Buổi chiều, đứa trẻ đi học về, thấy bà nội đang lúi húi nhặt rau ngoài sân. Nó chạy lại, ngồi xuống bên cạnh, hỏi bà đang làm gì. Bà cười, đưa cho nó một cọng rau, bảo ngồi nhặt cùng bà. Đứa trẻ nhặt được vài cọng thì chán, đứng dậy chạy đi chơi. Nhưng hình ảnh bà ngồi nhặt rau, lưng còng, tay run, vẫn ở lại trong đầu nó rất lâu.
Nhiều cha mẹ muốn dạy con hiếu thảo. Họ mua sách về hiếu cho con đọc. Họ kể cho con nghe chuyện cổ tích về người con hiếu. Họ dặn con phải thương ông bà, phải nghe lời cha mẹ. Dặn rất nhiều. Nhưng rồi họ thắc mắc, sao con mình nghe mà không thấm. Sao con vẫn vô tâm với ông bà. Sao con vẫn cãi lại cha mẹ mỗi khi không vừa ý.
Có một câu trong sách Hiếu Kinh mà người xưa để lại. Rằng thân thể, tóc, da đều nhận từ cha mẹ, không dám làm hư hại. Câu ấy không chỉ nói về việc giữ gìn thân thể. Nó nói về một điều lớn hơn. Rằng con người mình, từ đầu đến chân, đều là ơn của cha mẹ. Biết ơn ấy, thì tự nhiên sẽ sống cho xứng đáng. Dạy con hiếu, gốc rễ cũng nằm ở chỗ này. Không phải dạy bằng lời. Mà dạy bằng cách mình sống.
Đứa trẻ không học hiếu từ bài giảng. Nó học hiếu từ những gì nó thấy mỗi ngày. Nó thấy cha đối xử với ông nội ra sao. Nó thấy mẹ nói chuyện với bà ngoại bằng giọng như thế nào. Nó thấy cha có kiên nhẫn khi ông lặp lại một câu hỏi ba lần hay không. Nó thấy mẹ có đỡ bà dậy khi bà ngồi lâu hay không. Những hình ảnh ấy, ngày này qua ngày khác, in vào đầu đứa trẻ sâu hơn bất cứ lời dạy nào.
Cho nên, muốn con hiếu thảo, cha mẹ hãy sống hiếu thảo trước. Về thăm ông bà đều đặn, dắt con theo cùng. Gọi điện cho ông bà trước mặt con, để con nghe cha mẹ hỏi thăm ông bà bằng giọng yêu thương. Khi ông bà ốm, đưa con đến thăm, để con thấy cha mẹ chăm ông bà như thế nào. Đứa trẻ nhìn thấy, nó sẽ bắt chước. Không cần dặn. Nó tự làm theo.
Cũng đừng dạy con hiếu bằng roi vọt hay bằng sự sợ hãi. Có những cha mẹ quát con khi con không chào ông bà. Có những cha mẹ phạt con khi con cãi lại. Làm như vậy, đứa trẻ chỉ học được cách sợ, chứ không học được cách thương. Hiếu thật sự phải đi từ lòng thương. Mà lòng thương thì không ép được. Chỉ gieo được bằng gương sống mỗi ngày.
Một điều nữa rất quan trọng. Dạy con hiếu, đừng biến ông bà thành gánh nặng trong mắt con. Đừng than vãn trước mặt con rằng chăm ông bà mệt lắm, tốn tiền lắm, mất thời gian lắm. Đứa trẻ nghe những lời ấy, nó sẽ nghĩ ông bà là phiền toái. Thay vào đó, hãy cho con thấy niềm vui khi ở bên ông bà. Kể cho con nghe chuyện ngày xưa của ông bà. Để con thấy ông bà là kho báu của gia đình, chứ không phải gánh nặng.
Cũng cần dạy con hiếu bằng việc nhỏ, vừa sức với tuổi của nó. Đứa trẻ năm tuổi có thể rót cho bà ly nước. Đứa trẻ tám tuổi có thể đấm lưng cho ông. Đứa trẻ mười tuổi có thể đi chợ cùng bà, xách giúp bà cái giỏ. Những việc nhỏ ấy làm cho đứa trẻ thấy mình có ích trong việc chăm ông bà. Hiếu không phải chuyện lớn lao xa vời. Hiếu bắt đầu từ đôi tay nhỏ bé làm được việc nhỏ bé.
Cuối cùng, xin nhớ một điều. Con cái là tấm gương phản chiếu cha mẹ. Mình đối xử với ông bà như thế nào, sau này con mình sẽ đối xử với mình như thế ấy. Không sai một ly. Cho nên, mỗi khi mình đỡ ông bà đứng dậy, mình đang dạy con cách đỡ mình sau này. Mỗi khi mình kiên nhẫn nghe bà kể chuyện cũ, mình đang dạy con cách kiên nhẫn với mình sau này. Dạy con hiếu, suy cho cùng, là sống hiếu mỗi ngày, để con nhìn thấy và học theo.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư