🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Hiểu kinh dễ dàng

Phẩm Phật Đà: Phật là người đã thắng chính mình

Hiểu kinh dễ dàng · 7 phút đọc

Có một kiểu đi chùa rất quen. Người ta thắp nhang, chắp tay, khấn rất thành tâm: xin Phật phù hộ cho buôn may bán đắt, cho con cái thi đậu, cho gia đình bình an. Khấn xong, đứng dậy, thấy lòng nhẹ hẳn. Nhưng rồi về nhà, vẫn cãi nhau như cũ, vẫn tham như cũ, vẫn giận như cũ. Phật có nghe không? Có lẽ Phật nghe. Chỉ là mình khấn sai địa chỉ. Phật không phải ông thần chuyên ban phước. Phật là một con người. Một con người đã thắng chính mình.

Trong Kinh Pháp Cú, Phẩm Phật Đà có mấy câu kệ nói về Phật rất lạ. Kệ rằng: Vị chiến thắng không bại, vị bước đi trên đời, không dấu tích chiến thắng, Phật giới rộng mênh mông, ai dùng chân theo dõi bậc không để dấu tích? Nghe qua tưởng cao siêu, nhưng nói lại bằng lời thường thì giản dị lắm. Phật là người đã thắng, mà thắng xong không còn ai thắng lại được. Vì cái Phật thắng không phải là người khác. Cái Phật thắng là tham, sân, si trong lòng mình.

Mình thử nghĩ mà xem. Cả đời mình, có bao nhiêu trận mình thua? Thua cơn giận. Có người chê một câu, mình giận cả tuần. Thua lòng tham. Thấy người ta có nhà to xe đẹp, mình bứt rứt không yên. Thua cái sợ. Sợ mất việc, sợ bệnh, sợ già, sợ chết. Những trận thua đó không ai thấy, không có tiếng vỗ tay, không có cúp, nhưng nó làm mình khổ thật. Phật cũng từng ở trong những trận đó. Ngài không thắng bằng phép lạ. Ngài thắng bằng cách ngồi lại, nhìn thẳng vào lòng mình, thấy rõ từng cái tham, từng cái giận từ đâu mà ra, rồi buông nó xuống. Thắng một lần thì chưa xong, thắng mỗi ngày, thắng hoài, cho tới khi không còn gì để thắng nữa. Đó mới gọi là chiến thắng không bại.

Kệ còn nói một ý rất hay: Phật bước đi trên đời mà không để lại dấu tích. Nghĩa là sao? Người đời thắng một trận thì khoe. Thắng kiện thì kể khắp xóm. Được thăng chức thì đăng lên mạng. Còn Phật thắng chính mình rồi thì thôi, không cần ai biết, không cần ai khen, không để lại dấu vết khoe khoang nào. Cái tâm không còn tham, không còn chấp, thì nhẹ như gió, đi qua mà không để dấu. Mình học được gì ở đây? Học cái cách thắng mà không cần khoe. Mình nhịn được một cơn giận, không cần kể cho ai nghe. Mình giúp được một người, không cần ghi tên lên bảng vàng. Thắng lặng lẽ như vậy, cái thắng đó mới bền.

Phẩm Phật Đà còn có một câu kệ mà ai cũng nên nhớ: Khó thay, được làm người. Khó thay, được sống còn. Khó thay, nghe Diệu Pháp. Khó thay, Phật ra đời! Bốn cái khó. Được làm người đã khó. Còn sống được tới hôm nay đã khó. Nghe được lời Phật dạy đã khó. Mà Phật ra đời lại càng khó. Mình đang có đủ cả bốn cái khó đó trong tay mà không biết. Cứ tưởng là chuyện thường. Sáng mở mắt ra thấy mình còn sống, còn thở, còn nghe được một câu kinh, đó là chuyện hiếm lắm. Người ta hay than đời mình khổ, mình xui, mình thiếu may mắn. Nhưng chỉ riêng việc mình đang là người, đang còn sống, đang nghe được pháp, đã là may mắn lớn rồi. Đừng đợi mất rồi mới tiếc.

Rồi kệ 183 gói cả đạo Phật trong ba câu ngắn: Không làm mọi điều ác. Thành tựu các hạnh lành. Tâm ý giữ trong sạch. Chính lời chư Phật dạy. Ba câu thôi, mà là cả một đời tu. Không làm điều ác, nghe dễ, làm khó. Không nói lời làm người khác đau. Không lấy của không phải của mình. Không hại ai để mình được lợi. Thành tựu các hạnh lành, cũng không phải chuyện lớn lao gì. Giúp được ai một chút thì giúp. Nói được một lời lành thì nói. Nhường được một lần thì nhường. Còn giữ tâm ý trong sạch, là tối về nằm xuống, soi lại lòng mình: hôm nay mình có làm gì phải hối hận không? Có giận ai mà chưa buông không? Có tham cái gì không phải của mình không? Soi xong, buông xuống, rồi ngủ ngon. Ngày nào cũng làm như vậy, đó là tu.

Phật không ở đâu xa. Phật là người đã đi qua con đường mà mình đang đi. Ngài cũng từng lo, từng sợ, từng khổ như mình. Khác một chỗ: Ngài không dừng lại ở đó. Ngài nhìn thẳng, thắng từng cái một, cho tới khi lòng sạch. Mình không cần thành Phật ngay. Chỉ cần hôm nay thắng được một cơn giận, thắng được một lần tham, thắng được một nỗi sợ. Thắng nhỏ thôi, mà thắng thật. Mỗi ngày thắng một chút, một đời cộng lại, cũng thành một con đường.

Ngày mai, trước khi khấn xin điều gì, mình thử đổi câu khấn một chút. Đừng khấn xin Phật cho mình cái này cái kia. Hãy khấn xin Phật cho mình đủ sáng để thấy lòng mình, đủ mạnh để thắng một cơn giận, đủ nhẹ để buông một điều không đáng giữ. Khấn như vậy, Phật nghe rõ lắm. Vì đó đúng là con đường mà Phật đã đi.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Chuỗi: Kinh Pháp Cú · Kệ 179
Nguồn
• Kinh Pháp Cú — Phẩm Phật Đà, kệ 179-180, 182-183 (Thích Minh Châu dịch, bản BudSas dhp_ev14)
Bài liên quanKinh Thiện Sanh: thờ sáu phương là làm tròn bổn phận với người quanh mìnhKinh Lăng Nghiêm: đi tìm cái tâm, tìm mãi không thấy ở đâuKinh Viên Giác: biết vọng là lìa vọng