🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Hiểu kinh dễ dàng

Hai hạng người khó tìm: người làm ơn trước và người nhớ ơn

Hiểu kinh dễ dàng · 7 phút đọc

Người ta hay nói: khó tìm người tốt. Câu ấy nghe quen lắm. Nhưng thế nào là người tốt? Tốt ở chỗ nào? Kinh Tăng Nhất A-hàm nói rõ hơn, chỉ bằng hai câu ngắn. Một thời Phật ở tại vườn Kỳ-đà Cấp cô độc, thuộc nước Xá-vệ. Phật bảo các thầy: "Có hai hạng người khó có được trong thế gian. Hai hạng người nào? Một là người làm ơn trước. Hai là người nhớ ơn không quên." Ngắn vậy thôi. Mà ngẫm cả đời cũng chưa hết.

Người làm ơn trước là người thế nào? Là người giúp mà không đợi người ta mở miệng xin. Thấy ai khó khăn thì đưa tay ra trước, không đợi người ta phải hạ mình cầu cạnh. Cho mượn tiền lúc người ta túng, mà không bắt người ta phải năn nỉ. Giúp một việc, mà không cần ai biết. Làm ơn trước, nghĩa là cái tâm giúp người đi trước cái miệng xin giúp. Người như vậy khó tìm lắm. Vì đa số chúng ta giúp người là khi người ta đã nhờ, đã xin, đã kể lể đủ điều. Giúp khi được nhờ thì cũng quý. Nhưng giúp trước khi được nhờ, mới là hiếm.

Sao lại hiếm? Vì làm ơn trước đòi hỏi một con mắt tinh. Phải nhìn ra nỗi khó của người khác khi họ chưa nói. Phải để ý. Phải quan tâm thật sự. Người sống vô tâm thì không bao giờ làm ơn trước được, vì họ có thấy ai khổ đâu mà giúp. Còn người sống để ý, thấy bà cụ gánh nặng thì đỡ một tay, thấy đồng nghiệp mệt thì san một việc, thấy bạn túng mà không nói thì lặng lẽ giúp, người ấy đang làm ơn trước mỗi ngày, mà chính họ cũng không biết mình đang làm một việc hiếm có.

Người nhớ ơn không quên là người thế nào? Là người được giúp thì ghi lòng, tìm dịp trả ơn. Không phải trả ơn bằng tiền bạc cho sòng phẳng. Mà là nhớ. Nhớ ai đã giúp mình lúc khó. Nhớ ơn cha mẹ nuôi mình lớn. Nhớ ơn thầy cô dạy mình nên người. Nhớ ơn bạn bè đưa tay lúc mình trắng tay. Nhớ ơn cả những người xa lạ đã từng giúp mình một lần mà mình chưa kịp cảm ơn. Người nhớ ơn là người sống có trước có sau. Gặp lại ân nhân, lòng vẫn ấm. Nghe tên ân nhân, miệng vẫn nhắc với lòng biết ơn.

Sao hạng người này cũng khó tìm? Vì con người hay quên. Được giúp lúc khó thì cảm động lắm. Nhưng qua cơn khó rồi, lại quên mất ai đã giúp mình. Thậm chí có người còn quay lại trách ân nhân: sao giúp ít vậy, sao không giúp thêm, sao giúp mà còn kể. Quên ơn đã đành, lại còn oán ơn. Còn có người nhớ ơn theo kiểu tính toán: người ta giúp mình một, mình phải trả lại một cho sòng phẳng, không nợ ai. Tính như vậy nghe có vẻ ngay thẳng, nhưng thật ra đã biến ơn nghĩa thành mua bán. Nhớ ơn không phải để trả cho hết nợ. Nhớ ơn là để sống cho tử tế với người đã tử tế với mình.

Hai hạng người này đi với nhau như hai mặt của một đồng tiền. Người làm ơn trước gieo hạt. Người nhớ ơn không quên giữ hạt ấy lại, cho nó nảy mầm. Một xã hội mà nhiều người làm ơn trước, ít người nhớ ơn, thì ơn cứ rơi rớt mất, người giúp riết rồi nản. Một xã hội mà nhiều người nhớ ơn, ít người làm ơn trước, thì ơn nhớ cũng chẳng có gì để nhớ. Cả hai cùng có, thì ơn nghĩa mới chảy đều như nước, người này giúp người kia, người kia nhớ người nọ, thành một vòng tròn lành.

Vậy mình tập làm hai hạng người này bằng cách nào? Đơn giản thôi. Hôm nay, làm một việc ơn trước: giúp ai đó một việc nhỏ mà người ta chưa kịp nhờ. Đỡ một cái túi nặng. Nhường một chỗ ngồi. Hỏi thăm một người đang buồn. Không cần việc lớn. Việc nhỏ làm trước khi được nhờ, đã là làm ơn trước. Và hôm nay, nhớ lại một ơn cũ: có ai đã từng giúp mình mà mình chưa cảm ơn không? Một người thầy cũ. Một người bạn xưa. Cha mẹ mình. Nếu còn gặp được, nói một lời cảm ơn. Nếu không gặp được, sống tốt hơn một chút, coi như trả ơn.

Kinh chỉ nói hai hạng người khó tìm. Kinh không nói không tìm được. Khó tìm, nghĩa là ít, chứ không phải không có. Và mình hoàn toàn có thể là một trong số ít ấy. Không cần làm gì to tát. Chỉ cần giúp trước khi người ta nhờ, và nhớ ơn khi người ta giúp. Làm được hai điều ấy, mình đã là người khó tìm. Mà người khó tìm thì đi đâu cũng được quý. Không phải vì mình giỏi. Mà vì mình hiếm, như vàng giữa đá, như người làm ơn trước và người nhớ ơn không quên giữa thế gian này.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Tăng Nhất A-hàm — Kinh số 32 (T009 A HÀM IX (67) 150-Ba Pháp Quán Bảy Xứ), tr. 22
Bài liên quanCon rùa mù trăm năm mới ngoi lên một lần — thân người khó đượcNgười mù sờ voi — cãi nhau vì mỗi người chỉ sờ một chỗHạt cải nhà không có người chết — nỗi đau nào cũng có người cùng chịu