Có những người con lo cho cha mẹ đủ mọi thứ: tiền bạc đủ, thuốc men đủ, nhà cửa khang trang. Nhưng cha mẹ vẫn buồn. Buồn vì nhà rộng mà vắng. Buồn vì con cháu ít về. Buồn vì ngày dài không có ai nói chuyện. Lúc ấy mới thấy: nuôi cha mẹ no đủ chưa đủ. Cha mẹ còn cần một thứ nữa, mà trong kinh Thiện Sinh gọi là "chỉ làm vui cho cha mẹ".
"Chỉ làm vui cho cha mẹ" là việc thứ năm trong năm việc con thờ cha mẹ. Chữ "chỉ" ở đây không phải là chỉ có vậy. Chữ "chỉ" có nghĩa là chuyên tâm vào việc ấy, coi niềm vui của cha mẹ là việc của mình. Người con hiếu không hỏi cha mẹ cần gì nữa, mà hỏi cha mẹ vui chưa.
Niềm vui của cha mẹ già thường rất nhỏ. Một bữa cơm có đủ con cháu. Một buổi chiều ngồi uống trà, nghe cha kể chuyện ngày xưa. Một lần con đưa mẹ đi chợ, mẹ chọn được mớ rau ngon. Một cuộc gọi của đứa cháu nội từ xa. Những niềm vui nhỏ ấy không tốn tiền, chỉ tốn thời gian và sự để tâm. Nhưng nhiều người con bận đến mức không còn thời gian cho những niềm vui nhỏ ấy nữa.
Có người bảo: tôi bận kiếm tiền để lo cho cha mẹ, làm sao có thời gian ngồi chơi với cha mẹ. Câu này nghe có lý, nhưng thử nghĩ lại: cha mẹ cần tiền của con, hay cần con của cha mẹ? Tiền có thể thuê người chăm sóc, thuê người nấu ăn, thuê người dọn nhà. Nhưng không thuê được người ngồi nghe cha kể chuyện, không thuê được người làm cho mẹ cười. Có những việc chỉ con mới làm được, vì trong đó có tình thương, không phải dịch vụ.
Làm vui cho cha mẹ cũng cần khéo. Không phải cứ mua quà đắt tiền là cha mẹ vui. Có khi cha mẹ vui vì con nhớ ngày sinh nhật của mẹ, nhớ món ăn cha thích. Có khi cha mẹ vui vì con hỏi ý kiến cha mẹ, để cha mẹ thấy mình còn được tôn trọng. Có khi cha mẹ vui vì con cháu hòa thuận, không cãi nhau. Niềm vui của cha mẹ nhiều khi không nằm ở thứ con cho, mà nằm ở cách con sống.
Cũng đừng quên: cha mẹ vui nhất khi thấy con sống tốt. Con sống tử tế, gia đình con êm ấm, cháu chắt ngoan ngoãn — đó là niềm vui lớn nhất của cha mẹ. Ngược lại, con có mua bao nhiêu quà, mà nhà con lục đục, vợ chồng cãi nhau, con cái hư hỏng, thì cha mẹ cũng không vui nổi. Làm vui cho cha mẹ, suy cho cùng, bắt đầu từ việc sống tốt cuộc đời của mình.
Buổi tối, trước khi đi ngủ, thử hỏi mình một câu: hôm nay mình đã làm gì để cha mẹ vui? Không cần việc lớn. Một cuộc gọi. Một câu hỏi thăm. Một lần về ăn cơm. Một nụ cười khi nghe điện thoại của mẹ. Nếu mỗi ngày đều có một việc nhỏ như thế, thì cha mẹ sẽ có một tuổi già vui vẻ. Và khi cha mẹ không còn nữa, người con sẽ không phải hối tiếc vì đã để cha mẹ buồn trong những ngày cuối cùng.
Làm vui cho cha mẹ cũng là dạy con cháu biết hiếu. Đứa trẻ thấy cha mẹ mình vui vẻ với ông bà thì lớn lên cũng biết làm vui cho cha mẹ mình. Đứa trẻ thấy cha mẹ thờ ơ với ông bà thì lớn lên cũng thờ ơ với cha mẹ. Hiếu là thứ được truyền từ đời này sang đời khác bằng cách sống, không phải bằng lời dạy. Muốn con mình hiếu, trước hết mình phải hiếu với cha mẹ mình. Đó là bài học không cần nói thành lời.
Cũng nên nhớ: niềm vui của cha mẹ già rất dễ vỡ. Một câu nói vô tình của con, một lần con cáu gắt vì cha mẹ lẩm cẩm, có thể làm cha mẹ buồn cả tuần. Người già nhạy cảm hơn người trẻ tưởng. Họ nghe giọng con, nhìn nét mặt con, và đoán được con đang vui hay đang khó chịu với mình. Người con hiếu là người giữ giọng nói của mình cho mềm, giữ nét mặt của mình cho ấm, nhất là khi cha mẹ đã già yếu và hay mặc cảm.
Hiếu, đến cuối cùng, không đo bằng tiền bạc. Hiếu đo bằng niềm vui của cha mẹ. Cha mẹ còn cười được, là con còn hiếu được.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư