Cuối tuần, có người con chở vợ con về quê thăm ông bà. Đường về quê dài hơn trăm cây số. Xe chạy qua cánh đồng, qua con sông, qua cái cầu tre ngày xưa mình vẫn đi học. Về tới ngõ, ông bà đã đứng chờ từ bao giờ. Bà nội chạy ra đón cháu. Ông nội cười, tay chống gậy, mắt nhìn theo từng bước chân con cháu vào nhà. Căn nhà cũ vẫn vậy. Mái ngói rêu phong. Cây khế trước sân vẫn ra quả. Chỉ có ông bà là già đi nhiều.
Ông bà là những người giữ nếp nhà. Họ giữ căn nhà cũ. Họ giữ mảnh vườn. Họ giữ những câu chuyện ngày xưa, những món ăn truyền thống, những lời dạy mà cha mẹ mình đã nghe từ nhỏ. Khi ông bà còn, gia đình còn một gốc rễ. Khi ông bà mất, gia đình mất đi một phần ký ức. Cho nên, hiếu không chỉ dành cho cha mẹ. Hiếu còn dành cho ông bà, những người đã nuôi cha mẹ mình lớn lên.
Sách xưa có câu nói về nếp nhà êm ấm. Rằng con hiếu thuận cha mẹ, cha mẹ thương yêu con cái, chồng biết nhường vợ, vợ biết kính chồng, thì nhà ấy mới yên. Câu ấy nói về một vòng tròn. Ông bà thương cha mẹ. Cha mẹ hiếu với ông bà. Con cái nhìn thấy, học theo. Vòng tròn ấy cứ quay từ đời này sang đời khác. Mình về thăm ông bà, không chỉ là thăm ông bà. Mình đang giữ cho vòng tròn ấy không bị đứt.
Nhiều người trẻ bây giờ ít về thăm ông bà. Lý do thì nhiều. Bận việc. Xa quá. Về thì không biết nói gì. Ông bà hỏi đi hỏi lại mấy câu. Ông bà kể chuyện cũ mà mình đã nghe chán. Nhưng thử nghĩ xem, ông bà chờ mình cả tuần, cả tháng, chỉ để hỏi mấy câu ấy. Ông bà không cần mình mang quà to. Ông bà cần mình về. Cần thấy mặt con cháu. Cần nghe tiếng cháu cười trong sân. Cần biết rằng nhà này vẫn còn người nhớ đường về.
Về thăm ông bà, cũng là cho con mình một món quà. Đứa trẻ được về quê, được chơi với ông bà, được nghe ông kể chuyện ngày xưa, được bà cho ăn quả khế chua, được chạy chơi trong sân nhà cũ, những kỷ niệm ấy sẽ theo nó suốt đời. Lớn lên, nó sẽ nhớ quê. Nhớ ông bà. Nhớ căn nhà cũ. Một đứa trẻ có quê để nhớ, có ông bà để thương, là một đứa trẻ có gốc rễ. Gốc rễ ấy giúp nó đứng vững khi đời xô đẩy.
Đừng đợi ông bà yếu hẳn mới về thăm. Đừng đợi đến khi ông bà nằm một chỗ mới về chăm. Hãy về khi ông bà còn đi lại được, còn nấu được nồi canh chua, còn kể được câu chuyện cười. Về lúc ấy, mình còn được ăn bữa cơm ông bà nấu. Còn được ngồi nghe ông bà kể chuyện. Còn được thấy ông bà cười. Những giờ ấy, sau này, sẽ là những giờ mình nhớ nhất.
Về thăm ông bà cũng đừng làm khách. Về nhà cũ mà ngồi chờ cơm, chờ nước, thì không phải là về thăm. Là về làm khách. Người con hiếu về nhà ông bà thì xắn tay vào làm. Quét cái sân. Tưới mấy luống rau. Sửa cái bóng đèn hỏng. Nấu giúp bà một bữa cơm. Những việc ấy làm cho ông bà vui. Vì ông bà thấy con cháu không coi mình là người ngoài. Thấy nhà này vẫn là nhà của con cháu, chứ không phải nhà của riêng ông bà.
Cho nên, cuối tuần này, nếu có thể, hãy về thăm ông bà. Không cần mang gì to tát. Chỉ cần về. Bước chân vào ngõ, gọi một tiếng ông bà ơi, con về rồi. Một câu như vậy thôi, cũng đủ làm cho căn nhà cũ sáng lên. Hiếu với ông bà, suy cho cùng, nằm ở bước chân về nhà cũ. Bước chân ấy, đi đều đặn, đi bằng cả tấm lòng, thì ông bà yên lòng, cha mẹ yên lòng, và lòng mình cũng yên.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư