Có một người con rất lễ phép với cha mẹ. Về nhà thì chào hỏi đàng hoàng, ăn cơm thì mời cha mẹ trước, nói năng thì dạ thưa đầy đủ. Ai nhìn vào cũng khen: con nhà có giáo dục, hiếu thảo quá. Nhưng người mẹ thì buồn. Bà nói với hàng xóm: "Nó lễ phép lắm, nhưng sao tôi thấy nó xa tôi quá. Nó không kể cho tôi nghe chuyện gì cả. Nó không hỏi tôi có buồn không. Nó chỉ lễ phép thôi."
Câu chuyện đó nói trúng một điều mà người xưa đã viết từ rất lâu: làm con kính trọng cha mẹ dễ hơn là thương yêu cha mẹ. Thương yêu cha mẹ thì dễ hơn quên cha mẹ. Nghe qua thì lạ. Kính trọng mà lại dễ hơn thương yêu sao? Thương cha mẹ mà lại khó hơn kính cha mẹ sao?
Nhưng nghĩ kỹ thì đúng như vậy. Kính trọng là việc bề ngoài. Chào hỏi, dạ thưa, mời cơm, biếu tiền, những việc đó ai cũng học được. Chỉ cần nhớ quy tắc là làm được. Còn thương yêu là việc trong lòng. Thương là phải quan tâm thật sự, phải hiểu cha mẹ đang nghĩ gì, đang buồn gì, đang cần gì. Thương là phải dành thời gian, phải lắng nghe, phải đặt mình vào chỗ của cha mẹ. Những việc đó không học thuộc lòng được. Nó phải xuất phát từ trong lòng mình.
Nhiều người con kính cha mẹ mà không thương cha mẹ. Gửi tiền về đều, nhưng không gọi điện hỏi thăm. Mua thuốc bổ cho cha mẹ, nhưng không biết cha mẹ đau ở đâu. Về nhà ăn Tết, nhưng ngồi bấm điện thoại suốt bữa cơm. Lễ phép thì có, nhưng tình cảm thì không. Cha mẹ nhận được tiền, nhận được quà, nhưng không nhận được sự ấm áp. Nhà vẫn đầy đủ, nhưng lòng thì trống.
Ngược lại, cũng có những người con không lễ phép theo kiểu dạ thưa, nhưng thương cha mẹ thật lòng. Họ cãi nhau với cha mẹ vì lo cho cha mẹ. Họ cằn nhằn cha mẹ vì sợ cha mẹ ốm. Họ không nói được lời ngọt ngào, nhưng cha mẹ đau một chút là họ lo cuống lên. Những người con đó, bề ngoài có vẻ không hiếu, nhưng trong lòng thì hiếu thật. Vì hiếu thật nằm ở chỗ thương, không nằm ở chỗ lễ.
Tất nhiên, tốt nhất là vừa kính vừa thương. Kính mà không thương thì lạnh. Thương mà không kính thì dễ thành hỗn hào, cãi lại cha mẹ không kiêng nể. Nhưng nếu phải chọn một trong hai, thì thương quan trọng hơn kính. Vì kính là cái vỏ, thương là cái ruột. Vỏ đẹp mà ruột rỗng thì không phải là trái ngon. Ruột đầy mà vỏ xấu thì vẫn ăn được.
Làm sao để thương cha mẹ thật lòng? Không có công thức nào cả. Chỉ có một cách: dành thời gian cho cha mẹ. Ngồi với cha mẹ một buổi. Nghe cha mẹ kể chuyện cũ. Hỏi cha mẹ hồi trẻ sống ra sao. Hỏi cha mẹ có điều gì còn tiếc nuối không. Những câu hỏi đó nghe thì thường, nhưng nó mở ra một cánh cửa. Khi mình hiểu cha mẹ hơn, mình sẽ thương cha mẹ hơn. Khi mình biết cha mẹ đã trải qua những gì để nuôi mình lớn, mình sẽ không còn thấy cha mẹ phiền nữa. Mình sẽ thấy cha mẹ đáng thương.
Có người nói: "Con thương cha mẹ lắm, nhưng con bận quá, không có thời gian." Câu này nghe quen lắm. Nhưng thử hỏi: bận đến mức nào mà không có nổi mười phút gọi điện về nhà? Bận đến mức nào mà không có nổi một buổi tối ngồi với cha mẹ? Thời gian thì ai cũng bận. Nhưng người thương cha mẹ thật lòng sẽ tìm ra thời gian. Người không thương thật lòng thì lúc nào cũng bận.
Người xưa còn nói: thương yêu cha mẹ thì dễ hơn quên cha mẹ. Nghĩa là thương đã khó, quên còn khó hơn. Quên ở đây không phải là quên mặt, quên tên. Quên là khi cha mẹ không còn ở trong lòng mình nữa. Là khi mình sống như thể cha mẹ không tồn tại. Là khi mình vui buồn gì cũng không nghĩ đến cha mẹ. Đó là mức khó nhất, vì nó đòi hỏi lòng mình hoàn toàn trống rỗng với cha mẹ. Ai đã đến mức đó thì hiếu đã mất hẳn rồi.
Cho nên, đừng chỉ dừng ở chữ kính. Kính là bước đầu. Thương mới là bước sâu hơn. Hãy hỏi lòng mình: mình có thật sự thương cha mẹ không, hay mình chỉ đang lễ phép cho phải đạo? Nếu chỉ đang lễ phép, thì hãy bước thêm một bước nữa. Gọi điện về nhà tối nay. Hỏi cha mẹ hôm nay thế nào. Nghe cha mẹ nói hết câu. Đó là bước đầu tiên từ kính sang thương.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư