Chiều hôm đó, tôi đi làm về muộn. Cả ngày dài mệt mỏi. Sếp mắng một trận vô cớ. Khách hàng khó chịu. Đường về kẹt xe gần một tiếng đồng hồ. Về đến nhà, mẹ từ trong bếp đi ra, hỏi một câu rất bình thường: "Sao hôm nay con về muộn thế?" Tôi gắt lên: "Mẹ hỏi hoài, con mệt lắm, để con yên!"
Mẹ sững người. Rồi mẹ quay vào bếp, không nói thêm câu nào. Bữa cơm tối hôm đó im lặng lạ thường. Tôi ăn vội rồi lên phòng. Mãi đến khuya, tôi mới thấy ân hận. Mẹ chỉ hỏi một câu quan tâm. Còn tôi thì trút hết cơn bực của cả một ngày làm việc lên đầu mẹ.
Chuyện này không chỉ xảy ra một lần. Nhiều người trong chúng ta cũng vậy. Ở ngoài đường, ở công ty, chúng ta nhịn. Nhịn sếp. Nhịn đồng nghiệp. Nhịn khách hàng. Nhịn người lạ chen ngang. Nhịn hết cả ngày. Về đến nhà, gặp người thân nhất, chúng ta xả hết. Cha mẹ là người gần nhất, hiền nhất, không bao giờ trả đũa, nên hứng trọn cơn bực của con. Càng thương, càng xả. Càng tin là cha mẹ sẽ tha thứ, càng gắt gỏng không kiêng nể.
Nhưng cha mẹ già rồi, một câu gắt của con có sức nặng hơn chúng ta tưởng. Ngày xưa cha mẹ còn khỏe, còn bận rộn, một câu gắt trôi qua nhanh. Bây giờ cha mẹ ở nhà cả ngày, chờ con về. Cả ngày chỉ có một niềm vui là bữa cơm có con ngồi cùng. Một câu gắt có thể làm cha mẹ buồn cả đêm, nằm trằn trọc không ngủ được. Sáng hôm sau cha mẹ vẫn nấu cơm, vẫn cười, nhưng trong lòng đã có một vết xước nhỏ. Vết xước nhỏ mà cứa mãi, ngày này qua ngày khác, sẽ thành một khoảng cách lớn.
Kinh Vu Lan kể về mười ân của cha mẹ. Trong đó có một ân mà đọc lên ai cũng thấy xót xa: mẹ ăn đắng nuốt cay, để dành bùi ngọt đủ đầy cho con. Miếng ngon mẹ nhường con. Miếng đắng mẹ giữ lại cho mình. Cha mẹ đã sống như thế cả đời: phần tốt cho con, phần cực cho mình. Đến khi già rồi, cha mẹ chỉ còn mong một điều giản dị: con về nhà với gương mặt vui vẻ, ăn với cha mẹ một bữa cơm yên lành. Vậy mà có hôm, con mang cả cơn bực ở ngoài về, đặt lên mâm cơm. Món ngon cũng thành đắng.
Người Phật tử chân chánh được dạy rằng, cách báo ân cha mẹ trước hết là hiếu hạnh: luôn luôn làm vui lòng cha mẹ. Làm vui lòng cha mẹ không phải là mua cho cha mẹ món đồ đắt tiền. Làm vui lòng cha mẹ nhiều khi chỉ là bước vào nhà với một gương mặt nhẹ nhõm, một câu chào ấm áp, một thái độ dịu dàng. Cha mẹ không cần con thành đạt rực rỡ. Cha mẹ chỉ cần con về nhà mà lòng con yên.
Vậy thì làm sao để đừng trút bực lên cha mẹ? Trước hết, hãy dừng lại ba mươi giây trước cửa nhà. Đừng mở cửa ngay. Đứng ngoài, hít một hơi thật sâu. Nhắc mình một câu: cơn bực này là của công việc, không phải của cha mẹ. Cha mẹ không gây ra nó. Để nó ở ngoài cửa. Vào nhà với hai bàn tay trống, lòng nhẹ đi một chút. Ba mươi giây đó tưởng là nhỏ, nhưng có thể cứu được cả một buổi tối của gia đình.
Thứ hai, nếu lỡ gắt rồi, hãy xin lỗi ngay trong tối hôm đó. Đừng để qua ngày. Đừng nghĩ cha mẹ sẽ tự quên. Người già không quên đâu, chỉ là không nói ra. Một câu xin lỗi giản dị thôi: "Hồi nãy con gắt với mẹ, con xin lỗi. Con bực chuyện ở công ty, không phải bực mẹ." Câu đó không làm con mất mặt. Câu đó làm mẹ nhẹ lòng. Và nó dạy cho chính mình một bài học: lần sau đừng lặp lại.
Thứ ba, hãy kể cho cha mẹ nghe chuyện vui thay vì chuyện bực. Nhiều người con về nhà là kể toàn chuyện xấu: sếp thế này, đồng nghiệp thế kia, đời bất công ra sao. Cha mẹ nghe xong thì lo, mà không giúp được gì, chỉ thêm nặng lòng. Thay vì kể chuyện bực, hãy kể một chuyện nhỏ vui trong ngày. Hôm nay ăn trưa món gì ngon. Đồng nghiệp kể chuyện gì cười. Đường về thấy hoa gì nở. Cha mẹ không cần biết hết chuyện đời của con. Cha mẹ chỉ cần biết con vẫn ổn.
Thứ tư, hãy nhớ rằng cha mẹ không phải là thùng rác cảm xúc. Có những nỗi bực cần được xả, nhưng có nhiều chỗ để xả hơn là xả lên cha mẹ. Đi bộ một vòng. Tắm nước ấm. Viết vài dòng vào sổ. Gọi cho một người bạn. Làm gì cũng được, miễn là đừng mang về nhà. Nhà là chỗ để về, không phải chỗ để xả. Mâm cơm là chỗ để sum họp, không phải chỗ để trút giận.
Cuối cùng, hãy tự hỏi mình một câu mỗi tối: hôm nay mình về nhà với gương mặt như thế nào? Nếu gương mặt đó là gương mặt cau có, bực dọc, thì ngày mai hãy sửa lại. Cha mẹ già rồi, thời gian còn lại không nhiều. Mỗi bữa cơm vui vẻ là một món quà. Mỗi bữa cơm nặng nề là một lần phí phạm. Đừng để đến lúc cha mẹ không còn nữa, mình mới nhớ ra rằng bao nhiêu bữa cơm đã trôi qua trong im lặng và gắt gỏng.
Hiếu thảo đôi khi không phải là việc lớn. Hiếu thảo là bước vào nhà với lòng nhẹ nhõm. Là chào cha mẹ bằng giọng dịu dàng. Là ăn hết bát cơm mẹ nấu mà không cau mày. Là để cơn bực ở ngoài cửa, trước khi mở cửa bước vào. Đơn giản vậy thôi, mà không phải ai cũng làm được mỗi ngày.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư