Buổi sáng, một người đàn ông ngồi uống cà phê ở vỉa hè. Điện thoại rung. Tin nhắn của sếp. Tin nhắn của vợ. Tin nhắn nhắc nợ ngân hàng. Anh thở dài. Ngày nào cũng vậy. Việc chưa xong, tiền chưa đủ, người thì mệt.
Anh nhìn sang bàn bên. Một ông cụ đang ngồi thong thả. Ông cụ không vội. Tay cầm ly cà phê đá. Mắt nhìn dòng xe chạy. Anh bỗng thấy ghen tị. Không phải ghen vì ông cụ giàu. Mà ghen vì ông cụ có vẻ rảnh. Có vẻ yên.
Anh tự hỏi, sao mình sống mà cứ như đang chạy. Chạy từ sáng tới tối. Chạy mà không biết mình chạy đi đâu. Có hôm anh nằm xuống, tự nhủ ngày mai mình sẽ sống chậm lại. Nhưng sáng ra, chuông báo thức kêu, anh lại chạy tiếp.
Nhiều người trong chúng ta sống như vậy. Không phải vì lười. Mà vì quên mất một điều rất đơn giản. Được sống làm người, được khỏe mạnh, được nghe một lời lành, đó không phải là chuyện hiển nhiên. Đó là chuyện hiếm.
Trong kinh, Đức Phật kể một hình ảnh rất lạ. Có một con rùa mù sống dưới đáy biển lớn. Cứ mỗi trăm năm, nó mới ngoi đầu lên mặt nước một lần. Trên mặt biển mênh mông ấy, có một khúc gỗ đang trôi. Khúc gỗ có một lỗ hổng nhỏ. Gió đông thổi, gió tây thổi, khúc gỗ trôi dạt hết phương này đến phương khác.
Đức Phật hỏi, con rùa mù ấy, sau mỗi trăm năm mới nổi lên một lần, liệu có chui được đầu vào đúng lỗ hổng của khúc gỗ hay không. Các vị đệ tử thưa, may ra thì được, nhưng phải sau một thời gian rất dài.
Đức Phật nói, được làm người còn khó hơn thế nữa. Vì sao. Vì một khi đã rơi xuống những cõi khổ, ở đó không có pháp lành để tu, không có thiện nghiệp để làm. Ở đó chỉ có kẻ mạnh ăn thịt kẻ yếu. Muốn trở lại làm người, phải chờ rất lâu.
Nghe vậy, có người sẽ thấy sợ. Nhưng ý của câu chuyện không phải để dọa ai. Ý của nó là để nhắc ta biết quý. Quý cái mình đang có. Ta đang làm người. Ta đang nghe được lời lành. Ta đang có cơ hội sống tử tế. Ba cái may ấy gặp nhau cùng một lúc, hiếm lắm.
Hãy nhìn lại một ngày của mình. Sáng mở mắt ra, mình còn thở. Còn đi được. Còn ăn được một bữa cơm. Còn có người để nói chuyện. Những thứ ấy, ta coi là bình thường. Nhưng thật ra, đó là những thứ mà bao nhiêu chúng sinh khác không có được.
Có người nói, tôi khổ lắm, tôi chẳng có gì để quý. Nhưng thử nghĩ xem. Người đang nằm viện, chỉ mong được đi lại như mình. Người đang đói, chỉ mong có một bữa cơm như mình. Người đang sống trong hận thù, chỉ mong có một ngày yên như mình. Cái mình đang có, người khác đang mơ.
Biết quý không có nghĩa là ngồi yên, không làm gì. Biết quý có nghĩa là đừng phí. Đừng phí thời gian vào những cuộc cãi vã vô ích. Đừng phí sức khỏe vào những thói quen làm hại mình. Đừng phí một ngày chỉ để giận một người rồi đi ngủ với cơn giận ấy.
Một người biết quý thân người sẽ sống khác. Anh ta vẫn đi làm, vẫn kiếm tiền, vẫn lo cho gia đình. Nhưng anh ta không để công việc nuốt hết mình. Anh ta dành một chút thời gian mỗi ngày để lặng lại. Có thể là mười phút ngồi yên. Có thể là một bữa cơm ăn chậm với vợ con. Có thể là một lời xin lỗi nói ra kịp lúc.
Có người hỏi, tu là gì mà nghe xa quá. Thật ra tu bắt đầu từ chỗ này. Bắt đầu từ việc nhận ra mình đang có một cơ hội hiếm. Rồi dùng cơ hội ấy cho đàng hoàng. Không làm hại ai. Không nói lời làm đau ai. Không sống qua loa với chính mình.
Con rùa mù trăm năm mới ngoi lên một lần. Nó còn phải may mắn lắm mới gặp đúng khúc gỗ có lỗ hổng. Còn ta, ta đang ở trên mặt nước rồi. Ta đang thở. Ta đang nghe. Câu hỏi chỉ còn lại một điều. Ta có dùng cơ hội này cho đáng hay không.
Chiều nay, khi tan làm, thử đi chậm lại một chút. Nhìn con mình chơi. Nghe vợ kể một chuyện nhỏ. Ăn một bữa cơm cho ra bữa cơm. Đừng để một ngày trôi qua mà mình không biết mình đã sống nó như thế nào.
Được làm người là khó. Nhưng sống cho ra một con người thì không khó. Chỉ cần bắt đầu bằng một việc nhỏ, ngay hôm nay. Nói một lời lành. Làm một việc lành. Nghĩ một ý lành. Ba việc ấy, ai cũng làm được. Và khi làm được, ta mới thật sự không phí cái may hiếm có này.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư