🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Hiểu kinh dễ dàng

Người chỉ lỗi mình như người chỉ chỗ chôn vàng — kệ Pháp Cú 76

Hiểu kinh dễ dàng · 6 phút đọc

Hồi mới đi làm, tôi ghét nhất là bị chê. Sếp góp ý một câu, tôi buồn cả ngày. Đồng nghiệp chỉ ra chỗ sai, tôi nghĩ người ta cố tình hạ mình. Có lần một anh đồng nghiệp lớn tuổi kéo tôi ra góc hành lang, nói nhỏ: em làm vậy là sai, sửa đi, không thì sau này mệt. Tôi cảm ơn ngoài miệng, trong lòng thì khó chịu. Mãi sau này tôi mới biết, câu nói đó cứu tôi khỏi một lỗi lớn với khách hàng.

Kinh Pháp Cú có một câu nói về đúng chuyện này. Câu kinh viết rằng, nếu thấy bậc hiền trí chỉ lỗi và khiển trách, như chỉ chỗ chôn vàng, hãy thân cận người trí. Thân cận người như vậy, chỉ tốt hơn, không xấu.

Nghe lạ không? Người ta chỉ lỗi mình, mình lại phải coi như người ta chỉ chỗ chôn vàng. Vàng thì ai cũng thích. Còn bị chỉ lỗi thì ai cũng khó chịu. Nhưng kinh nói hai việc đó giống nhau. Vì vàng làm mình giàu lên. Lời chỉ lỗi đúng, nếu mình nghe được, cũng làm mình giàu lên, giàu theo cách khác.

Hãy thử nghĩ xem. Một lỗi nhỏ trong công việc, nếu không ai nói, nó lớn dần. Một thói xấu trong cách sống, nếu không ai nhắc, nó thành nếp. Đến khi quả xấu trổ ra thì đã muộn. Người dám nói ra lỗi của mình lúc nó còn nhỏ, chính là người giúp mình tránh được cái giá lớn về sau. Như vậy chẳng phải là chỉ chỗ chôn vàng hay sao?

Nhưng ở đây có một chữ quan trọng: bậc hiền trí. Không phải ai chê mình cũng là vàng. Có người chê vì ganh ghét. Có người chê vì muốn hạ mình xuống. Có người chê mà không hiểu gì về việc mình làm. Nghe những lời đó thì chỉ thêm rối. Nên câu kinh dạy mình phân biệt. Người hiền trí là người hiểu việc, có lòng tốt, nói để mình tốt lên chứ không phải để mình đau.

Vậy làm sao biết ai là người hiền trí? Nhìn vào cách họ nói. Người có lòng tốt thường nói riêng, không nói trước đám đông để mình mất mặt. Họ nói rõ việc, không nói xấu con người. Họ nói: chỗ này em làm sai, sửa thế này thì tốt hơn. Chứ không nói: em là người kém cỏi, chẳng làm được gì. Hai cách nói đó khác nhau một trời một vực.

Còn về phía mình, nghe lời chỉ lỗi cũng là một kỹ năng phải tập. Khi nghe ai chỉ lỗi, phản ứng đầu tiên của hầu hết chúng ta là tự vệ. Mình nghĩ ngay: người ta sai, người ta không hiểu, người ta ganh tị. Phản ứng đó là tự nhiên. Nhưng nếu để nó lái mình, mình sẽ không bao giờ nghe được điều gì thật.

Có một cách đơn giản để tập nghe. Khi ai đó chỉ lỗi mình, hãy dừng lại một chút. Đừng trả lời ngay. Hỏi lại một câu: anh có thể nói rõ hơn chỗ nào sai không? Câu hỏi đó làm hai việc. Một là nó cho mình thời gian để cơn tự ái lắng xuống. Hai là nó buộc người kia phải nói cụ thể. Nếu họ nói được cụ thể, mình học được một điều. Nếu họ chỉ nói chung chung, mình cũng biết lời đó không đáng để buồn.

Câu kinh này cũng dạy mình cách chỉ lỗi người khác. Nếu mình thấy lỗi của người thân, của con cái, của đồng nghiệp, hãy nhớ tới hình ảnh chỉ chỗ chôn vàng. Người chỉ vàng không quát tháo. Họ nói nhỏ, nói rõ, nói với lòng tốt. Mình chỉ lỗi người khác cũng vậy. Nói riêng, nói nhẹ, nói rõ việc cần sửa và nói luôn cách sửa. Người nghe sẽ cảm ơn mình, chứ không oán mình.

Tôi nghiệm ra một điều sau nhiều năm đi làm. Những người giúp mình tiến bộ nhất không phải là người khen mình nhiều nhất. Mà là người dám nói thật với mình, dù câu thật đó khó nghe. Khen làm mình vui một lúc. Chỉ lỗi đúng làm mình tốt lên cả một đoạn đường dài.

Vậy nên, lần tới khi có ai chỉ ra lỗi của mình, đừng vội giận. Hãy thử coi lời đó như một manh mối. Biết đâu dưới câu nói khó nghe đó, có một chỗ chôn vàng mà mình chưa đào tới. Và nếu mình là người đi chỉ lỗi cho người khác, hãy chỉ như người chỉ vàng: nhẹ nhàng, rõ ràng, và với lòng mong người ta tốt lên.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Chuỗi: Kinh Pháp Cú · Kệ 76
Nguồn
• Kinh Pháp Cú — kệ 76 (dhp_ev06.htm): "Nếu thấy bậc hiền trí, chỉ lỗi và khiển trách, như chỉ chỗ chôn vàng, hãy thân cận người trí! Thân cận người như vậy, chỉ tốt hơn, không xấu."
Bài liên quanKhông có lửa nào như lửa tham — kệ Pháp Cú 202Như ong hút mật mà không hại hoa — kệ Pháp Cú 49Xe vua đẹp rồi cũng già, thân này rồi cũng già — kệ Pháp Cú 151