🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Hiểu kinh dễ dàng

Năm việc con phải làm với cha mẹ — Kinh Thiện Sanh nói rõ

Hiểu kinh dễ dàng · 7 phút đọc

Có một chàng trai tên Thiện Sanh, sáng nào cũng ra ngoài lễ bái sáu phương: đông, tây, nam, bắc, trên, dưới. Lễ xong rồi về, ngày nào cũng vậy. Một hôm Phật gặp, hỏi anh lễ bái như vậy để làm gì. Anh đáp: đó là lời cha dạy trước lúc mất, con chỉ biết làm theo, chứ không hiểu ý nghĩa.

Phật bèn giảng cho anh nghe: sáu phương không phải là sáu hướng trời đất. Sáu phương là sáu mối quan hệ trong đời người. Cha mẹ là phương Đông. Sư trưởng là phương Nam. Vợ con là phương Tây. Bà con là phương Bắc. Tôi tớ là phương dưới. Sa môn, Bà la môn và những người đức hạnh là phương trên. Lễ bái sáu phương, thực ra là làm tròn bổn phận với sáu hạng người ấy.

Với cha mẹ, phương Đông, Phật dạy người con phải lấy năm điều để kính thuận. Nghe qua thì đơn giản, nhưng làm cho đủ năm điều thì không dễ.

Điều thứ nhất: cung phụng hiếu dưỡng cha mẹ, không để thiếu thốn. Cha mẹ cần ăn, cần mặc, cần thuốc men, con phải lo cho đủ. Không để cha mẹ thiếu thốn. Điều này nghe thì hiển nhiên, nhưng nhiều nhà vẫn để cha mẹ già sống thiếu thốn, trong khi con cái ăn tiêu thoải mái. Cung phụng không phải là cho nhiều, mà là cho đủ, cho đúng lúc cha mẹ cần.

Điều thứ hai: phàm làm điều gì, trước phải thưa cho cha mẹ biết. Đi đâu, làm gì, quyết định việc lớn, đều thưa với cha mẹ trước. Không phải vì cha mẹ sẽ quyết thay mình, mà vì đó là sự tôn trọng. Cha mẹ sinh ra mình, nuôi mình lớn, có quyền được biết con mình đang làm gì. Nhiều người trẻ ngày nay làm gì cũng giấu cha mẹ, đến khi xảy ra chuyện mới báo. Lúc ấy đã muộn.

Điều thứ ba: cha mẹ làm điều gì, mình phải kính thuận, không được chống báng. Cha mẹ dạy bảo, mình lắng nghe. Cha mẹ làm việc lành, mình ủng hộ. Không cãi lại, không chống đối. Điều này không có nghĩa là cha mẹ nói gì cũng đúng. Nhưng thái độ kính thuận phải có trước, rồi mới bàn đến đúng sai. Nhiều gia đình cãi nhau chỉ vì con nói với cha mẹ bằng giọng chống đối, dù ý của con có thể đúng.

Điều thứ tư: không trái với việc làm của cha mẹ. Cha mẹ đã dặn điều gì, đã làm gương điều gì, con đừng làm ngược lại. Cha mẹ dạy con thật thà, con đừng dối trá. Cha mẹ sống hiền lành, con đừng hung hăng. Việc làm của cha mẹ là cái nền cho con, con đừng phá cái nền ấy.

Điều thứ năm: không ngăn cản việc lành của cha mẹ. Cha mẹ muốn bố thí, muốn đi chùa, muốn giúp người khác, con đừng ngăn. Có người con thấy cha mẹ cho tiền người nghèo thì khó chịu, thấy cha mẹ đi chùa thì cằn nhằn. Ngăn việc lành của cha mẹ là ngăn phước của cha mẹ, cũng là ngăn phước của chính mình.

Năm điều ấy, Phật dạy rất rõ ràng, không có gì cao siêu. Đó là những việc làm cụ thể mỗi ngày. Lo cho cha mẹ đủ ăn đủ mặc. Thưa với cha mẹ trước khi làm việc lớn. Nghe lời cha mẹ dạy. Đừng làm trái lời cha mẹ. Đừng ngăn việc lành của cha mẹ.

Phật cũng dạy ngược lại: cha mẹ cũng có năm điều đối với con. Ngăn con, không cho nghe và làm điều ác. Chỉ dạy con điều lành. Thương yêu thắm thiết, tận xương tận tủy. Tùy thời mà cung cấp cho con những đồ cần dùng. Hiếu thảo không phải là bổn phận một chiều. Cha mẹ thương con, con kính cha mẹ. Hai bên cùng làm tròn bổn phận của mình, thì phương Đông được an ổn, không còn lo sợ.

Câu này rất hay: nếu con đối với cha mẹ kính thuận cung phụng, phương Đông sẽ được an ổn. Phương Đông ở đây là hướng mặt trời mọc, là khởi đầu của một ngày. Gia đình mà con hiếu thảo với cha mẹ, thì nhà ấy yên ổn từ buổi sáng đến buổi tối.

Nhiều người nghĩ hiếu là chuyện tình cảm, thương thì hiếu, không thương thì thôi. Nhưng kinh Thiện Sanh cho thấy hiếu là chuyện việc làm. Năm việc cụ thể, làm được hay không, đếm được. Không cần phải nói thương cha mẹ bao nhiêu, chỉ cần xem mình đã làm đủ năm việc ấy chưa.

Bạn thử tự kiểm lại xem. Tháng này, bạn đã lo cho cha mẹ đủ ăn đủ mặc chưa? Việc lớn gần nhất, bạn có thưa với cha mẹ không? Lần cuối cha mẹ dạy bảo, bạn nghe bằng thái độ nào? Có việc lành nào của cha mẹ mà bạn từng ngăn cản không?

Trả lời thật lòng năm câu hỏi ấy, bạn sẽ biết mình đang hiếu đến mức nào. Và nếu thấy mình còn thiếu, cũng đừng buồn. Kinh dạy năm việc là để mình biết đường mà làm, không phải để mình tự trách. Hôm nay biết rồi, làm từ hôm nay cũng chưa muộn.

Lễ bái sáu phương, hóa ra không cần ra ngoài đường. Lễ bái thật sự là làm tròn bổn phận với người bên cạnh mình. Với cha mẹ, bắt đầu bằng năm việc nhỏ ấy. Làm đủ năm việc, phương Đông trong nhà mình sẽ sáng.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Trường A Hàm — Kinh Thiện Sanh (Việt dịch Viện Cao đẳng Phật học Huệ Nghiêm), tr. 233
Bài liên quanMẹ già hơn trăm tuổi vẫn thương con tám mươiBốn loại bạn: bạn như hoa, bạn như cân, bạn như núi, bạn như đấtKinh Vô Lượng Thọ: bốn mươi tám nguyện của Pháp Tạng