mặt.
Làm con trước, làm việc lớn sau. Câu này không có nghĩa là người con không được mơ ước lớn, không được làm việc lớn. Nghĩa của nó là: việc lớn nào cũng phải bắt đầu từ việc làm con cho tốt. Người muốn giúp đời, hãy giúp cha mẹ mình trước. Người muốn làm việc thiện, hãy làm việc thiện với cha mẹ mình trước. Một người không thương nổi cha mẹ mình thì thương ai cũng khó mà thật lòng.
Hôm nay, xin đừng đợi đến một ngày đặc biệt mới báo hiếu. Hãy làm một việc nhỏ ngay bây giờ: gọi điện cho cha mẹ, hỏi cha mẹ hôm nay ăn gì, ngủ có ngon không. Việc nhỏ ấy, làm đều đặn mỗi ngày, chính là hiếu hạnh đứng đầu trăm hạnh tốt. Không cần đốt thân làm đèn, không cần cúng dường lớn lao. Chỉ cần làm con cho tốt, mỗi ngày, đã là đủ để bắt đầu.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư