Chiều nào ông Tư cũng ra quán đầu xóm làm vài ly rượu. Về nhà, ông hay cằn nhằn, có hôm nặng lời với vợ con. Con trai ông nhìn thấy, lòng không yên. Anh muốn khuyên cha bỏ rượu, nhưng cứ mở miệng ra lại sợ cha nổi giận: "Mày là con, mày dạy đời tao à?" Anh đành im lặng. Im lặng rồi, trong lòng anh cứ day dứt mãi.
Bà mẹ ở nhà bên thì có tật hay nóng giận. Ai nói trái ý một chút là bà gắt lên, có khi chửi cả con cháu. Con gái bà muốn khuyên mẹ bớt nóng, nhưng không biết nói sao cho mẹ nghe mà không tủi thân. Nói thẳng thì mẹ giận. Nói vòng vo thì mẹ không hiểu. Cuối cùng chị cũng im lặng, để mặc mẹ như vậy, năm này qua năm khác.
Nhiều người con rơi vào cảnh này. Mình thấy cha mẹ có thói quen xấu, thấy cha mẹ sống chưa lành, mình muốn khuyên, nhưng không biết bắt đầu từ đâu. Nói mạnh thì sợ cha mẹ buồn, sợ mất hòa khí trong nhà. Không nói thì thấy mình chưa tròn bổn phận. Khó nhất là khuyên người lớn tuổi. Các cụ sống mấy chục năm với thói quen của mình, đâu dễ gì thay đổi vì một lời nói của con.
Sách xưa dạy một điều mà ít người để ý: kẻ làm con thương cha mẹ không gì hơn khuyên cha mẹ hướng về điều lành. Lo cơm áo cho cha mẹ là hiếu. Nhưng hiếu cao hơn là giúp cha mẹ sống lành, sống thiện, để lòng cha mẹ được nhẹ nhàng, đời cha mẹ được bình an. Cơm áo nuôi thân cha mẹ một đời. Điều lành nuôi cả tâm cha mẹ, nuôi cả những ngày sau này của cha mẹ.
Trong một quyển sách khác, lời dạy còn nói rõ hơn: muốn báo ơn cha mẹ, nên khuyên cha mẹ quy kính Tam Bảo, tin hiểu luật nhân quả, giữ giới, làm việc bố thí, tu tập trí tuệ. Cha mẹ chưa tin thì khuyên cho cha mẹ tin. Cha mẹ tin rồi thì giúp lòng tin ấy lớn lên. Cha mẹ còn nóng giận, tham lam thì khuyên cha mẹ buông dần. Làm được như vậy mới gọi là báo ơn cha mẹ một cách chân thật. Nghe thì lớn lao, nhưng làm thì bắt đầu từ những việc rất nhỏ.
Khuyên cha mẹ, điều đầu tiên là đừng dạy đời. Cha mẹ là bậc trên, mình là con. Mình đứng ở vị trí người dạy thì cha mẹ khó nghe, dù mình nói đúng. Thay vào đó, mình kể chuyện của chính mình. Anh con trai của ông Tư có thể nói: "Hôm qua con đi khám, bác sĩ bảo con uống rượu nhiều thì gan yếu. Con sợ quá, con tính bỏ rượu. Cha bỏ với con cho vui, cha nhé." Nói như vậy, cha không thấy mình bị dạy đời. Cha thấy con mình cũng đang sửa mình, cha sửa theo cho có bạn.
Điều thứ hai là rủ cha mẹ cùng làm, thay vì chỉ nói. Con gái muốn mẹ bớt nóng giận, có thể rủ mẹ đi chùa vào ngày rằm. Đi chùa, nghe một thời kinh, lòng người lắng xuống. Về nhà, mẹ tự nhiên nói năng nhẹ nhàng hơn. Con muốn cha bỏ cờ bạc, có thể rủ cha đi tập thể dục buổi sáng, rủ cha trồng rau, nuôi gà, làm việc gì đó cho tay chân bận rộn, đầu óc khỏi nghĩ tới chiếu bạc. Việc lành phải có việc để thay vào. Chỉ bảo cha mẹ bỏ cái xấu mà không đưa cái tốt tới thì khó bỏ lắm.
Điều thứ ba là kiên nhẫn. Cha mẹ thay đổi chậm, có khi phải mất nhiều tháng, nhiều năm. Hôm nay khuyên, cha mẹ gật đầu, mai cha mẹ lại quên. Đó là chuyện thường. Người con đừng nản, cũng đừng nổi nóng mà nói: "Con nói bao nhiêu lần rồi mà cha mẹ không nghe!" Nói như vậy là mình cũng đang nóng giận, khác gì cha mẹ đâu. Cứ nhẹ nhàng nhắc lại, lần này không được thì lần sau. Mưa dầm thấm lâu. Một lời khuyên nhẹ nhàng nhắc đi nhắc lại nhiều lần còn có sức mạnh hơn một trận cãi nhau to.
Cũng có lúc cha mẹ không nghe mình, mà lại nghe người ngoài. Ông Tư không nghe con trai, nhưng nghe ông bạn già cùng xóm nói thì bỏ rượu thật. Chuyện này người con đừng buồn. Cha mẹ nghe ai thì cứ để cha mẹ nghe người đó, miễn là cha mẹ hướng về điều lành. Mình có thể nhờ một người mà cha mẹ kính trọng nói giúp một lời. Nhờ thầy chùa, nhờ bác trưởng họ, nhờ người bạn thân của cha mẹ. Hiếu không nhất thiết phải do chính miệng mình nói ra. Miễn là cha mẹ tốt lên, ai nói cũng được.
Cuối cùng, cách khuyên cha mẹ tốt nhất là chính mình sống lành trước. Con cái sống đàng hoàng, hiền lành, siêng năng, cha mẹ nhìn vào tự nhiên muốn sống như vậy. Con cái suốt ngày nóng giận mà khuyên cha mẹ bớt nóng thì ai nghe? Mình làm gương trước, lời khuyên của mình mới có sức nặng. Cha mẹ thấy con mình thay đổi tốt lên, các cụ sẽ tự hỏi: con mình làm được, sao mình không làm được?
Hiếu không chỉ ở cơm áo. Cơm áo nuôi thân cha mẹ hôm nay. Khuyên cha mẹ hướng về điều lành là lo cho cha mẹ cả một đời, cả tâm hồn cha mẹ. Người con làm được việc này, đó là hiếu lớn nhất. Bắt đầu từ hôm nay, bằng một câu nói nhẹ nhàng, một lần rủ cha mẹ đi chùa, một buổi tối niệm Phật cùng nhau. Nhỏ thôi, nhưng đó là hạt giống lành gieo vào nhà mình.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư