Có một anh bạn tôi, đi làm xa, lương tháng nào cũng gửi về cho cha mẹ. Tháng nào gửi ít, anh áy náy. Tháng nào không gửi được, anh mất ngủ. Anh bảo tôi: em chưa báo hiếu được gì cho cha mẹ. Nhà người ta xây nhà mới cho cha mẹ, mua xe cho cha mẹ, còn em thì tháng nào cũng chỉ gửi được vài triệu. Tôi nghe mà thương. Anh đang đo hiếu bằng tiền. Mà tiền thì lúc nào cũng có người hơn mình. Đo bằng tiền thì đo cả đời cũng không đủ.
Tôi hỏi anh: cha mẹ em có hay gọi điện than phiền gì không? Anh bảo: không, cha mẹ em chỉ hỏi em ăn uống thế nào, làm việc có mệt không, bao giờ về thăm nhà. Tôi hỏi tiếp: vậy cha mẹ em cần gì nhất? Anh im lặng một lúc rồi nói: chắc là cần em sống cho đàng hoàng, đừng làm gì sai trái, đừng để họ phải lo.
Câu nói đó làm tôi nhớ tới một câu trong sách Hiếu Kinh. Lập thân hành đạo, dương danh ở đời sau, để làm rạng rỡ cha mẹ, đó là hiếu trọn vẹn. Dịch ra lời thường, nó có nghĩa là: con sống cho đàng hoàng, làm người tử tế, để cha mẹ được thơm lây, đó mới là báo hiếu lớn nhất. Không phải tiền. Không phải nhà to. Mà là cái cách con sống.
Tôi nghĩ câu này nói đúng lắm. Cha mẹ nào cũng vậy. Họ không cần con mình giàu nhất xóm. Họ cần con mình không làm gì để người ta chỉ trỏ. Họ cần con mình đi đâu cũng được người ta quý. Họ cần con mình sống ngay thẳng, để mỗi lần nhắc tới tên con, họ ngẩng mặt lên được. Cái đó, tiền mua không được.
Lập thân là đứng vững làm người. Hành đạo là sống theo lẽ phải. Nghe thì lớn. Nhưng đem ra đời thường, nó nhỏ lắm. Lập thân là đi làm đúng giờ, làm việc cho tử tế, không gian dối, không lừa gạt ai. Hành đạo là đối xử với người khác cho có tình, có nghĩa. Là không vay mượn rồi quỵt. Là không làm ăn phi pháp để kiếm tiền nhanh. Là không để cha mẹ phải nghe người ta nói: con ông bà làm chuyện xấu.
Tôi biết có người sẽ nói: nói thì dễ, sống đàng hoàng mà nghèo thì cha mẹ vẫn khổ. Đúng. Nghèo thì khổ. Nhưng nghèo mà đàng hoàng thì cha mẹ vẫn yên lòng. Còn giàu mà bằng cách xấu thì cha mẹ sống trong lo sợ. Tôi từng gặp một bà mẹ, con trai bà làm ăn lớn, tiền gửi về nhiều lắm. Nhưng bà không vui. Bà bảo: nó giàu nhanh quá, tôi sợ. Tôi hỏi sợ gì. Bà bảo: sợ nó làm gì sai, rồi một ngày công an tới nhà. Tiền nhiều mà lòng không yên, thì tiền đó có ích gì?
Ngược lại, tôi cũng gặp một ông bố, con trai ông chỉ làm công nhân, lương tháng mười mấy triệu. Ông kể về con trai mình với vẻ tự hào lắm. Ông bảo: nó đi làm chưa bao giờ bị ai chê. Chủ nó quý nó. Bạn bè nó thương nó. Tháng nào nó cũng gửi tiền về, ít nhưng đều. Ông nói: tôi không cần nó giàu. Nó sống được như vậy là tôi mừng rồi.
Hiếu Kinh còn có một câu nữa mà tôi rất thích. Thân thể, tóc da, là cha mẹ cho. Không dám làm hư hại, đó là hiếu bắt đầu. Nghe thì như chuyện giữ gìn thân thể. Nhưng ý sâu hơn là: con người mình, từ thân thể đến danh dự, đều là cha mẹ trao cho. Mình sống buông thả, mình làm hư thân mình, thì cũng là mình làm tổn thương cha mẹ. Giữ mình cho sạch, cho khỏe, cho đàng hoàng, đó là hiếu đầu tiên. Trước cả chuyện gửi tiền.
Tôi nói với anh bạn tôi: em đừng áy náy vì gửi ít tiền. Em đi làm xa, sống tử tế, không nợ nần, không dính vào chuyện xấu, tháng nào cũng gọi về hỏi thăm cha mẹ, Tết về nhà ăn với cha mẹ một bữa cơm, vậy là em đã báo hiếu rồi. Tiền nhiều hay ít, tùy lúc. Có tháng dư thì gửi nhiều. Có tháng thiếu thì gửi ít. Cha mẹ không đếm tiền của em. Cha mẹ đếm những lần em gọi về.
Anh nghe xong, im lặng. Rồi anh nói: vậy mà bao lâu nay em cứ nghĩ hiếu là tiền. Tôi bảo: nhiều người nghĩ vậy lắm. Vì tiền nhìn thấy được, đếm được, khoe được. Còn sống đàng hoàng thì không khoe được. Nó âm thầm lắm. Nhưng cha mẹ thì thấy. Người xung quanh thì thấy. Trời đất thì thấy.
Nếu bạn đang đi làm xa, đang lo mình chưa báo hiếu đủ cho cha mẹ, hãy nhớ câu này. Lập thân hành đạo, để làm rạng rỡ cha mẹ, đó là hiếu trọn vẹn. Sống cho đàng hoàng. Làm người tử tế. Để cha mẹ đi đâu cũng ngẩng mặt lên được vì con mình. Đó là món quà lớn nhất mà con cái có thể tặng cho cha mẹ. Lớn hơn tiền. Lớn hơn nhà. Và bền hơn tất cả.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư