🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Hiếu đạo – gia đình

Muốn con hiếu thảo, cha mẹ hãy hiếu thảo trước

Hiếu đạo – gia đình · 9 phút đọc

Đứa trẻ năm tuổi thấy mẹ quát bà nội thì im lặng. Nó không hiểu chuyện gì, nhưng nó nhớ. Mười năm sau, nó lớn lên, và khi mẹ nó già đi, nó cũng quát mẹ nó bằng đúng giọng ấy. Không ai dạy nó làm vậy. Nó chỉ nhìn thấy, rồi làm theo.

Người ta thường hỏi: làm sao dạy con hiếu thảo? Mua sách về hiếu cho con đọc, bắt con học thuộc những câu dạy về hiếu, hay phạt thật nặng mỗi khi con hỗn? Tất cả những cách ấy đều có thể làm được, nhưng đều đi qua tai, ít đi qua lòng. Con trẻ học bằng mắt nhiều hơn bằng tai. Con nhìn cha đối với ông bà thế nào, con sẽ đối với cha như thế ấy.

Trong kho sách xưa có câu: cha nhơn từ, con cái hiếu thảo, chồng thành thực, vợ trung trinh, đấy là cái phước của gia đình. Câu ấy đặt cha lên trước. Cha sống nhơn từ thì con mới học được hiếu thảo. Phước của gia đình không bắt đầu từ việc dạy con, mà bắt đầu từ cách người lớn sống với nhau.

Một người cha đi làm về, thấy mẹ già đang lúi húi nấu cơm, liền xắn tay phụ mẹ, hỏi mẹ hôm nay có mệt không. Đứa con ngồi bên nhìn thấy hết. Không cần ai giảng cho nó nghe về chữ hiếu. Nó đã thấy hiếu bằng mắt mình rồi.

Ngược lại, một người cha khác, mỗi lần về quê là cau có với cha mẹ mình, chê nhà bẩn, chê cơm nhạt, chê cha mẹ nói nhiều. Đứa con ngồi bên cũng nhìn thấy hết. Sau này, khi người cha ấy già đi, đứa con sẽ cau có y hệt. Không phải nó hư. Nó chỉ đang diễn lại vở kịch nó đã xem từ nhỏ.

Kinh sách dạy rằng có mười ân đức của bậc từ mẫu mà bổn phận làm con phải lo đáp đền. Mẹ mang nặng, mẹ sinh nở đau đớn, mẹ thức đêm, mẹ nhịn ăn nhịn mặc, mẹ lo cho con từng chút. Những ân ấy, con trẻ chưa hiểu được bằng lời giảng. Con chỉ hiểu được khi thấy cha mình cũng nhớ ơn ấy, cũng đối xử với bà bằng lòng biết ơn.

Vậy dạy con hiếu thảo bắt đầu từ đâu? Bắt đầu từ cách cha mẹ đối với ông bà, mỗi ngày, trong những việc nhỏ nhất.

Việc nhỏ thứ nhất: cách nói chuyện. Cha mẹ nói với ông bà bằng giọng nào, con sẽ nói với cha mẹ bằng giọng ấy. Nói với ông bà nhẹ nhàng, kiên nhẫn, dù ông bà có lặp lại câu chuyện cũ, con sẽ học được sự kiên nhẫn. Nói với ông bà cộc cằn, con sẽ học được sự cộc cằn. Giọng nói trong nhà là bài học đầu tiên, và cũng là bài học bền nhất.

Việc nhỏ thứ hai: bữa cơm. Trong nhà, ai được mời ăn trước? Nếu cha mẹ luôn gắp miếng ngon cho ông bà trước, con sẽ thấy đó là điều hiển nhiên. Nếu cha mẹ chỉ lo gắp cho con, bỏ mặc ông bà ngồi một góc, con sẽ thấy ông bà là người thừa trong nhà. Bữa cơm dạy con về thứ bậc và lòng kính trọng, không cần một lời giảng nào.

Việc nhỏ thứ ba: tiền bạc. Cha mẹ có gửi tiền về cho ông bà không? Có hỏi ông bà cần gì không? Hay chỉ gửi cho có, rồi kể công? Con nhìn thấy hết. Một đứa trẻ thấy cha mình trích tiền lương gửi về quê đều đặn, không khoe khoang, không tính toán, sẽ lớn lên thành người biết nhớ ơn. Một đứa trẻ thấy cha mình tiếc từng đồng với ông bà, sẽ lớn lên thành người coi tiền hơn người.

Việc nhỏ thứ tư: thời gian. Cha mẹ có dành thời gian về thăm ông bà không? Hay cả năm chỉ gọi điện vài lần, mỗi lần vội vàng? Con không cần nghe cha mẹ nói “con phải hiếu thảo”. Con chỉ cần thấy cha mẹ sắp xếp công việc để về quê, ngồi ăn với ông bà một bữa cơm, nghe ông bà kể chuyện. Thời gian cha mẹ dành cho ông bà chính là thước đo mà con dùng để đo lòng hiếu.

Việc nhỏ thứ năm: khi ông bà ốm. Cha mẹ có túc trực bên giường bệnh không? Có lo lắng thật lòng không? Hay chỉ gửi tiền rồi thuê người khác chăm? Đứa trẻ nhìn thấy cha mình thức đêm bên giường ông, sẽ hiểu rằng hiếu là ở lại, không phải là gửi tiền. Đứa trẻ ấy sau này, khi cha mẹ ốm, cũng sẽ ở lại.

Có người bảo: “Tôi bận lắm, không có thời gian làm gương từng việc nhỏ như vậy.” Nhưng làm gương không cần thêm thời gian. Làm gương chỉ cần sống đúng trong những việc mình vẫn làm mỗi ngày. Ăn cơm thì mời ông bà trước. Nói chuyện thì nhẹ giọng. Có tiền thì nhớ đến cha mẹ. Ốm đau thì có mặt. Những việc ấy không tốn thêm một giờ nào, chỉ tốn thêm một chút lòng.

Cũng đừng nghĩ rằng dạy con hiếu là việc của nhà trường hay của chùa. Nhà trường dạy chữ, chùa dạy đạo, nhưng gia đình mới là nơi con học cách làm người. Thầy cô có thể dạy con đọc câu “công cha như núi Thái Sơn”, nhưng chỉ có cha mẹ mới dạy con hiểu câu ấy bằng đời sống của chính mình.

Một lưu ý nữa: đừng dạy con hiếu bằng roi vọt và sự sợ hãi. Đứa trẻ bị đánh vì không chào ông bà sẽ chào, nhưng chào vì sợ. Lớn lên, hết sợ, nó sẽ không chào nữa. Hiếu sinh ra từ lòng thương, không sinh ra từ nỗi sợ. Muốn con thương ông bà, hãy để con gần ông bà, nghe ông bà kể chuyện, ăn cơm ông bà nấu, nhận quà ông bà cho. Tình thương lớn lên từ sự gần gũi, không lớn lên từ đòn roi.

Cũng đừng dạy con hiếu bằng cách kể công. “Cha mẹ nuôi con khổ lắm, con phải báo hiếu” — câu ấy nghe nhiều sẽ thành gánh nặng, không thành lòng thương. Hãy để con tự thấy cha mẹ khổ vì mình, bằng cách cha mẹ sống hiếu với ông bà. Khi con thấy cha mình thương bà, tự nhiên con sẽ thương cha.

Cuối cùng, hãy nhớ rằng con cái là tấm gương phản chiếu cha mẹ. Muốn biết mình đã dạy con hiếu đến đâu, đừng nhìn vào lời con nói. Hãy nhìn vào cách mình đối với cha mẹ mình. Nếu mình còn chưa hiếu thảo, thì mọi lời dạy con hiếu thảo đều là lời nói suông.

Muốn con hiếu thảo, cha mẹ hãy hiếu thảo trước. Đó không phải là lời khuyên đẹp. Đó là quy luật. Gieo nhân nào, gặt quả ấy. Gieo hiếu trong nhà, con sẽ hái hiếu khi mình già. Gieo vô tâm, con sẽ gặt vô tâm, không sai một ly.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• 10 Đại Mưu Lược Gia Trung Quốc, tr. 195
• Kinh Phật Cho Người Mới Bắt Đầu, tr. 65
Bài liên quanVợ chồng nhường nhau một câu, con cái được cả một mái nhàAnh em như tay với chân, đừng để của cải chia lìaĐừng đợi cha mẹ mất rồi mới nói lời thương