Cô Mai mới về làm dâu được ba tháng. Nhà chồng ở quê, nề nếp khác hẳn nhà mình. Mẹ chồng dậy sớm, ăn uống đạm bạc, nói năng nhỏ nhẹ. Cô Mai quen sống ở thành phố, ăn mặc thoải mái, nói chuyện thẳng thắn. Mấy lần cô vô ý nói to trong bữa cơm, mẹ chồng không nói gì, chỉ im lặng. Cô về phòng, tủi thân, nghĩ mẹ chồng không thương mình. Cô gọi điện về cho mẹ đẻ, mẹ cô bảo: con mới về làm dâu, phải biết nhịn, biết nghe, đừng tưởng nhà chồng như nhà mình. Cô nghe vậy mà buồn. Lấy chồng rồi, chẳng lẽ mình phải đổi thành một con người khác?
Câu chuyện của cô Mai là câu chuyện của rất nhiều nàng dâu, chàng rể mới. Lấy vợ, lấy chồng không chỉ là chuyện của hai người. Đó là chuyện hai gia đình gặp nhau, hai nếp sống gặp nhau. Người con dâu, con rể bước vào một ngôi nhà mới, mang theo thói quen của nhà mình, gặp nếp sống của nhà người ta. Va chạm là chuyện khó tránh. Điều quan trọng là mình ứng xử với va chạm đó ra sao: coi đó là chuyện để giận hờn, hay coi đó là chuyện để học cách sống chung.
Trong kho kinh có một bài kinh rất đặc biệt, gọi là kinh Ngọc Da Nữ. Kinh kể chuyện Đức Phật dạy một cô gái sắp về nhà chồng, nàng Ngọc Da. Lời Phật dạy nàng có một ý rất đáng nhớ: phàm làm đàn bà con gái, đừng cậy sắc đẹp mà sanh lòng kiêu mạn. Nghe thì như lời dạy về sắc đẹp, nhưng ý sâu hơn là lời dạy về sự khiêm tốn. Người mới bước vào nhà người ta, dù mình có giỏi giang, xinh đẹp, học cao tới đâu, cũng đừng mang cái giỏi đó ra làm vũ khí. Khiêm tốn không phải là tự hạ thấp mình. Khiêm tốn là biết mình đang ở trong một ngôi nhà mới, với những con người mới, và mình cần thời gian để hiểu họ, trước khi mong họ hiểu mình.
Hiếu với cha mẹ sau khi lấy chồng, lấy vợ có hai phía. Một phía là hiếu với cha mẹ ruột của mình. Lấy chồng rồi không có nghĩa là hết hiếu với cha mẹ đẻ. Người con gái đi lấy chồng, cha mẹ đẻ ở nhà vẫn mong con về thăm, vẫn mong con gọi điện. Người con trai lấy vợ rồi, cha mẹ mình vẫn cần được chăm sóc như trước. Có nhiều người lấy vợ xong thì coi như xong trách nhiệm với cha mẹ, mọi chuyện giao hết cho vợ. Như vậy là chưa tròn hiếu. Vợ hay chồng chỉ là người cùng mình chăm sóc cha mẹ, không phải là người thay mình chăm sóc cha mẹ.
Phía còn lại là hiếu với cha mẹ của vợ, của chồng. Đây là phần khó nhất, vì đó là những người mình không lớn lên cùng. Nhưng trong đạo làm con, cha mẹ chồng, cha mẹ vợ cũng là cha mẹ. Kính trọng họ, quan tâm họ, chăm sóc họ lúc ốm đau, đó cũng là hiếu. Có người bảo: tôi chỉ hiếu với cha mẹ ruột tôi thôi, cha mẹ chồng thì mặc kệ. Nói vậy thì gia đình làm sao yên được? Vợ chồng sống với nhau, mà một bên coi thường cha mẹ của bên kia, thì sớm muộn cũng sinh chuyện. Hiếu với cha mẹ hai bên chính là cách giữ hòa khí cho cả nhà.
Thực hành hiếu trong hoàn cảnh mới không cần những việc lớn lao. Với cha mẹ chồng, cha mẹ vợ, chỉ cần mấy việc nhỏ làm đều đặn. Sáng dậy chào hỏi một câu. Bữa cơm gắp cho bố mẹ một miếng ngon. Bố mẹ ốm thì hỏi han, mua thuốc, đưa đi khám. Lễ Tết biếu bố mẹ một món quà nhỏ, không cần đắt, chỉ cần đúng ý. Những việc nhỏ này, làm lâu ngày, sẽ thành tình cảm thật. Người già không cần con dâu, con rể phải hoàn hảo. Người già chỉ cần thấy con dâu, con rể có lòng, biết nghĩ tới mình.
Với cha mẹ ruột, sau khi lập gia đình, hiếu thể hiện ở việc giữ liên lạc và giữ trách nhiệm. Đừng vì bận gia đình nhỏ mà quên gia đình lớn. Gọi điện về thường xuyên, về thăm khi có dịp, lo cho cha mẹ lúc ốm đau. Nếu ở xa, có thể gửi tiền, nhưng đừng chỉ gửi tiền. Tiền không thay được sự có mặt. Một cuộc gọi hỏi thăm, một lần về ăn cơm, có khi quý hơn nhiều lần tiền gửi.
Còn một điều quan trọng nữa: vợ chồng phải đồng lòng trong chuyện hiếu. Người chồng không thể nói với vợ rằng em lo cha mẹ anh đi, còn cha mẹ em thì anh không quan tâm. Người vợ cũng không thể bắt chồng chỉ lo cho cha mẹ mình mà bỏ bê cha mẹ chồng. Hai người phải cùng nhau lo cho cả hai bên, cùng nhau sắp xếp thời gian, tiền bạc, để không bên nào cảm thấy bị bỏ rơi. Khi vợ chồng đồng lòng, cha mẹ hai bên đều yên tâm. Khi vợ chồng cãi nhau vì chuyện hiếu, cha mẹ hai bên đều buồn.
Cô Mai sau ba tháng làm dâu đã thay đổi cách sống. Cô dậy sớm hơn một chút, phụ mẹ chồng nấu cơm. Cô nói nhỏ lại, nghe nhiều hơn. Cô học cách nấu món mẹ chồng thích, dù ban đầu nấu không ngon. Mẹ chồng thấy vậy, cũng mở lòng hơn, chỉ cô cách làm dưa, cách cúng giỗ, kể cho cô nghe chuyện ngày xưa. Hai người không còn là mẹ chồng, nàng dâu xa lạ nữa. Họ thành hai người đàn bà trong một nhà, cùng lo cho một mái ấm. Cô Mai bảo với mẹ đẻ: con thấy làm dâu không khó như con tưởng, chỉ cần mình khiêm tốn một chút, để tâm một chút, thì nhà chồng cũng thành nhà mình. Lời Phật dạy nàng Ngọc Da ngày xưa, tới hôm nay vẫn còn nguyên giá trị: đừng cậy vào những gì mình có, mà hãy khiêm tốn bước vào nhà người ta bằng tấm lòng. Hiếu đạo sau hôn nhân, suy cho cùng, cũng chỉ là như vậy.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư