🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Hiếu đạo

Năm việc con thờ cha mẹ: hiếu theo lời Phật dạy trong kinh Thiện Sinh

Hiếu đạo · 6 phút đọc

Có những buổi tối, người con đi làm về, thấy cha đã dọn sẵn mâm cơm, mẹ ngồi chờ ở cửa. Không ai nói câu gì to tát. Chỉ là bữa cơm nóng, là cái ghế đã kê sẵn, là ánh mắt cha mẹ dõi theo từng bước chân con vào nhà. Hiếu đôi khi chỉ giản dị như thế. Nhưng giản dị không có nghĩa là mơ hồ. Trong kinh Thiện Sinh, Đức Phật dạy rất cụ thể: người con thờ cha mẹ phải có năm việc.

Năm việc ấy là: nhớ nghĩ báo đáp ân cha mẹ; lo thay thế gánh vác; biết an ủi can ngăn; chỉ mong được cung cấp, nuôi dưỡng cha mẹ; và chỉ làm vui cho cha mẹ. Nghe qua, ai cũng thấy quen. Nhưng ngẫm kỹ, mỗi việc là một bài học cả đời.

Việc thứ nhất là nhớ nghĩ báo đáp ân cha mẹ. Ân cha mẹ không phải chuyện để kể lại vào dịp lễ rồi thôi. Đó là cái ơn nằm trong từng bữa ăn, từng đêm cha mẹ thức khi con sốt, từng đồng tiền chắt chiu cho con đi học. Nhớ ơn không phải là ngồi kể công cha mẹ. Nhớ ơn là sống sao cho xứng với những gì cha mẹ đã cho. Người nhớ ơn thì không dám sống buông thả, vì biết mỗi ngày mình sống đều có mồ hôi của cha mẹ trong đó.

Việc thứ hai là lo thay thế gánh vác. Ngày xưa cha mẹ gánh mình. Đến lúc cha mẹ yếu đi, mình phải gánh lại. Gánh vác không chỉ là tiền bạc. Có khi chỉ là xách giúp cha bình nước, sửa giúp mẹ cái bóng đèn, đưa cha mẹ đi khám bệnh thay vì để cha mẹ tự đi xe ôm giữa trưa nắng. Nhiều người con gửi tiền về đều đặn, nhưng cha mẹ ốm vẫn phải tự lo. Tiền có thể mua thuốc, nhưng không mua được bàn tay đỡ cha mẹ dậy lúc nửa đêm. Gánh vác là có mặt trong những việc cụ thể như thế.

Việc thứ ba là biết an ủi can ngăn. Cha mẹ già đôi khi cố chấp, đôi khi tin những điều không đúng, đôi khi buồn chuyện không đâu. Người con hiếu không phải lúc nào cũng gật đầu cho yên chuyện. An ủi là làm cho cha mẹ nhẹ lòng. Can ngăn là dám nói một lời thật khi cha mẹ đang đi sai hướng, nhưng nói bằng giọng thương, không phải giọng dạy đời. Khó nhất là giữ được cả hai: vừa thật, vừa mềm.

Việc thứ tư là chỉ mong được cung cấp, nuôi dưỡng cha mẹ. Chữ "chỉ mong" ở đây rất đẹp. Nghĩa là người con coi việc nuôi dưỡng cha mẹ là niềm mong mỏi của mình, không phải gánh nặng. Nuôi cha mẹ không phải để khoe với xóm làng. Nuôi cha mẹ là để cha mẹ ăn ngon, ngủ yên, không phải lo ngày mai còn tiền hay hết. Ai nuôi cha mẹ bằng lòng vui thì cha mẹ ăn bát cơm cũng thấy ngọt.

Việc thứ năm là chỉ làm vui cho cha mẹ. Đây là việc dễ bị quên nhất. Nhiều người lo đủ mọi thứ cho cha mẹ, trừ niềm vui. Cha mẹ già không cần nhiều. Một câu chuyện vui, một lần con cháu quây quần, một buổi chiều ngồi uống trà cùng cha, nghe mẹ kể chuyện ngày xưa — thế là đủ. Người già vui thì khỏe. Người già buồn thì bệnh cũng nặng thêm.

Năm việc này gắn với nhau như năm ngón tay trên một bàn tay. Thiếu một ngón, bàn tay vẫn là bàn tay, nhưng nắm không chặt. Người con chỉ nhớ ơn mà không gánh vác thì ơn chỉ nằm trong lòng, cha mẹ không nhận được gì. Người con chỉ gánh vác mà không an ủi thì cha mẹ no đủ mà lòng vẫn lạnh. Người con chỉ lo tiền bạc mà không làm vui cho cha mẹ thì nhà đủ đầy mà vẫn vắng tiếng cười. Năm việc phải đi cùng nhau mới thành hiếu trọn vẹn.

Năm việc này không đòi hỏi người con phải giàu có hay tài giỏi. Nó chỉ đòi hỏi một điều: để tâm. Để tâm thì sẽ nhớ ơn. Để tâm thì sẽ thấy việc cần gánh. Để tâm thì sẽ biết lúc nào nên an ủi, lúc nào nên can ngăn. Hiếu không phải là một ngày lễ trong năm. Hiếu là năm việc nhỏ, làm đều mỗi ngày, cho đến khi cha mẹ không còn ở bên nữa mới thôi.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Trường A Hàm, Kinh Thiện Sinh (Thi Ca La Việt lạy sáu phương) — người con phải lấy năm việc để cung kính, phụng dưỡng và an ủi cha mẹ, T002 Bộ A Hàm 2, tr. 271-272
• Kinh Trường A Hàm, Kinh Thiện Sinh (bản biệt dịch) — con thờ cha mẹ phải có năm việc, T002 Bộ A Hàm 2, tr. 249
Bài liên quanĐừng để cha mẹ lo âu: hiếu là sống cho cha mẹ yên lòngGánh vác thay cha mẹ: hiếu là đỡ lấy phần nặng trong nhàAn ủi và can ngăn cha mẹ: hiếu không phải lúc nào cũng vâng lời