Có những ngày mình than thở đủ thứ. Than công việc cực. Than tiền ít. Than người ta không hiểu mình. Than sao số mình xui. Than riết thành thói quen, tới mức quên mất một chuyện: mình đang còn sống, còn thở, còn có tay chân lành lặn, còn có người thân bên cạnh. Những thứ mình coi là hiển nhiên ấy, có khi lại là điều rất khó có được.
Kinh kể một hình ảnh nghe qua đã thấy khó tin. Giữa biển rộng tám muôn bốn ngàn dặm, có một con rùa mù. Trên mặt biển trôi một bọng cây, trong bọng cây có một cái lỗ. Con rùa mù ở dưới nước, một trăm năm mới ngóc đầu lên một lần. Phật hỏi các thầy: con rùa ấy có chui được đầu vào cái lỗ trên bọng cây chăng? Các thầy đáp: bạch Thế Tôn, dù trải qua hơn trăm ngàn vạn năm, e rằng cũng không thể gặp mà chui vào. Có lúc cây ở phía tây mà rùa ở phía đông. Có lúc cây ở phía đông mà rùa ở phía tây. Có lúc rùa vừa thò đầu ra thì khúc cây bị gió thổi dạt vào đất liền.
Hình ảnh ấy là để nói về chuyện được làm người. Được sinh làm người, khó như con rùa mù gặp được cái lỗ trên bọng cây giữa biển lớn. Trăm năm mới ngoi lên một lần, mà biển thì mênh mông, cây thì trôi dạt, gió thì thổi lung tung. Gặp được nhau đã khó, chui trúng cái lỗ lại càng khó hơn. Vậy mà mình đang ở đây. Đang làm người. Đang nghe được những lời này.
Nghe tới đây, có người sẽ hỏi: khó vậy thì để làm gì? Biết khó để làm gì? Để biết quý. Cái gì khó có mà mình đang có trong tay, mà mình không quý, thì phí lắm. Thân người này, Phật dạy, là cái thuyền để qua biển khổ. Có thuyền rồi mà cứ ngồi trên thuyền than thở, không chịu chèo, thì thuyền cũng mục, người cũng chìm. Được làm người mà chỉ dùng kiếp người để hơn thua, ganh ghét, ăn chơi cho hết ngày, thì uổng cái may mắn trăm ngàn vạn năm mới có một lần.
Người xưa kể chuyện này không phải để dọa mình. Mà để nhắc mình tỉnh. Tỉnh ra thì thấy: mình còn khỏe, đó là may. Mình còn có cha mẹ để phụng dưỡng, đó là may. Mình còn nghe được lời lành, đó là may. Mình còn có cơ hội làm một việc tốt hôm nay, đó là may. Bao nhiêu cái may xếp chồng lên nhau, mình mới có mặt ở đây, trong hình hài này, vào lúc này. Than thở hoài thì cái may ấy trôi qua tay lúc nào không biết.
Có người nói: tôi khổ quá, được làm người mà khổ thế này thì thà đừng làm người. Nói vậy là chưa thấy hết. Khổ là một chuyện, nhưng có thân người để tu sửa, để làm lành, để chuyển khổ thành an, lại là chuyện khác. Con rùa mù còn mong ngoi lên gặp bọng cây. Mình đã gặp rồi, đã có thân người rồi, thì việc còn lại là dùng nó cho đáng. Một ngày làm được một việc lành, nói được một lời lành, nghĩ được một ý lành, là một ngày không uổng.
Chuyện rùa mù cũng nhắc mình một điều nữa: đừng đợi. Đừng đợi tới lúc rảnh mới tu, đợi tới lúc giàu mới làm lành, đợi tới lúc già mới quay về với mình. Trăm năm rùa mới ngoi lên một lần. Kiếp người này qua rồi, không biết bao giờ mới gặp lại bọng cây. Việc lành làm được hôm nay thì làm hôm nay. Lời xin lỗi nói được hôm nay thì nói hôm nay. Một bữa cơm với cha mẹ ăn được hôm nay thì ăn hôm nay. Đừng để tới lúc muốn làm mà không còn kịp.
Hôm nay, thử ngồi yên một phút và nghĩ: mình đang có những gì mà con rùa mù kia phải chờ trăm ngàn vạn năm mới mong gặp được? Thân người. Hơi thở. Người thương. Lời lành. Nghĩ xong rồi thì đứng dậy, làm một việc tốt nhỏ thôi. Cho ai đó một nụ cười. Nhường ai đó một bước. Giúp ai đó một tay. Đó là cách trả ơn cho cái may mắn được làm người. Và cũng là cách để kiếp người này không trôi qua như nước chảy qua kẽ tay.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư