🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Hiểu kinh dễ dàng

Kinh Tứ Niệm Xứ: quán thân để bớt khổ

Hiểu kinh dễ dàng · 7 phút đọc

Chị Nhung làm văn phòng, ngày nào cũng ngồi máy tính tám tiếng. Tối về, chị đau lưng, mỏi cổ, mắt mờ. Chị uống thuốc giảm đau, nhưng hết thuốc lại đau. Chị đi khám, bác sĩ bảo chị bị căng thẳng, cơ thể báo động. Bác sĩ dặn chị vận động, nghỉ ngơi. Chị nghe thì nghe vậy, nhưng công việc bận quá, chị không làm được. Sáng dậy chị đã mệt. Tối về chị chỉ muốn nằm. Cơ thể chị cứ thế mà xuống dốc. Chị không hiểu cơ thể mình đang nói gì. Chị chỉ biết nó đau, mà không biết vì sao nó đau.

Trong đạo Phật có một pháp tu tên là Tứ Niệm Xứ. Đó là bốn chỗ để mình đặt tâm vào mà quan sát: thân, thọ, tâm, pháp. Việc đầu tiên Đức Phật dạy trong Tứ Niệm Xứ là quán thân. Quán thân là sao. Quán thân là thấy các hoạt động đang diễn ra nơi thân mình. Mình thở ra sao, mình thấy. Mình đi đứng ra sao, mình thấy. Mình đau ở đâu, mình thấy. Mình mỏi ở đâu, mình thấy. Chỉ thấy thôi, không cần làm gì thêm. Thấy rõ cơ thể mình đang như thế nào, trong lúc này.

Nghe thì đơn giản, nhưng ít ai làm được. Vì mình sống mà ít khi để ý tới thân mình. Mình ăn mà không biết mình đang ăn. Mình đi mà không biết mình đang đi. Mình thở mà không biết mình đang thở. Mình chỉ để ý tới thân khi nó đau. Đau rồi mới uống thuốc. Mỏi rồi mới nghỉ. Lúc đó đã muộn. Thân mình đã kêu cứu từ lâu, mà mình không nghe. Mình bận lo việc khác. Mình bận lo cho người khác. Mình quên mất thân mình cũng cần được lắng nghe.

Quán thân là tập lắng nghe thân mình mỗi ngày. Sáng dậy, dành một phút cảm nhận cơ thể. Hôm nay lưng mình ra sao. Cổ mình ra sao. Đầu mình có nặng không. Mắt mình có mỏi không. Chỉ cần một phút. Một phút đó, mình sẽ biết hôm nay mình nên làm gì. Lưng đau thì đừng ngồi lâu. Ngồi một tiếng thì đứng dậy đi lại vài phút. Cổ mỏi thì xoay cổ nhẹ nhàng. Mắt mờ thì nhắm mắt nghỉ một lúc. Những việc nhỏ đó, làm đều đặn, cơ thể sẽ đỡ khổ rất nhiều.

Chị Nhung sau khi nghe về pháp quán thân, đã thử làm. Chị đặt báo thức mỗi giờ. Báo thức reo, chị đứng dậy, vươn vai, hít thở sâu ba lần. Chị cảm nhận lưng mình, cổ mình, vai mình. Chị uống một ngụm nước, chậm rãi. Chỉ mất hai phút. Nhưng sau một tuần, chị thấy khác. Lưng đỡ đau hơn. Cổ đỡ mỏi hơn. Đầu óc tỉnh táo hơn. Chị nói, trước đây chị sống như cái máy. Giờ chị mới bắt đầu sống như một con người, biết mình đang có một cơ thể, và cơ thể đó cần được chăm sóc.

Quán thân không chỉ giúp mình khỏe hơn. Quán thân còn giúp mình bớt khổ trong lòng. Vì nhiều nỗi khổ trong lòng bắt đầu từ thân. Thân mệt thì tâm cáu. Thân đau thì tâm buồn. Thân đói thì tâm bực. Mình không biết thân mình đang mệt, mình tưởng mình đang buồn vì chuyện khác. Mình cãi nhau với chồng, tưởng vì chồng sai. Nhưng thật ra vì mình mệt quá, mình không còn sức để nhẹ nhàng. Mình la con, tưởng vì con hư. Nhưng thật ra vì mình đau đầu, mình không còn kiên nhẫn. Biết thân mình đang ra sao, mình sẽ bớt đổ lỗi cho người khác. Mình sẽ biết, à, hôm nay mình mệt, mình nên nghỉ, đừng nói chuyện quan trọng lúc này.

Đức Phật dạy quán thân trước tiên, vì thân là cái gần nhất, dễ thấy nhất. Thấy được thân, rồi mới thấy được cảm thọ, thấy được tâm, thấy được pháp. Đi từng bước một. Không vội. Không cần ngồi thiền cả ngày. Chỉ cần mỗi ngày dành vài phút để thấy thân mình. Thấy mình đang thở. Thấy mình đang đi. Thấy mình đang đau ở đâu. Thấy thôi, đừng phán xét. Đừng trách thân mình sao yếu. Đừng buồn vì thân mình sao đau. Chỉ thấy. Thấy rõ, rồi mình sẽ biết nên làm gì.

Cho nên, bài kinh Tứ Niệm Xứ không phải là bài kinh xa vời. Nó là bài kinh cho người đi làm, cho người bận rộn, cho người đau lưng mỏi cổ như chị Nhung. Nó dạy mình một việc rất giản dị: lắng nghe cơ thể mình. Cơ thể mình nói chuyện với mình mỗi ngày. Nó nói bằng cơn đau, bằng cơn mỏi, bằng cơn buồn ngủ. Ai nghe được tiếng nói đó, người đó sẽ sống khỏe hơn, và khổ ít hơn. Ai không nghe, cứ mặc kệ, thì một ngày cơ thể sẽ bắt mình phải nghe, bằng một cơn bệnh nặng. Lúc đó, nghe cũng đã muộn.

Hãy bắt đầu từ hôm nay. Ngay lúc này, dừng lại một chút. Cảm nhận hơi thở của mình. Cảm nhận vai mình có đang gồng lên không. Cảm nhận lưng mình có đang mỏi không. Chỉ cần một phút. Một phút đó, chính là quán thân. Một phút đó, chính là bước đầu tiên trên con đường bớt khổ.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• 10 Bài Giảng Về Thiền Vipassana — tr. 9: việc đầu tiên Đức Phật dạy trong Tứ Niệm Xứ là quán thân
• 10 Bài Giảng Về Thiền Vipassana — tr. 4: quan sát những gì đang xảy ra nơi thân, thọ, tâm, pháp
Bài liên quanLục độ Ba-la-mật: sáu cách sống cho người tại giaKinh Bát Đại Nhân Giác: tám điều người tỉnh thức nhớ mỗi ngàyPhẩm Phật Đà: Phật là người đã thắng chính mình