Có một anh thanh niên đi làm xa. Anh thức khuya, dậy muộn, ăn uống qua loa, cuối tuần thì nhậu với bạn bè. Mẹ anh ở quê gọi điện, nghe giọng anh mệt mỏi, bà lo. Bà nói: con giữ sức khỏe nhé. Anh cười: mẹ lo gì, con còn trẻ mà.
Vài năm sau, anh bị bệnh. Nằm viện, anh mới thấy mẹ ngồi bên giường, mắt đỏ hoe. Lúc ấy anh mới hiểu: cái thân này không chỉ là của mình. Mình đau, cha mẹ đau hơn mình. Mình bệnh, cha mẹ khổ hơn mình.
Người xưa có câu trong sách Hiếu Kinh: thân thể tóc da, nhận từ cha mẹ, không dám làm hại, đó là khởi đầu của hiếu. Nghĩa là: thân thể này, từ tóc đến da, là cha mẹ cho mình. Giữ gìn nó, không làm hại nó, chính là bước đầu tiên của lòng hiếu.
Câu ấy được nhắc lại trong nhiều cuốn sách cổ. Trong một cuốn sách, người ta kể chuyện Tăng Tử, một người học trò nổi tiếng có hiếu của Khổng Tử. Lúc bị bệnh nặng, Tăng Tử gọi học trò vào, bảo: mở chân cho ta xem, mở tay cho ta xem, có chỗ nào lạ không? Ông nói rằng cả đời ông nơm nớp lo ngại, như đi gần vực sâu, như bước trên giá mỏng, chỉ sợ làm hại thân thể cha mẹ cho. Đến lúc sắp mất, ông mới thở phào: từ nay ta mới biết là khỏi vậy.
Nghe chuyện ấy, mình thấy lòng hiếu không phải chỉ là chuyện lớn lao như nuôi cha mẹ, báo đáp cha mẹ. Hiếu bắt đầu từ chuyện nhỏ nhất: giữ gìn chính thân thể mình.
Vì sao giữ thân lại là hiếu? Vì cha mẹ sinh ra mình, nuôi mình lớn lên, mong mình khỏe mạnh. Mình làm hại thân mình, là mình làm trái mong muốn ấy. Mình thức khuya, bỏ bữa, uống nhiều, hút nhiều, là mình đang làm hao mòn món quà cha mẹ tặng. Cha mẹ thấy con mình hao mòn, lòng nào mà yên?
Có người nói: thân thể là của mình, mình muốn làm gì thì làm. Đúng là mình có quyền quyết định. Nhưng quyền ấy không có nghĩa là mình nên làm hại nó. Mình có quyền, mà mình dùng quyền ấy để tự hại mình, thì ai khổ? Mình khổ, mà cha mẹ còn khổ hơn. Vì cha mẹ thương mình hơn mình thương mình.
Giữ gìn thân thể không phải là chuyện khó. Ăn uống điều độ, ngủ đủ giấc, vận động một chút mỗi ngày, khám sức khỏe định kỳ, bỏ những thói quen hại thân. Những việc ấy nghe thì đơn giản, mà nhiều người làm không được. Không phải vì khó, mà vì mình chưa coi nó là quan trọng. Mình coi công việc quan trọng hơn sức khỏe, coi vui chơi quan trọng hơn giấc ngủ, coi sĩ diện quan trọng hơn thân thể.
Nhưng đến lúc bệnh rồi, mình mới thấy: sức khỏe là thứ quý nhất. Có sức khỏe thì mới làm được việc, mới lo được cho gia đình, mới báo hiếu được cho cha mẹ. Không có sức khỏe, mình thành gánh nặng cho cha mẹ. Cha mẹ già rồi, còn phải lo cho con bệnh, thì khổ biết bao nhiêu.
Có một cách nghĩ khác: giữ thân không chỉ là cho mình, mà là cho cha mẹ yên lòng. Cha mẹ ở xa, nghe con nói con khỏe, là cha mẹ yên. Nghe con nói con mệt, con bệnh, là cha mẹ mất ngủ. Mỗi lần mình giữ gìn sức khỏe, là mình đang nói với cha mẹ: cha mẹ yên tâm, con vẫn khỏe.
Người trẻ hay nghĩ mình còn trẻ, còn khỏe, làm gì cũng được. Nhưng thân thể không phải là thứ dùng mãi không hết. Nó như một cái bình, cứ rót ra mãi mà không đổ vào, thì đến lúc cạn. Trẻ thì cạn chậm, già thì cạn nhanh. Đến lúc cạn rồi, muốn đổ vào cũng muộn.
Hiếu bắt đầu từ thân mình. Giữ thân khỏe, là hiếu. Ăn một bữa cơm đầy đủ, là hiếu. Ngủ một giấc đủ, là hiếu. Bỏ một thói quen xấu, là hiếu. Những việc nhỏ ấy, làm mỗi ngày, là mình đang báo hiếu mỗi ngày, không cần đợi đến lúc có tiền, có của mới báo hiếu.
Hôm nay, hãy thử một việc nhỏ: ngủ sớm hơn một chút, ăn một bữa tử tế, đi bộ một vòng. Không phải vì ai khác, mà vì cha mẹ. Vì cha mẹ cho mình thân này, mong mình giữ nó cho tốt. Giữ thân tốt, là mình đã làm tròn chữ hiếu đầu tiên.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư