🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Hiểu kinh dễ dàng

Một cơn giận đi qua năm cửa

Hiểu kinh dễ dàng · 6 phút đọc

Anh Hùng đang chạy xe thì có người tạt đầu. Anh bóp thắng, tim đập thình thịch, miệng chửi thề. Về đến nhà, vợ hỏi một câu bình thường, anh quát lại. Con chạy ra khoe điểm mười, anh gắt: đi chỗ khác chơi. Một người lạ trên đường làm anh giận, cả nhà anh phải chịu.

Cơn giận đến nhanh như vậy, nhưng nó không phải là một khối. Kinh dạy rằng con người mình chỉ là năm uẩn hợp lại: sắc, thọ, tưởng, hành, thức. Năm uẩn này không có cái tôi cố định nào ở trong. Một cơn giận cũng vậy, nó đi qua năm cửa. Biết được năm cửa, mình mới chặn được nó, thay vì để nó lôi mình đi.

Cửa thứ nhất là sắc, tức là thân. Giận lên, thân mình đổi ngay. Mặt nóng bừng, tay nắm chặt, tim đập nhanh, hơi thở gấp. Thân báo động trước cả khi mình kịp nghĩ. Nhiều người không nhận ra mình đang giận, nhưng thân thì biết. Nếu lúc đó mình để ý bàn tay đang nắm lại, hơi thở đang gấp, là mình đã thấy cửa thứ nhất mở ra.

Cửa thứ hai là thọ, tức là cảm giác. Có một cảm giác khó chịu dâng lên. Bị tạt đầu thì khó chịu. Bị nói một câu không vừa ý thì khó chịu. Cảm giác này tự nó không có tội. Nó chỉ là tín hiệu: có chuyện không vừa ý xảy ra. Khổ là ở chỗ mình đồng nhất với nó. Mình không nói: có cảm giác khó chịu đang đến. Mình nói: tôi đang giận, tôi bị xúc phạm. Thế là cảm giác biến thành cái tôi bị tổn thương.

Cửa thứ ba là tưởng, tức là cái mình gán cho sự việc. Người ta tạt đầu mình, mình nghĩ: nó coi thường mình. Vợ hỏi một câu, mình nghĩ: cô ấy đang chất vấn mình. Cái nghĩ đó thêm vào một lớp nữa. Sự việc thì nhỏ, cái tưởng thì to. Mà cái tưởng thì chưa chắc đúng. Có khi người ta tạt đầu vì họ đang vội đưa con đi cấp cứu. Có khi vợ hỏi chỉ vì quan tâm. Nhưng lúc giận, mình tin ngay cái tưởng của mình.

Cửa thứ tư là hành, tức là cái thôi thúc muốn làm gì đó. Muốn chửi lại, muốn trả đũa, muốn đập bàn. Cái thôi thúc này mạnh lắm, nó kéo tay kéo miệng mình đi trước khi đầu kịp suy nghĩ. Nhưng thôi thúc không phải là hành động. Giữa thôi thúc và hành động có một khoảng nhỏ. Ai tập nhìn thấy khoảng đó, người đó làm chủ được cơn giận.

Cửa thứ năm là thức, tức là cái biết. Cái biết này soi sáng cả bốn cửa kia. Khi mình biết: thân đang nóng, cảm giác khó chịu đang có, mình đang tưởng tượng thêm, tay mình đang muốn đập bàn, thì cơn giận không còn là ông chủ nữa. Nó trở thành một vị khách. Khách thì đến rồi đi. Mình là chủ nhà, mình không cần phải đi theo khách.

Thực tập với cơn giận không phải là dẹp giận. Giận là một phần của con người, dẹp không được. Thực tập là nhìn nó đi qua năm cửa, từng cửa một. Lần sau giận, thử nói thầm trong đầu: thân nóng rồi, cảm giác khó chịu đây, mình đang tưởng tượng đây, tay muốn đập bàn đây, mình biết hết đây. Nói xong, cơn giận thường đã yếu đi một nửa. Không phải vì mình giỏi, mà vì khi cái biết sáng lên, giận không còn chỗ trốn.

Cũng đừng quên xin lỗi sau cơn giận. Nhìn được năm cửa rồi, mình sẽ thấy người thân không có lỗi gì trong cơn giận của mình. Họ chỉ vô tình chạm vào một cửa nào đó. Xin lỗi không làm mình mất mặt. Xin lỗi là mình nhận trách nhiệm về cơn giận của mình. Một lời xin lỗi đúng lúc có thể hàn gắn cả một buổi tối mà cơn giận đã làm hỏng.

Một cơn giận đi qua năm cửa. Cửa nào mình cũng có thể đứng lại mà nhìn. Đừng đợi đến khi nó đi hết năm cửa rồi mới hối hận. Đứng lại ở cửa đầu tiên, thở một hơi, là đã cứu được một buổi tối của cả nhà.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• 10 bài giảng về thiền Vipassana — tr. 36: Ngũ Uẩn (Sắc, Thọ, Tưởng, Hành, Thức), không có cái “Tôi là”
• 10 bài giảng về thiền Vipassana — tr. 73: Ngã chỉ có 5 Uẩn; Phật Giáo (Trần Trọng Kim) — tr. 131: ngoài năm uẩn thì không có vật gì cả
Bài liên quanHạt cơm trên bàn và cả một trời duyênGiữ giới như giữ lời hứa với chính mìnhTâm chạy lung tung thì làm sao mà thấy rõ