Có một anh làm cha lần đầu, đêm nào cũng phải dậy hai ba lần vì con khóc. Có đêm anh bế con đi quanh phòng, vừa đi vừa dỗ, mệt rã rời mà con vẫn khóc. Bỗng nhiên anh nhớ lại: hồi mình còn nhỏ, cha mình cũng đã từng bế mình như vậy. Anh nhớ cha hay kể rằng hồi anh mới sinh, cha thức trắng nhiều đêm, sáng ra vẫn đi làm. Lúc nghe kể, anh chỉ cười, không để tâm. Giờ tự mình làm cha, anh mới hiểu. Hiểu rồi thì thương. Thương rồi thì thấy mình đã nợ cha một lời cảm ơn chưa từng nói.
Làm cha rồi mới hiểu cha. Câu ấy nghe quen lắm, mà chỉ khi tự mình làm cha, người ta mới thấm. Hồi chưa có con, mình thấy cha hay lo, hay dặn, hay cằn nhằn. Mình nghĩ cha khó tính, cha lo xa, cha không hiểu mình. Giờ có con rồi, mình cũng lo, cũng dặn, cũng cằn nhằn y như cha. Mình lo con ăn không đủ, ngủ không đủ, ốm thì lo, đi học thì lo, đi xa thì lo. Lo không dứt, lo cả đời. Lúc đó mình mới biết: cha không khó tính. Cha chỉ thương mình theo cách của một người cha.
Trong Kinh Quán Vô Lượng Thọ, đức Phật dạy tịnh nghiệp tam phước, là ba việc lành làm nền cho người tu. Việc đầu tiên là hiếu dưỡng phụ mẫu, phụng sự sư trưởng, từ tâm chẳng giết, tu mười thiện nghiệp. Hiếu dưỡng phụ mẫu đứng đầu tiên. Hiếu không phải là chuyện phải làm vì bổn phận. Hiếu là hoa trái mọc ra khi mình đã hiểu cha mẹ. Mà hiểu cha mẹ nhanh nhất là khi mình đứng vào vị trí của cha mẹ: làm cha, làm mẹ, chăm một đứa trẻ từ lúc lọt lòng.
Có một anh khác kể rằng từ ngày có con, anh gọi điện về cho cha nhiều hơn. Trước kia một tháng gọi một lần, nói được vài câu là tắt. Giờ một tuần gọi hai lần, hỏi cha ăn gì, ngủ có ngon không, đầu gối còn đau không. Cha anh ngạc nhiên, hỏi sao dạo này gọi hoài vậy. Anh cười bảo: giờ con mới biết nuôi một đứa trẻ mệt cỡ nào, nên con nhớ cha. Cha anh nghe xong, im lặng một lúc, rồi bảo: biết vậy là tốt. Chỉ một câu thôi, mà anh nghe ra cả một đời cha chờ đợi câu ấy.
Ngày lễ Vu Lan, người ta nhớ tới ngài Mục Kiền Liên hiếu thảo, người đã tìm cách cứu mẹ khỏi khổ. Lễ Vu Lan Bồn là lễ cúng Phật ngày rằm tháng bảy, cầu siêu cho cha mẹ khỏi khổ đau. Nhưng hiếu thảo thật sự không chờ tới ngày lễ. Hiếu thảo bắt đầu từ lúc mình hiểu cha mẹ, và hiểu rồi thì làm khác đi. Làm khác đi không phải là làm việc gì lớn. Làm khác đi là gọi về nhiều hơn, về thăm nhiều hơn, kiên nhẫn hơn khi cha mẹ già yếu, lặp lại, hay quên.
Người làm cha mẹ rồi sẽ thấy một điều nữa. Cha mẹ già đi rất nhanh. Mới ngày nào cha còn cõng mình trên vai, giờ cha đi chậm, leo cầu thang phải vịn tay. Mới ngày nào mẹ còn nấu cho mình ăn, giờ mẹ hay quên, nấu canh quên bỏ muối. Người chưa làm cha mẹ nhìn cha mẹ già mà thấy phiền. Người đã làm cha mẹ nhìn cha mẹ già mà thấy thương, vì mình biết một ngày nào đó con mình cũng sẽ nhìn mình như vậy. Hiểu được vòng đời ấy, mình sẽ đối xử với cha mẹ khác đi: nhẹ nhàng hơn, kiên nhẫn hơn, trân trọng hơn.
Có người hỏi: hiểu rồi thì làm gì. Làm những việc nhỏ thôi. Gọi điện về hỏi thăm. Về ăn cơm với cha mẹ. Đưa cha mẹ đi khám bệnh. Ngồi nghe cha kể chuyện cũ. Giúp mẹ việc nhà. Những việc ấy không tốn nhiều tiền, không tốn nhiều thời gian, mà là hiếu dưỡng thật sự. Hiếu dưỡng không phải là gửi tiền về là xong. Hiếu dưỡng là có mặt, là quan tâm, là để cha mẹ biết rằng con mình vẫn nhớ mình, vẫn cần mình.
Anh làm cha lần đầu, đêm nay lại dậy bế con. Nhưng lần này anh bế con với một lòng khác. Anh vừa dỗ con, vừa nghĩ về cha. Anh nghĩ: cha ơi, giờ con mới hiểu. Câu ấy không cần nói ra thành lời. Nó nằm trong cách anh sống, trong cách anh chăm con, trong cách anh gọi về cho cha. Một ngày nào đó, con anh lớn lên, làm cha làm mẹ, nó cũng sẽ hiểu anh như anh đã hiểu cha. Hiểu rồi mới thương trọn. Thương trọn rồi thì hiếu không còn là nghĩa vụ. Hiếu trở thành niềm vui, niềm vui được làm con của cha mẹ mình.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư