🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Hiểu kinh dễ dàng

Lục độ Ba-la-mật: sáu cách sống cho người tại gia

Hiểu kinh dễ dàng · 7 phút đọc

Anh Hải nghe bạn nói về Lục độ Ba-la-mật, anh lắc đầu. Anh nói, cái đó là của Bồ Tát, của người tu cao siêu, người thường như tôi làm sao làm được. Bạn anh cười. Bạn nói, Lục độ không phải chuyện trên trời. Lục độ là sáu cách sống, ai cũng làm được, làm mỗi ngày trong đời thường. Anh nghe xong, tò mò. Sáu cách sống đó là gì. Bạn anh kể, sáu cách đó là bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định và trí huệ. Nghe tên thì khó. Nhưng làm thì dễ. Dễ hơn anh tưởng nhiều.

Trong sách Phật Học Tinh Hoa, cụ Nguyễn Duy Cần viết rõ, Lục độ là bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định và trí huệ. Sáu chữ này, nghe thì là thuật ngữ nhà Phật. Nhưng nói bằng lời thường, đó là sáu việc người đàng hoàng nào cũng nên làm. Bố thí là cho đi. Trì giới là giữ mình. Nhẫn nhục là chịu đựng. Tinh tấn là siêng năng. Thiền định là giữ tâm yên. Trí huệ là hiểu biết. Sáu việc đó, người tại gia làm được hết. Không cần vào chùa. Không cần bỏ nhà. Chỉ cần làm trong đời sống mỗi ngày.

Bố thí là cho đi. Cho đi không nhất thiết phải là tiền. Cho đi một nụ cười cũng là bố thí. Cho đi một lời nói tử tế cũng là bố thí. Cho đi thời gian để nghe người khác tâm sự cũng là bố thí. Anh Hải mỗi ngày đi làm, gặp bảo vệ chung cư, anh chào một câu, chúc một ngày tốt lành. Đó là bố thí. Chị hàng xóm nhờ anh khiêng giúp cái tủ, anh giúp. Đó là bố thí. Cho đi không cần nhiều. Chỉ cần cho bằng lòng vui vẻ, không tính toán. Cho mà tính toán, cho mà mong được trả ơn, thì chưa phải là bố thí đúng nghĩa. Cho mà quên đi, cho xong rồi thôi, đó mới là cho thật.

Trì giới là giữ mình. Giữ mình không làm điều xấu. Không nói dối. Không lấy của người khác. Không làm hại ai. Người tại gia giữ năm giới là đủ. Năm giới đó là không sát sinh, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không uống rượu say. Nghe thì nghiêm khắc. Nhưng nghĩ kỹ, đó là những việc người đàng hoàng nào cũng tránh. Không giết hại, không ăn cắp, không lừa dối, ai mà chẳng muốn sống như vậy. Trì giới không phải là xiềng xích. Trì giới là hàng rào bảo vệ mình. Có hàng rào, mình không sa ngã. Không sa ngã, mình sống yên ổn.

Nhẫn nhục là chịu đựng. Chịu đựng không phải là cam chịu. Chịu đựng là biết dừng lại khi giận. Sếp la, mình im lặng nghe, không cãi lại ngay. Vợ chồng cãi nhau, mình nhịn một câu, nhà yên. Người ta nói xấu mình, mình không đáp trả, để thời gian trả lời. Nhẫn nhục khó nhất trong sáu việc. Vì ai cũng có cái tôi. Cái tôi bị đụng tới là nổi giận. Nhưng giận thì sao. Giận thì nói lời làm đau người khác. Nói xong thì hối hận. Hối hận thì muộn. Nhẫn một chút, qua cơn giận, mọi chuyện nhẹ đi rất nhiều.

Tinh tấn là siêng năng. Siêng năng không phải là làm việc quần quật không nghỉ. Siêng năng là làm việc tốt một cách đều đặn. Mỗi ngày đọc vài trang sách. Mỗi ngày tập thể dục mười phút. Mỗi ngày làm một việc tốt nhỏ. Làm đều đặn, không bỏ dở giữa chừng. Nhiều người bắt đầu rất hăng, rồi bỏ sau một tuần. Đó không phải là tinh tấn. Tinh tấn là làm ít nhưng làm hoài. Làm hoài thành thói quen. Thói quen tốt cứ thế mà lớn lên.

Thiền định là giữ tâm yên. Tâm yên không phải là không nghĩ gì. Tâm yên là nghĩ việc gì ra việc đó. Ăn cơm thì biết mình đang ăn cơm. Làm việc thì tập trung làm việc. Không vừa ăn vừa lo chuyện công ty. Không vừa làm vừa nghĩ chuyện nhà. Giữ tâm yên một chút mỗi ngày, đầu óc sẽ tỉnh táo hơn, làm việc hiệu quả hơn. Người bận rộn càng cần tâm yên. Vì bận rộn mà tâm rối, thì làm gì cũng sai.

Trí huệ là hiểu biết. Hiểu biết không phải là học nhiều bằng cấp. Hiểu biết là biết cái gì đúng, cái gì sai. Biết cái gì nên làm, cái gì không nên làm. Biết mình đang giận, mình dừng lại. Biết mình đang tham, mình buông xuống. Trí huệ có được nhờ học hỏi và suy nghĩ. Đọc sách. Nghe người giỏi nói. Nhìn lại mình mỗi ngày. Lâu ngày, trí huệ sẽ lớn lên.

Sáu việc đó, làm cùng nhau, gọi là Lục độ. Người tại gia không cần làm cả sáu việc một lúc cho hoàn hảo. Chỉ cần mỗi ngày làm được một chút. Hôm nay cho đi một nụ cười. Ngày mai nhịn một cơn giận. Ngày kia đọc vài trang sách. Làm đều đặn, sáu việc đó sẽ thành nếp sống. Nếp sống đó, chính là đạo Phật trong đời thường. Không cần chùa chiền. Không cần hình thức. Chỉ cần sống cho đàng hoàng, cho tử tế, mỗi ngày một chút. Ai làm được như vậy, người đó đã đi trên con đường của Bồ Tát, ngay trong đời sống bình thường của mình.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Phật Học Tinh Hoa (Nguyễn Duy Cần) — tr. 201: Lục độ là bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định và trí huệ
• Phật Học Tinh Hoa (Nguyễn Duy Cần) — tr. 211: trì giới ba la mật, nhẫn nhục ba la mật
Bài liên quanKinh Bát Đại Nhân Giác: tám điều người tỉnh thức nhớ mỗi ngàyPhẩm Phật Đà: Phật là người đã thắng chính mìnhKinh Thiện Sanh: thờ sáu phương là làm tròn bổn phận với người quanh mình