🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Hiểu kinh dễ dàng

Con tôi, tài sản tôi: người ngu lo lắng vì những thứ không phải của mình

Hiểu kinh dễ dàng · 8 phút đọc

Có một người mẹ, con trai bà đã ngoài ba mươi tuổi, đi làm xa, lâu lâu mới về nhà một lần. Mỗi lần con về, bà lo đủ thứ. Lo con ăn có ngon không. Lo con ngủ có đủ không. Lo con làm việc có mệt không. Lo con có người yêu chưa, bao giờ lấy vợ, bao giờ có cháu. Con đi rồi, bà lại ngồi đếm ngày chờ con về. Cả đời bà, niềm vui và nỗi lo đều gắn với đứa con đó.

Có một người cha, cả đời dành dụm mua được một căn nhà, một mảnh đất. Ông tự hào lắm. Ông nói với bạn bè: đây là của tôi, tôi làm ra bằng mồ hôi của tôi. Nhưng càng về già, ông càng lo. Lo nhà xuống cấp. Lo đất bị tranh chấp. Lo con cái cãi nhau vì chia tài sản. Cái nhà ông tự hào bao nhiêu, thì cái lo của ông cũng lớn bấy nhiêu.

Trong kinh Pháp Cú, có một câu kệ nói trúng hai người này. Câu kệ thứ sáu mươi hai: Con tôi, tài sản tôi, người ngu sinh ưu não. Tự ta, ta không có, con đâu, tài sản đâu. Nghĩa là: người cứ khư khư nghĩ con là của tôi, tài sản là của tôi, thì người đó tự chuốc lấy lo buồn. Vì ngay cả cái ta của mình còn không thật có, thì con đâu, tài sản đâu mà gọi là của mình.

Câu kệ này nghe thì phũ phàng. Con mình đẻ ra, mình nuôi lớn, sao lại bảo không phải của mình. Nhà mình mua bằng tiền mình làm ra, sao lại bảo không phải của mình. Phật có bảo mình bỏ con bỏ nhà đâu. Không phải vậy. Câu kệ không bảo mình bỏ. Nó bảo mình đừng lầm. Đừng lầm tưởng rằng mình sở hữu được những thứ đó.

Bạn thử nghĩ mà xem. Đứa con bạn nuôi lớn, nó có phải của bạn không. Bạn cho nó ăn, cho nó mặc, cho nó đi học. Nhưng tính cách của nó, bạn có quyết định được không. Nó thích cái gì, ghét cái gì, yêu ai, chọn nghề gì, bạn có quyết định thay nó được không. Bạn càng muốn quyết định thay nó, nó càng xa bạn. Đứa con không phải là một món đồ bạn sở hữu. Nó là một con người riêng, đi qua đời bạn một đoạn đường, rồi đi tiếp con đường của nó.

Căn nhà cũng vậy. Bạn mua nó bằng tiền của bạn. Nhưng bạn có giữ nó mãi được không. Nhà thì xuống cấp theo năm tháng. Đất thì có thể bị quy hoạch, bị tranh chấp. Đến một ngày bạn nhắm mắt, nhà vẫn ở đó, đất vẫn ở đó, chỉ có bạn là không còn ở đó nữa. Vậy thì cái nhà đó, thật sự là của ai. Của bạn, hay chỉ là bạn mượn nó một thời gian.

Chữ của tôi nó nguy hiểm ở chỗ này. Khi mình nói con tôi, mình sẽ muốn con phải nghe lời mình. Khi con không nghe, mình khổ. Khi mình nói nhà tôi, tiền tôi, mình sẽ sợ mất. Khi có nguy cơ mất, mình khổ. Cái khổ không đến từ đứa con hay căn nhà. Cái khổ đến từ chữ của tôi. Bỏ chữ của tôi đi, đứa con vẫn là đứa con, căn nhà vẫn là căn nhà. Nhưng lòng mình nhẹ đi rất nhiều.

Có người sẽ hỏi: vậy thì mình thương con kiểu gì, nếu không coi con là của mình. Câu trả lời là: thương như thương một người mình có duyên gặp gỡ. Mình thương con, mình lo cho con, mình giúp con hết sức. Nhưng mình không bắt con phải sống theo ý mình. Con lớn lên, con chọn đường của con. Mình đứng bên cạnh, vui với niềm vui của con, buồn với nỗi buồn của con, nhưng không biến niềm vui nỗi buồn của con thành của mình. Đó là thương mà không trói buộc.

Người mẹ trong câu chuyện đầu bài, nếu bà hiểu được câu kệ này, bà sẽ thương con khác đi. Bà vẫn nấu cơm cho con ăn mỗi lần con về. Bà vẫn hỏi han con có khỏe không. Nhưng bà không ngồi đếm ngày chờ con về trong lo lắng. Bà không buồn khi con bận không về được. Vì bà biết, con là con, bà là bà. Con có đời của con. Bà có đời của bà. Hai đời gặp nhau, thương nhau, là đủ rồi. Không cần phải sở hữu nhau.

Người cha có căn nhà cũng vậy. Ông vẫn giữ gìn căn nhà, vẫn sửa sang cho nó đẹp. Nhưng ông không còn lo sợ mất nó nữa. Vì ông biết, nhà là nhà, mình là mình. Mình ở trong nhà, mình chăm sóc nó, nhưng mình không phải là nó. Đến ngày mình đi, nhà ở lại cho người khác. Đó là lẽ thường. Hiểu được lẽ thường đó, ông sẽ ngủ ngon hơn.

Câu kệ này không dạy mình vô tình. Nó dạy mình thương cho đúng. Thương mà không sở hữu. Lo mà không trói buộc. Giúp mà không bắt người ta phải trả ơn. Sống với nhau mà không biến nhau thành đồ vật của mình. Đó là một cách thương khó hơn, nhưng cũng là cách thương bền hơn.

Hôm nay, bạn thử nhìn lại những thứ mình đang gọi là của tôi. Con tôi. Nhà tôi. Tiền tôi. Danh tiếng tôi. Hỏi mình một câu: nếu một ngày những thứ đó không còn là của tôi nữa, mình có còn là mình không. Nếu câu trả lời là không, thì mình đang bám vào chúng quá chặt rồi. Nếu câu trả lời là có, thì mình đã bắt đầu hiểu được câu kệ này.

Tự ta, ta không có, con đâu, tài sản đâu. Câu này không làm mình mất đi thứ gì. Nó chỉ làm mình nhẹ đi. Nhẹ đi một chút, là đã bớt khổ đi một chút. Mà đời này, bớt khổ được chút nào, là quý chút đó.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Tiểu Bộ, Tập 1 — Pháp Cú — trang 21
Bài liên quanKhúc gỗ trôi sông: đừng mắc cạn, đừng chìm, cứ trôi ra biểnBồ Tát Thường Bất Khinh: gặp ai cũng cúi đầu, vì ai cũng sẽ thành PhậtMười điều ơn mẹ trong Kinh Báo Ân: đọc cho người con bận rộn