🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Hiểu kinh dễ dàng

Nhẫn nhục là khổ hạnh cao nhất — kệ Pháp Cú 184

Hiểu kinh dễ dàng · 6 phút đọc

Có một lần tôi bị người ta mắng oan trước mặt nhiều người. Tôi tức lắm. Tức đến mức tay run, mặt nóng, chỉ muốn mắng lại ngay cho hả. May mà lúc đó có việc gấp phải đi, tôi bỏ đi, không nói gì. Tối về, tôi vẫn còn tức. Nhưng sáng hôm sau, tôi thấy nhẹ nhõm. Vì tôi không nói ra những lời mà sau này mình sẽ hối hận.

Kinh Pháp Cú có một câu nói về chuyện nhẫn nhục. Câu kinh viết rằng, chư Phật thường dạy Niết-bàn là quả vị tối thượng. Nhẫn nhục là khổ hạnh tối cao. Nghe qua, nhiều người sẽ thắc mắc: nhẫn nhục thì có gì cao? Nhẫn chẳng phải là nhịn, là chịu đựng, là yếu đuối hay sao?

Trước hết, cần hiểu nhẫn nhục ở đây không phải là cam chịu. Cam chịu là bị người ta chà đạp mà không dám phản kháng, trong lòng thì oán hận. Nhẫn nhục trong kinh là khác. Nó là khả năng giữ mình không bị cơn giận lái đi, dù hoàn cảnh có khó chịu đến đâu. Người nhẫn không phải là người không biết giận. Mà là người biết giận mà không để giận quyết định lời nói và hành động của mình.

Vì sao kinh gọi nhẫn nhục là khổ hạnh tối cao? Khổ hạnh là việc khó làm. Người xưa tu khổ hạnh bằng cách nhịn ăn, ngủ ngồi, đứng dưới nắng. Những việc đó khó, nhưng khó ở thân. Còn nhẫn nhục khó ở tâm. Nhịn ăn một bữa thì đói, rồi cũng qua. Nhịn một cơn giận thì khác. Cơn giận nó đốt từ bên trong. Nó xúi mình nói, xúi mình làm, xúi mình trả đũa ngay. Thắng được nó, khó hơn nhịn ăn nhiều.

Câu kinh còn nhắc tới Niết-bàn là quả vị tối thượng. Niết-bàn, nói bằng lời thường, là trạng thái lòng hết lửa, hết khổ, hết bị trói buộc. Người tu hướng tới Niết-bàn. Muốn tới đó, phải đi qua nhẫn nhục. Vì con đường tới an lạc không đi qua sự trả đũa. Nó đi qua sự dừng lại.

Hãy nghĩ về một gia đình. Vợ chồng cãi nhau. Ai cũng muốn thắng. Người này nói một câu nặng, người kia đáp lại một câu nặng hơn. Cứ thế, chuyện nhỏ thành chuyện lớn. Đến khi cả hai đều mệt, đều đau, mà không ai nhớ chuyện ban đầu là gì nữa. Nếu một trong hai người biết nhẫn, dừng lại một nhịp, thì câu chuyện đã khác. Nhẫn ở đây không phải là thua. Mà là giữ lấy mái nhà.

Tôi từng hỏi một người bạn lớn tuổi, làm sao bác giữ được gia đình êm ấm mấy chục năm. Bác cười, nói: có gì đâu, mỗi lần giận, bác đi ra vườn tưới cây. Tưới xong, giận cũng hết. Tôi nghe mà thấm. Bác không thắng vợ bằng lý lẽ. Bác thắng cơn giận của chính mình bằng một việc làm khác.

Vậy tập nhẫn như thế nào? Có một cách đơn giản, ai cũng làm được. Khi cơn giận tới, đừng nói gì trong ba hơi thở đầu tiên. Hít vào, thở ra, chậm rãi, ba lần. Ba hơi thở đó không làm cơn giận biến mất. Nhưng nó cho mình một khoảng trống. Trong khoảng trống đó, mình có thể chọn. Nói hay không nói. Nói nặng hay nói nhẹ. Không nói hay nói sau.

Nhiều người nghĩ nhẫn là để cho người khác lấn tới. Không phải vậy. Nhẫn là để mình không tự hại mình. Người mắng mình, họ đã gieo nhân xấu của họ. Mình mắng lại, mình gieo thêm nhân xấu của mình. Cuối cùng, cả hai cùng khổ. Nhẫn là cắt cái vòng đó lại ở phía mình.

Dĩ nhiên, nhẫn không có nghĩa là im lặng trước điều sai. Thấy người làm điều ác, mình vẫn phải nói, vẫn phải ngăn, nếu có thể. Nhưng nói trong lúc tâm đã lặng, khác hẳn nói trong lúc tâm đang bốc lửa. Lời nói lúc lặng có sức thuyết phục. Lời nói lúc giận chỉ có sức phá hoại.

Lần bị mắng oan đó, tôi về nhà, viết ra những gì mình muốn nói. Viết xong, tôi đọc lại. Tôi thấy trong đó toàn là lời cay độc. Nếu tôi nói ra những lời đó, người ta sẽ đau, và tôi cũng sẽ đau. Tôi xé tờ giấy đi. Hôm sau, tôi gặp người đó, nói chuyện bình thường. Chuyện oan ức, tôi giải thích sau, khi cả hai đều bình tĩnh. Người ta xin lỗi tôi. Mọi chuyện xong.

Câu kinh này dạy một điều mà ai cũng cần, dù có tu hay không: muốn an lạc, phải học nhẫn. Nhẫn không phải là yếu. Nhẫn là sức mạnh của người làm chủ được mình. Người làm chủ được cơn giận của mình, mới thật sự làm chủ được đời mình.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Pháp Cú — kệ 184 (Kinh Pháp Cú, HT Thích Thiện Siêu, trang 19): "Chư Phật thường dạy Niết-bàn là quả vị tối thượng. Nhẫn nhục là khổ hạnh tối cao."
Bài liên quanĐêm dài với người thức, đường dài với người mệt — kệ Pháp Cú 60Xưa nay chưa từng có người chỉ được khen hay chỉ bị chê — kệ Pháp Cú 228Bốn điều Phật dạy người tại gia sống an vui ngay đời này