🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Hiểu kinh dễ dàng

Không bệnh là lợi nhất, biết đủ là giàu nhất

Hiểu kinh dễ dàng · 7 phút đọc

Người ta hỏi nhau: “Cái gì quý nhất trên đời?” Người thì nói tiền. Người thì nói nhà. Người thì nói chức quyền. Người thì nói tình yêu. Mỗi người một đáp án, tùy theo mình đang thiếu cái gì. Nhưng trong Kinh Pháp Cú, đức Phật đã trả lời câu hỏi này bằng bốn câu rất ngắn, nằm trong phẩm Niết-bàn: “Không bệnh là lợi nhất. Biết đủ là giàu nhất. Cốt nhục là thân nhất. Niết-bàn là vui nhất.”

Bốn câu thôi mà xếp hạng cả cuộc đời. Hãy nghe từng câu một.

“Không bệnh là lợi nhất.” Lợi là cái được, cái ích. Cái lợi lớn nhất không phải là kiếm được nhiều tiền, mà là không bệnh. Người khỏe mạnh thì tiền ít cũng sống vui, ăn cơm rau cũng thấy ngon, đi bộ cũng thấy khỏe. Người bệnh nặng thì tiền nhiều cũng không vui, ăn sơn hào hải vị cũng không ngon, nằm trên giường bệnh mà nhìn ra cửa sổ, chỉ mong được khỏe lại. Có người cả đời kiếm tiền, đến khi bệnh thì dùng hết tiền kiếm được để chữa bệnh, cuối cùng tiền hết mà bệnh còn. Lúc đó mới hiểu: sức khỏe là cái lợi lớn nhất, mà mình đã đánh đổi nó để lấy những cái lợi nhỏ hơn.

Nhưng không bệnh không phải là chuyện may rủi hoàn toàn. Ăn uống điều độ, ngủ đủ giấc, vận động vừa sức, giữ tâm bình an, những việc đó ai cũng làm được. Người biết giữ sức khỏe từ khi còn trẻ thì về già ít bệnh. Người ỷ mình còn trẻ mà thức khuya, ăn uống bừa bãi, làm việc quá sức, thì đến tuổi trung niên bệnh ập đến cùng một lúc. Giữ sức khỏe không phải là chuyện của người già. Giữ sức khỏe là chuyện của người trẻ, làm từ hôm nay.

“Biết đủ là giàu nhất.” Giàu nhất không phải là có nhiều tiền nhất, mà là biết đủ. Người có mười tỷ mà muốn hai mươi tỷ thì vẫn thấy mình nghèo. Người có mười triệu mà thấy đủ thì vẫn thấy mình giàu. Cái nghèo thật sự không nằm ở số tiền trong túi, mà nằm ở lòng tham không đáy. Biết đủ không có nghĩa là không cố gắng. Biết đủ có nghĩa là cố gắng hết sức, rồi nhận kết quả với lòng biết ơn, không so sánh với người khác, không đòi hỏi mãi không thôi. Người biết đủ thì ăn cơm rau cũng thấy ngon, mặc áo cũ cũng thấy ấm, ở nhà nhỏ cũng thấy yên. Người không biết đủ thì ở nhà to cũng thấy chật, ăn ngon cũng thấy thiếu, có bao nhiêu cũng thấy ít.

“Cốt nhục là thân nhất.” Cốt nhục là ruột thịt, là cha mẹ, vợ chồng, con cái, anh em. Thân nhất không phải là bạn bè, không phải là đối tác, không phải là người ngoài. Thân nhất là những người cùng máu mủ với mình. Nhưng trong đời, người ta hay làm ngược lại: với người ngoài thì lịch sự, nhẹ nhàng, còn với người nhà thì cộc cằn, nóng nảy. Đi làm thì nhịn sếp, về nhà thì trút giận lên vợ con. Gặp bạn bè thì cười nói vui vẻ, gặp cha mẹ thì mặt nặng mày nhẹ. Đến khi gia đình rạn nứt, người thân xa cách, mới hối hận. Cốt nhục là thân nhất, nghĩa là hãy đối xử với người thân tốt nhất, trước hết. Đừng để người ngoài được hưởng phần tốt đẹp của mình, còn người nhà chỉ nhận phần cặn bã.

“Niết-bàn là vui nhất.” Niết-bàn là gì? Nói cho dễ hiểu, Niết-bàn là trạng thái tâm không còn bị tham, sân, si thiêu đốt nữa. Không phải là một nơi chốn nào đó trên trời. Niết-bàn là cái vui của người có tâm an. Người có tâm an thì ở đâu cũng vui, làm gì cũng vui, gặp ai cũng vui. Người có tâm không an thì ở nhà đẹp cũng không vui, ăn ngon cũng không vui, có tiền cũng không vui. Ba câu đầu là nói về thân và đời sống: khỏe mạnh, biết đủ, gia đình hòa thuận. Câu cuối là nói về tâm: tâm an thì vui nhất. Thân khỏe mà tâm loạn thì vẫn khổ. Tiền nhiều mà tâm loạn thì vẫn khổ. Chỉ khi tâm an thì mới thật sự vui.

Bốn câu này xếp theo thứ tự rất hay. Không bệnh là nền tảng của thân. Biết đủ là nền tảng của đời sống. Cốt nhục hòa thuận là nền tảng của gia đình. Tâm an là nền tảng của tất cả. Người đời hay đi tìm cái vui ở bên ngoài: tìm tiền, tìm danh, tìm người yêu, tìm nhà đẹp. Nhưng cái vui thật sự nằm ở bốn thứ này, mà bốn thứ này thì ai cũng có thể vun đắp ngay từ hôm nay, không cần đợi đến khi giàu hay khi rảnh.

Hãy thử tự hỏi mình: hôm nay mình có khỏe không? Mình có biết đủ không? Mình có đối xử tốt với người thân không? Tâm mình có an không? Bốn câu hỏi đó, trả lời thật lòng, là biết mình đang giàu hay đang nghèo, đang vui hay đang khổ. Và nếu câu trả lời chưa tốt thì cũng không sao. Từ hôm nay, giữ sức khỏe hơn một chút, biết đủ hơn một chút, thương người thân hơn một chút, giữ tâm an hơn một chút. Bốn cái “một chút” đó cộng lại, chính là con đường đi đến cái vui lớn nhất mà đức Phật đã nói.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Pháp Cú (Nguyên Thuận dịch) — phẩm Niết-bàn, tr. 67
Bài liên quanBa dấu ấn của mọi sự vật: vô thường, khổ, vô ngãNhớ mình rồi sẽ chết, tranh luận tự lắng xuốngGiữ các căn giữa đời cám dỗ