🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Hiếu đạo

Trả nợ thay cha mẹ: hiếu là đỡ lấy gánh nặng cha mẹ để lại

Hiếu đạo · 7 phút đọc

Có những món nợ không ghi trong sổ sách. Cha vay tiền chữa bệnh cho mẹ, chưa trả hết. Mẹ vay tiền cho con đi học, vẫn còn thiếu. Cha hứa với người ta một việc mà chưa làm xong. Những món nợ ấy, cha mẹ mang theo suốt bao nhiêu năm, không dám nói với con, sợ con lo. Đến khi cha mẹ già yếu, món nợ vẫn còn đó, như một hòn đá đè trong lòng cha mẹ. Người con biết chuyện, lặng lẽ đứng ra trả thay, cha mẹ nghe mà nhẹ cả người.

Trong kinh Thiện Sinh, một trong năm việc con thờ cha mẹ là phải lo thay thế gánh vác. Bốn chữ thay thế gánh vác nói hết ý hiếu. Ngày xưa cha mẹ gánh con. Nay con gánh lại cha mẹ. Gánh vác không chỉ là xách đồ nặng, đưa cha mẹ đi khám bệnh. Gánh vác còn là đỡ lấy những gánh nặng mà cha mẹ không còn gánh nổi: món nợ chưa trả, lời hứa chưa làm xong, việc nhà chưa lo xong. Người con gánh được những thứ ấy thì cha mẹ mới thật sự nhẹ lòng.

Trả nợ thay cha mẹ trước hết là trả nợ tiền bạc. Cha mẹ vay mượn vì lý do chính đáng: chữa bệnh, cho con ăn học, làm ăn thất bại. Người con trả thay không phải vì bị ép, mà vì biết ơn cha mẹ đã vay vì mình. Tiền cha mẹ vay cho mình đi học, giờ mình đi làm có tiền, trả thay là lẽ đương nhiên. Tiền cha mẹ vay chữa bệnh, giờ mình trả thay, là để cha mẹ sống những ngày cuối đời không phải lo lắng vì nợ nần. Trả nợ thay cha mẹ là trả lại một phần những gì cha mẹ đã hy sinh cho mình.

Nhưng trả nợ cũng cần khôn ngoan. Trả trong khả năng của mình, đừng để món nợ của cha mẹ nuốt cả gia đình mình. Có người vay nặng lãi để trả nợ cho cha mẹ, rồi cả nhà lại lún sâu vào nợ nần. Làm thế không phải là hiếu. Làm thế là dại. Người con khôn là người ngồi lại với chủ nợ, nói chuyện đàng hoàng, xin trả dần, xin giảm lãi, rồi trả từng chút một. Chủ nợ thấy con cái có trách nhiệm thì cũng dễ thông cảm. Trả nợ không chỉ cần tiền. Trả nợ còn cần chữ tín và thái độ đàng hoàng.

Ngoài nợ tiền bạc, còn có nợ ân tình. Cha mẹ nợ người ta một ân huệ, chưa trả được. Người hàng xóm giúp cha mẹ lúc khó khăn, cha mẹ chưa đền đáp được. Người bà con cưu mang cha mẹ lúc hoạn nạn, cha mẹ chưa trả ơn được. Người con thay cha mẹ trả những món nợ ân tình ấy: giúp lại người ta khi họ cần, đối xử tử tế với họ, nhớ ơn họ như cha mẹ đã nhớ ơn. Trả nợ ân tình không tốn tiền, chỉ tốn lòng. Nhưng món nợ ấy mà trả được thì cha mẹ vui hơn cả khi trả được nợ tiền.

Cũng có những món nợ là lời hứa. Cha hứa với người ta một việc mà chưa làm xong. Mẹ hứa giúp ai đó một việc mà chưa giúp được. Người con thay cha mẹ giữ lời hứa ấy: làm xong việc cha đã hứa, giúp xong người mẹ đã hứa giúp. Giữ lời hứa thay cha mẹ là giữ danh dự cho cha mẹ. Người ta nhắc tới cha mẹ với sự kính trọng, vì cha mẹ nói là làm, dù là con cái làm thay.

Đừng trách cha mẹ vì sao để lại nợ cho con. Cha mẹ nào muốn để nợ lại cho con. Cha mẹ vay mượn cũng vì con, vì gia đình, vì những lúc khó khăn không còn cách nào khác. Trách cha mẹ vì nợ nần là quên mất cha mẹ đã hy sinh thế nào. Người con hiếu là người không hỏi tại sao cha mẹ lại nợ. Người con hiếu chỉ hỏi: còn bao nhiêu, và mình trả bằng cách nào.

Trả nợ thay cha mẹ cũng là bài học cho con mình. Đứa trẻ thấy cha mẹ mình gánh nợ cho ông bà thì lớn lên cũng biết gánh nợ cho cha mẹ. Đứa trẻ thấy cha mẹ mình trốn nợ của ông bà thì lớn lên cũng trốn nợ của cha mẹ. Hiếu là thứ được truyền bằng cách sống. Muốn con mình hiếu, trước hết mình phải hiếu với cha mẹ mình, kể cả trong chuyện nợ nần.

Cuối cùng, đừng để lại nợ cho con mình. Cha mẹ trả hết nợ của ông bà thì đừng vay thêm món nợ mới để lại cho con. Sống trong khả năng của mình, tiêu xài có chừng mực, đừng vì sĩ diện mà vay mượn quá sức. Người biết trả nợ thay cha mẹ là người hiểu nợ nần nặng thế nào. Người hiểu nợ nần nặng thế nào thì sẽ không nỡ để con mình gánh nợ thay mình. Đó cũng là hiếu, nhưng là hiếu hướng về phía trước: hiếu với con mình, bằng cách không để lại gánh nặng cho chúng.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Trường A Hàm, Kinh Thiện Sinh — người con phải lấy năm việc để cung kính, phụng dưỡng và an ủi cha mẹ, trong đó phải lo thay thế gánh vác, T002 Bộ A Hàm 2, tr. 271-272
Bài liên quanTạo phước hồi hướng cho cha mẹ đã khuất: hiếu không dừng ở nấm mộCha mẹ già, con hãy làm chỗ dựa chứ đừng làm người giám sátMuốn con hiếu thảo, cha mẹ hãy hiếu thảo trước