🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Hiểu kinh dễ dàng

Nắm lá trong tay: Phật dạy ít mà đủ dùng

Hiểu kinh dễ dàng · 6 phút đọc

Người mới nghe kinh hay có một thắc mắc: sao Phật không trả lời hết mọi câu hỏi? Chết rồi đi về đâu? Vũ trụ từ đâu mà có? Con người từ đâu tới? Những câu hỏi lớn như vậy, sao kinh không nói cho rõ ràng, để mình khỏi phải đoán mò? Thắc mắc ấy chính đáng lắm. Ai học đạo mà chẳng muốn biết hết. Nhưng Phật có một câu trả lời rất lạ, bằng một hình ảnh rất đơn giản: một nắm lá.

Một lần nọ, Phật ngồi nghỉ dưới khóm cây Simsapà, gần thành Kosambì. Ngài vói tay hốt một nắm lá, cầm trong bàn tay và hỏi các thầy: "Này các Tỳ-kheo, cái nào nhiều hơn, nắm lá Simsapà trong tay ta, hay đám lá trên các cây kia?" Các thầy đáp: "Bạch Thế Tôn, chỉ có ít lá trong tay Thế Tôn, còn trên cây kia thật nhiều lá." Phật dạy: "Cũng vậy, này các Tỳ-kheo, có rất nhiều điều ta đã khám phá, nhiều hơn hẳn những gì ta đã khai thị. Chỉ có một ít điều ta đã khai thị mà thôi."

Nghe tới đây, có người sẽ thất vọng. Phật biết nhiều mà dạy ít, có phải Phật giấu nghề không? Không phải. Phật nói tiếp lý do: những điều Ngài không khai thị, là vì chúng không có lợi ích, không phục vụ đời sống phạm hạnh, không đưa đến yếm ly, ly tham, an tịnh, thắng trí, giác ngộ, Niết-bàn. Nói một cách dễ hiểu: biết thêm những điều ấy cũng không làm mình bớt khổ. Mà mục đích Phật dạy chỉ có một: làm cho mình bớt khổ, rồi hết khổ. Cái gì không giúp được việc ấy, Phật không nói. Không phải Phật không biết. Mà Phật biết nói ra cũng vô ích.

Hình ảnh nắm lá thật hay. Lá trong tay thì ít, lá trên cây thì nhiều. Nhưng nắm lá trong tay mới là cái mình dùng được. Lá trên cây có nhiều tới đâu, mình cũng không hái hết, không ôm hết. Cũng vậy, giáo pháp Phật dạy tuy ít so với cái Phật biết, nhưng đủ dùng. Đủ để thấy khổ từ đâu tới. Đủ để biết đường ra khỏi khổ. Đủ để sống một đời an ổn. Học đạo không phải để biết nhiều. Học đạo là để bớt khổ. Biết nhiều mà khổ vẫn nguyên thì biết để làm gì?

Có người học kinh theo kiểu sưu tầm. Bài nào cũng đọc, sách nào cũng mua, danh từ nào cũng thuộc. Hỏi gì cũng trả lời được. Nhưng giận vẫn giận như trước, tham vẫn tham như trước, khổ vẫn khổ như trước. Cái biết ấy như lá trên cây: nhiều, đẹp, mà không nằm trong tay mình. Còn có người chỉ thuộc vài bài kinh, hiểu vài câu dạy, nhưng đem ra sống mỗi ngày. Giận thì biết mình đang giận. Tham thì biết mình đang tham. Khổ thì biết đường ra. Cái biết ấy ít thôi, mà là nắm lá trong tay, dùng được ngay.

Vậy học kinh sao cho đúng? Mỗi lần đọc một bài kinh, đừng hỏi: bài này có hay không, có cao siêu không. Hãy hỏi: bài này dạy mình bớt khổ chỗ nào? Nếu đọc xong mà thấy lòng nhẹ đi một chút, thấy rõ mình hơn một chút, thấy thương người hơn một chút, thì bài ấy đã làm đúng việc của nó. Còn nếu đọc xong chỉ thấy thêm một mớ chữ nghĩa để tranh cãi với người khác, thì có khi mình đang đếm lá trên cây, chứ không phải cầm nắm lá trong tay.

Phật im lặng trước nhiều câu hỏi cũng vì vậy. Có những câu hỏi, trả lời kiểu nào cũng không giúp người hỏi bớt khổ. Hỏi chết rồi đi đâu, mà sống thì còn tham sân si đầy mình, thì biết rồi cũng chẳng dùng được. Giống như người bị tên độc bắn trúng, không lo nhổ tên ra, lại cứ hỏi tên làm bằng gỗ gì, ai bắn, bắn từ hướng nào. Hỏi cho hết thì cũng chết. Việc cần làm trước là nhổ tên. Việc Phật dạy trước là nhổ cái tên tham sân si đang cắm trong lòng mình.

Hôm nay, khi cầm một cuốn kinh lên, hãy nhớ hình ảnh nắm lá. Đừng cố ôm cả rừng. Chỉ cần cầm chắc nắm lá trong tay mình. Một câu dạy về hơi thở, đem ra thở. Một câu dạy về buông bỏ, đem ra buông. Một câu dạy về từ bi, đem ra thương. Ít mà thật, còn hơn nhiều mà rỗng. Lá trên cây cứ để trên cây. Nắm lá trong tay, dùng cho hết, là đủ để đi qua một đời người.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Tương Ưng Bộ V — Kinh Rừng Simsapà, Chương 12 (BudSas vbpha372)
Bài liên quanNgười mù sờ voi: mỗi người chỉ thấy một phần sự thậtBảy hạng vợ trong kinh: làm vợ như mẹ, như bạn, như tri thứcHạt châu trong chéo áo: kho báu mình quên mất