Có một kiểu lo âu không thành lời. Cha mẹ không hỏi nhiều, không trách nhiều. Chỉ là mỗi tối, mẹ nhìn điện thoại chờ tin con. Mỗi lần con về khuya, cha ra cửa đứng một lúc rồi lại vào. Hỏi thì cha mẹ bảo không sao. Nhưng cái "không sao" ấy, ai làm cha mẹ rồi sẽ hiểu: trong đó có cả một đêm dài không ngủ được.
Trong kinh Thiện Sinh, khi dạy về năm việc con thờ cha mẹ, có một việc nghe rất nhẹ mà làm rất khó: đừng để cha mẹ lo âu. Bản biệt dịch của kinh ghi rõ ràng như thế. Đừng để cha mẹ lo âu. Năm chữ thôi, nhưng là cả một cách sống.
Cha mẹ lo điều gì? Lo con ăn uống thất thường. Lo con làm việc quá sức. Lo con tiêu xài không biết giữ. Lo con quen người không tốt. Lo con sống xa nhà, ốm đau không ai biết. Những nỗi lo ấy không bao giờ hết, vì cha mẹ thương con theo cách không có điểm dừng. Nhưng người con có thể làm cho nỗi lo ấy nhẹ đi rất nhiều, chỉ bằng cách sống đàng hoàng và báo tin đều đặn.
Sống đàng hoàng là hiếu. Người con đi làm thì làm cho tử tế, không dối trá, không ăn xổi. Người con đi học thì học cho ra học. Người con buôn bán thì cân đủ, nói thật. Cha mẹ nghe người ta khen con mình sống tử tế thì mừng hơn cả nghe con mình kiếm được nhiều tiền. Tiền nhiều mà tai tiếng, cha mẹ đi đâu cũng cúi mặt. Tiền ít mà con sống ngay thẳng, cha mẹ đi đâu cũng ngẩng đầu.
Báo tin đều đặn cũng là hiếu. Một cuộc gọi vài phút, một tin nhắn báo con đã ăn cơm, đã về tới nhà. Nhiều người trẻ thấy phiền, thấy cha mẹ hỏi han là kiểm soát. Nhưng thử đặt mình vào chỗ cha mẹ mà xem. Con đi xa, cả ngày không một tin tức, cha mẹ biết hỏi ai? Cái điện thoại trong tay cha mẹ già không phải để giải trí. Nó là sợi dây duy nhất nối với con. Một tin nhắn của con có thể làm mẹ ngủ ngon cả đêm.
Cũng đừng để cha mẹ lo vì những chuyện mình giấu. Có người gặp khó khăn không dám nói với cha mẹ, sợ cha mẹ buồn. Nhưng giấu không làm khó khăn biến mất. Cha mẹ biết con khổ qua giọng nói, qua ánh mắt, qua những lần con ậm ừ rồi lảng đi. Giấu kiểu ấy không làm cha mẹ yên lòng, chỉ làm cha mẹ lo thêm vì không biết con đang khổ đến mức nào. Nói thật với cha mẹ, vừa đủ, đúng lúc, để cha mẹ hiểu và cùng gánh — đó cũng là hiếu.
Ngược lại, cũng có những người đem mọi chuyện về kể cho cha mẹ, chuyện lớn chuyện nhỏ gì cũng kể, để cha mẹ phải lo thay mình. Lớn rồi mà việc gì cũng cần cha mẹ giải quyết, thì cha mẹ làm sao yên lòng được. Người con trưởng thành là người biết tự gánh việc của mình, chỉ chia sẻ với cha mẹ những điều cha mẹ có thể giúp hoặc cần biết.
Cha mẹ còn lo cả những chuyện mà con tưởng là nhỏ. Con về quê, mẹ lo con đi đường xa có an toàn không. Con ở thành phố, cha lo con ăn uống có đủ chất không, ở trọ có an toàn không. Những nỗi lo ấy không bao giờ được nói ra thành lời, vì cha mẹ sợ con thấy phiền. Nhưng người con để tâm sẽ nhận ra qua những câu hỏi tưởng chừng vu vơ: "Con ăn cơm chưa?", "Dạo này con có mệt không?", "Trời trở lạnh, con nhớ mặc ấm". Mỗi câu hỏi ấy là một nỗi lo được gói lại trong giọng thương yêu.
Đừng để cha mẹ lo âu, rốt cuộc là một lời nhắc về cách sống. Sống tử tế, sống có trách nhiệm, giữ liên lạc đều đặn, và biết lúc nào nên nói, lúc nào nên tự gánh. Làm được như thế, cha mẹ không cần con báo hiếu bằng điều gì lớn lao. Chỉ cần mỗi tối cha mẹ ngủ được một giấc yên, thế đã là con báo hiếu rồi.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư