Một buổi chiều, một người đàn ông trung niên ngồi trong bệnh viện. Cha anh vừa nhập viện. Bác sĩ nói, ông cụ đã già, bệnh nền nhiều, phải chuẩn bị tinh thần. Anh ngồi ngoài hành lang, tay cầm điện thoại, không biết gọi cho ai. Anh nghĩ, sao mọi chuyện đến nhanh quá. Mới hôm qua cha còn khỏe, còn ra vườn tưới cây.
Ai trong đời cũng có lúc như vậy. Một tin xấu đến bất ngờ. Một người thân đổ bệnh. Một người bạn ra đi. Lúc ấy, mình mới giật mình. Hóa ra những điều mình vẫn tưởng là xa, nó ở ngay bên cạnh.
Trong kinh, Đức Phật kể về năm vị thiên sứ. Thiên sứ ở đây không phải là những vị thần có cánh. Mà là năm điều báo trước mà ai cũng gặp trong đời. Đó là lúc mới sinh ra, lúc già đi, lúc bệnh, lúc chịu hình phạt vì làm điều xấu, và lúc chết.
Nghe thì nặng nề. Nhưng Đức Phật kể chuyện này không phải để làm ai sợ. Ngài kể để nhắc. Vì có những người, dù thấy già, bệnh, chết báo động ngay trước mắt, vẫn cứ buông lung. Vẫn chạy theo tiền bạc, danh vọng, ăn chơi. Vẫn gây khổ cho người khác. Đến khi chính mình già, mình bệnh, mình sắp chết, mới hối hận thì đã muộn.
Trong kinh có một bài kệ. Ý của bài kệ là thế này. Dầu thiên sứ báo động, người thanh niên vẫn phóng dật. Họ buồn khổ lâu dài. Sanh làm người hạ liệt. Còn bậc chân nhân, được thiên sứ báo động, không bao giờ phóng dật. Họ sống trong diệu pháp. Họ thấy sợ sự chấp thủ, sự sanh tử. Nhờ vậy mà được giải thoát, được yên ổn an lạc ngay trong hiện tại.
Phóng dật là gì. Là sống buông thả. Là biết rõ điều gì đúng mà vẫn làm điều sai. Là biết sức khỏe của mình đang yếu mà vẫn thức khuya, vẫn uống nhiều. Là biết cha mẹ đã già mà vẫn không về thăm. Là biết tiền bạc không mua được bình an mà vẫn chạy theo tiền đến quên cả nhà.
Thiên sứ thứ nhất là lúc sinh ra. Một đứa trẻ chào đời, khóc oe oe. Nó nhắc ta rằng đời người bắt đầu trong yếu ớt. Không ai sinh ra đã mạnh mẽ, đã giàu có, đã khôn ngoan. Ai cũng bắt đầu từ con số không. Nhớ vậy thì mình bớt kiêu căng.
Thiên sứ thứ hai là tuổi già. Tóc bạc dần. Mắt mờ dần. Chân chậm dần. Người nào cũng già đi. Không ai giữ mãi tuổi trẻ. Thấy tóc mình bạc, đừng chỉ lo nhuộm. Hãy nghĩ xem mình đã sống những năm qua như thế nào. Có gì đáng tiếc không. Còn kịp sửa không.
Thiên sứ thứ ba là bệnh tật. Một cơn đau lưng. Một lần huyết áp tăng. Một lần đi khám, bác sĩ nhíu mày. Bệnh không chừa ai. Người giàu cũng bệnh. Người khỏe cũng bệnh. Bệnh nhắc ta rằng thân này không phải của mình mãi mãi. Nó mượn tạm thôi. Dùng nó cho đàng hoàng, đừng phí.
Thiên sứ thứ tư là lúc thấy người làm ác phải chịu quả báo. Có người lừa gạt, cuối cùng bị bắt. Có người sống ác, cuối cùng cô đơn. Thấy vậy, đừng hả hê. Hãy coi đó là lời nhắc cho chính mình. Mình có đang làm điều gì mà sau này mình phải hối hận không.
Thiên sứ thứ năm là cái chết. Chết không hẹn trước. Không đợi mình giàu rồi mới đến. Không đợi mình rảnh rồi mới đến. Người ta hay nói, để mai tính. Nhưng có những việc, mai không còn cơ hội nữa. Một lời xin lỗi chưa nói. Một lần về thăm cha mẹ chưa đi. Một việc tốt chưa làm. Đừng để đến lúc muốn làm mà không còn kịp.
Người khôn không phải là người không sợ già, bệnh, chết. Người khôn là người nghe tiếng báo động mà tỉnh ra. Tỉnh ra thì sống khác. Sống chậm lại. Sống tử tế hơn. Bớt tranh giành. Bớt giận hờn. Dành thời gian cho người thương. Làm một việc tốt mỗi ngày.
Anh ngồi ngoài hành lang bệnh viện hôm ấy, sau khi nghe bác sĩ nói, đã làm một việc. Anh gọi điện cho vợ. Anh nói, mai anh về sớm, cả nhà mình ăn cơm với nhau. Anh nói, cuối tuần anh đưa cha về quê thăm nhà cũ. Những việc nhỏ ấy, trước đây anh cứ hẹn mai. Hôm nay, anh không hẹn nữa.
Năm vị thiên sứ vẫn đang đi quanh ta, mỗi ngày. Tóc bạc một sợi. Lưng đau một lần. Một người quen ra đi. Mỗi lần như vậy là một lá thư nhắc nhở. Đọc thư rồi thì hãy sống cho đáng. Đừng để đến lúc thư cuối cùng đến, mình mới tiếc rằng mình chưa sống thật sự.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư