🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Hiếu đạo – gia đình

Ngày giỗ: nhớ người đã khuất bằng lòng thành, không bằng lễ vật lớn

Hiếu đạo – gia đình · 7 phút đọc

Đến ngày giỗ, cả nhà bận rộn. Người lo mâm cỗ, người lo tiền bạc, người lo mời khách. Mâm cao cỗ đầy, khách khứa đông đủ. Ai cũng khen nhà này làm giỗ to, chu đáo.

Nhưng có một điều ít ai để ý: trong lúc bận rộn ấy, có ai ngồi lại nhớ người đã khuất không? Có ai kể cho con cháu nghe về ông bà ngày xưa không? Hay cả ngày giỗ chỉ là lo nấu nướng, lo tiếp khách, rồi ai về nhà nấy?

Ngày giỗ là để làm gì? Nhiều người nghĩ giỗ là để cúng. Cúng cho người đã khuất ăn, cúng cho họ phù hộ con cháu. Nhưng ý nghĩa sâu hơn của ngày giỗ là tưởng nhớ. Nhớ người đã khuất, nhớ công ơn của họ, và dạy con cháu nhớ nguồn cội.

Trong một cuốn giáo trình Phật học, có giải thích về nghi lễ tưởng nhớ tổ tiên đã qua đời của người xưa. Người ta cúng cơm, cúng bánh, rải nước, tụng kinh, không phải để khoe khoang, mà để tỏ lòng nhớ. Cả gia đình cùng làm lễ, cùng tưởng nhớ, cùng được gột rửa lòng mình. Cái chính không phải là mâm cúng to hay nhỏ, mà là lòng thành của người cúng.

Người Việt mình cũng có tục Thanh Minh tảo mộ. Đến tiết Thanh Minh, mọi người ra mộ tổ tiên, dọn dẹp, thắp hương, để tưởng nhớ tổ tiên, người thân đã khuất. Trong một cuốn sách về văn khấn cổ truyền, người ta viết: nhân lúc đi Thanh Minh tảo mộ, để tưởng nhớ tổ tiên, mọi người có thể dạo chơi ngắm cảnh. Tưởng nhớ là chính, còn lại chỉ là dịp để cả nhà cùng nhau ra ngoài, cùng nhau nhớ về người xưa.

Ngày giỗ cũng vậy. Giỗ là dịp cả nhà sum họp, ngồi lại với nhau, nhớ về người đã khuất. Ông bà ngày xưa sống thế nào, làm nghề gì, thương con cháu ra sao, dạy con cháu điều gì. Những câu chuyện ấy, kể cho con cháu nghe, là cách tốt nhất để người đã khuất còn sống trong lòng người ở lại.

Nhưng nhiều nhà bây giờ làm giỗ mà quên mất điều ấy. Lo mâm cỗ to, lo khách đông, lo cho bằng nhà người ta. Có nhà còn cãi nhau vì tiền cúng giỗ, ai góp nhiều ai góp ít. Cúng xong, ai cũng mệt, mà chẳng ai nhớ gì về người đã khuất. Vậy thì giỗ để làm gì?

Người đã khuất không ăn được mâm cao cỗ đầy. Họ chỉ cần con cháu nhớ đến họ. Nhớ bằng lòng thành, không bằng lễ vật lớn. Một nén hương thắp với lòng thành, quý hơn mười mâm cỗ làm vì sĩ diện. Một bữa cơm đơn giản mà cả nhà ngồi lại kể chuyện ông bà, quý hơn một bữa tiệc linh đình mà ai cũng bận rộn.

Làm giỗ cho đúng, thực ra không khó. Trước hết, hãy làm đơn giản. Cúng những món mà người đã khuất lúc sống thích ăn. Không cần nhiều, không cần đắt. Thứ hai, hãy để cả nhà cùng tham gia. Con cháu cùng nấu nướng, cùng dọn dẹp, cùng thắp hương. Làm chung thì nhớ chung. Thứ ba, và quan trọng nhất, hãy kể chuyện. Ngồi lại sau bữa cúng, kể cho con cháu nghe về ông bà. Ông ngày xưa làm nghề gì, bà ngày xưa nấu món gì ngon, ông bà thương nhau thế nào. Những câu chuyện ấy là di sản quý nhất mà người đã khuất để lại.

Có người nói: cha mẹ mất rồi, cúng giỗ làm gì nữa? Cúng giỗ không phải cho người đã mất, mà cho người còn sống. Cho con cháu nhớ nguồn, nhớ ơn, biết mình từ đâu mà ra. Một đứa trẻ được nghe kể về ông bà, lớn lên sẽ biết thương cha mẹ, biết quý gia đình. Đó là hiếu được truyền từ đời này sang đời khác.

Ngày giỗ cũng là dịp để anh em hòa thuận. Cả năm ai lo việc nấy, ít gặp nhau, ngày giỗ gặp nhau, ngồi lại với nhau, nhớ về cha mẹ chung. Nhớ cha mẹ thì tự nhiên thương nhau hơn. Vì cha mẹ nào cũng muốn con cái hòa thuận. Làm giỗ mà anh em cãi nhau vì tiền cúng, thì cha mẹ ở dưới có vui được không?

Hiếu với người đã khuất không nằm ở mâm cỗ to. Hiếu nằm ở lòng nhớ. Nhớ thì cúng. Cúng thì thành tâm. Thành tâm thì người đã khuất yên lòng, người còn sống cũng yên lòng.

Năm nay, đến ngày giỗ, hãy thử làm khác đi một chút. Đừng lo mâm cỗ to. Hãy lo một bữa cơm ấm cúng, cả nhà ngồi lại, kể chuyện người xưa. Thắp một nén hương, nói với người đã khuất một câu: con vẫn nhớ cha mẹ. Chỉ vậy thôi, là đủ. Vì nhớ là thứ quý nhất mà người sống có thể tặng cho người đã khuất.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Giáo Trình Phật Học (Chan Khoon San; Lê Kim Kha biên dịch) — trang 390 (nghi lễ shraddha: tưởng nhớ tổ tiên đã qua đời)
• Sách Văn Khấn Cổ Truyền Việt Nam — trang 16 (Thanh Minh tảo mộ để tưởng nhớ tổ tiên)
Bài liên quanGiữ gìn thân thể cũng là hiếu: thân này là của cha mẹ choPhụng dưỡng cha mẹ từ việc nhà: quét dọn, nấu cơm cũng là hiếuHiếu Kinh dạy: lập thân hành đạo là báo hiếu