🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Hiểu kinh dễ dàng

Thầy dạy một chữ cũng là thầy: kính người đã dạy mình nên người

Hiểu kinh dễ dàng · 6 phút đọc

Có lần đi chợ, tôi gặp lại thầy giáo cũ dạy mình hồi cấp hai. Thầy đã già, tóc bạc, dáng đi chậm. Thầy nhìn tôi một lúc rồi hỏi: Em là học trò cũ của thầy phải không? Tôi dạ một tiếng, xưng tên, kể lớp cũ. Thầy cười, vỗ vai tôi: Ừ, thầy nhớ rồi. Cái vỗ vai ấy nhẹ thôi, mà sao tôi cứ nhớ mãi. Một người thầy dạy cả trăm, cả ngàn học trò, vậy mà vẫn nhớ tên một đứa học trò bình thường như mình.

Người Việt mình có câu: Một chữ cũng là thầy, nửa chữ cũng là thầy. Câu ấy nghe quen đến mức nhiều khi mình nói mà không nghĩ. Nhưng ngẫm kỹ, nó nói lên một điều rất sâu. Người dạy mình không chỉ là người đứng trên bục giảng. Người dạy mình một nghề, dạy mình một câu nói phải, dạy mình cách sống cho ra người, đều là thầy. Và cái ơn ấy, nếu mình quên, thì mình đã đánh mất một phần gốc rễ của mình.

Trong kinh Phật, khi dạy về những phước lành căn bản của người tại gia, bên cạnh câu hiếu dưỡng cha mẹ còn có câu phụng sự sư trưởng. Nghĩa là kính trọng và phụng sự thầy, người lớn tuổi, bậc đáng kính. Hai việc này đi cùng nhau, không tách rời. Hiếu với cha mẹ là ơn sinh thành. Kính thầy là ơn dạy dỗ. Một người cho mình hình hài, một người cho mình trí tuệ và nhân cách. Cả hai đều là gốc.

Nhưng kính thầy không phải là chuyện chỉ làm vào ngày Nhà giáo, với một bó hoa và vài lời chúc. Kính thầy là chuyện của cả năm, của nhiều năm sau khi mình đã rời khỏi lớp học. Có người ra trường rồi, đi làm, lập gia đình, bận rộn, mười năm không quay lại thăm thầy một lần. Đến khi thầy mất mới giật mình: Ơ, sao mình chưa một lần ghé thăm? Lúc ấy hoa có đẹp mấy cũng đã muộn.

Kính thầy, nói cho cùng, cũng giống như hiếu với cha mẹ. Nó nằm ở những việc nhỏ. Thỉnh thoảng ghé thăm thầy, hỏi thầy dạo này có khỏe không. Nghe thầy kể chuyện trường cũ, chuyện học trò cũ, dù câu chuyện ấy thầy đã kể nhiều lần. Giúp thầy một việc nhỏ khi thầy cần, như sửa cái điện thoại, chở thầy đi khám bệnh, hay chỉ là ngồi uống với thầy một chén trà. Những việc ấy chẳng tốn kém gì nhiều, nhưng với một người thầy già, đó là niềm an ủi lớn: học trò của mình vẫn còn nhớ mình.

Cũng có khi thầy của mình không còn là thầy giáo trong trường. Thầy có thể là người thợ cả đã dạy mình nghề, là người sếp đầu tiên đã dìu dắt mình khi mới đi làm, là người anh, người chị đã chỉ cho mình cách cư xử ở đời. Những người ấy ít khi được gọi bằng hai chữ thầy, nhưng công ơn thì không khác. Gặp lại họ, một câu chào kính cẩn, một lời hỏi thăm chân thành, đã là đủ. Đừng vì bây giờ mình đã thành đạt hơn họ mà quên mất ngày xưa mình đã từng vụng về ra sao, và ai là người đã kiên nhẫn với mình.

Có một cách báo ơn thầy mà ít người nghĩ tới. Đó là sống cho đàng hoàng. Thầy dạy mình điều hay lẽ phải, không phải để mình đem đi khoe khoang, mà để mình sống theo. Mình sống tử tế, làm việc ngay thẳng, đối xử tốt với người khác, thì người thầy của mình đi đâu cũng tự hào. Ngược lại, nếu mình học được chữ nghĩa mà dùng nó để lừa gạt người khác, thì thầy có buồn không? Chắc là buồn lắm. Cho nên, sống tốt cũng là một cách kính thầy, âm thầm mà chắc chắn.

Với con trẻ trong nhà, mình cũng nên dạy chúng biết kính thầy từ sớm. Không phải bằng lời giảng đạo lý, mà bằng chính cách mình đối xử với thầy của mình. Con nhìn thấy cha mẹ mình kính cẩn với thầy giáo cũ, tự nhiên chúng cũng học được cách kính trọng thầy cô của chúng. Còn nếu mình xem thường thầy, nói xấu thầy trước mặt con, thì làm sao mong con mình biết tôn trọng người dạy nó?

Người ta thường nói, cha mẹ sinh ra thân này, thầy cho mình nên người. Hai ơn ấy, cả đời trả không hết. Nhưng trả không hết không có nghĩa là không trả. Mỗi lần gặp lại thầy, hãy cúi đầu chào một cái thật lòng. Mỗi khi có dịp, hãy ghé thăm thầy một lần. Và mỗi ngày, hãy sống sao cho xứng với những gì thầy đã dạy. Như vậy là đủ, là trọn vẹn một chữ kính.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Quán Vô Lượng Thọ — Tịnh nghiệp tam phước: hiếu dưỡng cha mẹ, phụng sự sư trưởng (trích dẫn trong Địa Ngục Biến Tướng Đồ — trang 101)
• Chú giải Kinh Phật Thuyết Đại Thừa Vô Lượng Thọ (Như Hòa dịch) — trang 628-630 (cung kính Tam Bảo, phụng sự sư trưởng)
Bài liên quanHôm nay khác hôm qua, đó là lẽ thườngSợ nhân hơn sợ quảChánh niệm: chỉ là để tâm ở đây, lúc này