Tháng bảy âm lịch, nhiều chùa treo đèn, tụng kinh, làm lễ Vu Lan. Người ta đến chùa cài hoa hồng lên ngực áo. Hoa đỏ cho người còn mẹ. Hoa trắng cho người mẹ đã mất. Có người cài hoa mà khóc. Có người nhìn hoa trắng trên áo người khác mà chạnh lòng. Lễ Vu Lan, từ lâu, đã trở thành ngày của lòng hiếu.
Câu chuyện làm nên ngày lễ này, kể về Tôn giả Mục Kiền Liên. Ngài là đệ tử của Đức Phật, có thần thông lớn. Sau khi mẹ mất, Ngài dùng thần thông tìm mẹ, thấy mẹ đang chịu khổ ở cõi đói khát. Ngài đau lòng, mang cơm đến cho mẹ, nhưng cơm chưa tới miệng đã hóa thành lửa. Ngài bất lực. Ngài về bạch với Đức Phật. Đức Phật dạy, một mình Ngài không cứu được mẹ. Phải nhờ sức chú nguyện của cả chúng Tăng trong ngày tự tứ, ngày chư Tăng kết thúc mùa an cư. Ngài làm theo. Mẹ Ngài nhờ đó được thoát khổ.
Câu chuyện ấy, nghe thì như chuyện cổ. Nhưng ý nghĩa của nó rất gần gũi. Nó nói một điều giản dị: hiếu không phải việc của một người. Hiếu là việc của cả gia đình, cả cộng đồng. Một người con dù giỏi đến mấy, cũng có lúc bất lực trước nỗi khổ của cha mẹ. Lúc ấy, cần có nhiều người cùng chung tay. Cần có tình thương tập hợp lại.
Cũng từ câu chuyện này, người ta hiểu rằng báo hiếu không chỉ là lo cho cha mẹ khi còn sống. Báo hiếu còn là lo cho cha mẹ cả khi đã khuất. Là nhớ đến họ, là cầu nguyện cho họ, là sống tốt để họ được an lòng. Người con hiếu thảo, dù cha mẹ còn hay mất, vẫn giữ cha mẹ trong lòng.
Ngày nay, lễ Vu Lan không chỉ là lễ của nhà chùa. Nhiều gia đình, dù không đi chùa, vẫn lấy dịp này để về thăm cha mẹ. Để nấu một bữa cơm. Để nói một lời cảm ơn. Có người cả năm bận rộn, chỉ có tháng bảy mới về nhà. Có người cài hoa hồng lên áo mẹ, rồi chụp một tấm hình. Những việc ấy, nhỏ thôi, nhưng chứa đầy ý nghĩa.
Tuy nhiên, cũng có một điều cần nói thẳng. Hiếu không chỉ có một ngày. Vu Lan là dịp nhắc nhở, không phải là dịp duy nhất. Người con chỉ hiếu vào tháng bảy, còn mười một tháng kia lạnh nhạt với cha mẹ, thì hoa hồng cài trên áo cũng chỉ là hình thức. Hiếu thật là hiếu mỗi ngày. Là quan tâm thường xuyên, không đợi đến lễ.
Cũng có người mẹ đã mất, con cài hoa trắng mà lòng day dứt. Giá như ngày xưa quan tâm mẹ nhiều hơn. Giá như đừng cãi mẹ. Giá như về thăm mẹ nhiều hơn. Những giá như ấy, ai cũng có. Nhưng thay vì day dứt, hãy biến nó thành hành động. Nếu mẹ đã mất, hãy sống tốt, hãy hiếu với cha, hãy thương anh em trong nhà. Đó là cách để mẹ ở nơi xa được yên lòng.
Lễ Vu Lan còn dạy một điều nữa: đừng đợi đến khi mất mới thương. Mục Kiền Liên có thần thông mà còn không cứu được mẹ một mình. Chúng ta là người thường, không có thần thông. Thứ duy nhất chúng ta có là thời gian còn cha mẹ ở bên. Hãy dùng thời gian ấy cho đúng.
Hoa hồng cài trên áo, đỏ hay trắng, cũng chỉ là biểu tượng. Điều quan trọng là lòng mình. Người còn mẹ, cài hoa đỏ mà lòng hờ hững, hoa cũng tàn. Người mẹ đã mất, cài hoa trắng mà lòng biết ơn, hoa vẫn thơm. Vì vậy, đừng quá nặng nề chuyện hoa đỏ hoa trắng. Hãy nặng nề chuyện mình đã đối xử với cha mẹ ra sao, khi họ còn ở bên. Đó mới là điều quyết định.
Tháng bảy này, nếu bạn còn mẹ, hãy về nhà. Cài lên áo mẹ một bông hồng đỏ. Nấu cho mẹ một bữa cơm. Nói với mẹ một câu mà có lẽ bạn chưa từng nói: con thương mẹ. Nếu mẹ đã mất, hãy thắp một nén nhang, và sống thật tốt. Vì hiếu, cuối cùng, không nằm ở hoa cài trên áo. Hiếu nằm ở cách mình sống mỗi ngày, để cha mẹ, dù còn hay mất, đều có thể mỉm cười.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư