🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Hiểu kinh dễ dàng

Kinh Thiện Sanh: thờ sáu phương là làm tròn bổn phận với người quanh mình

Hiểu kinh dễ dàng · 7 phút đọc

Có một người đàn ông tên là Thiện Sanh. Sáng nào cha anh còn sống cũng dặn: sau này cha mất, con nhớ dậy sớm, tắm rửa sạch sẽ, rồi lạy sáu phương: đông, tây, nam, bắc, trên, dưới. Cha mất, anh làm đúng như lời dặn, ngày nào cũng lạy đủ sáu phương, rất thành tâm. Một hôm Phật đi qua, thấy anh đang lạy, mới hỏi: con lạy sáu phương để làm gì? Anh thưa: cha con dặn vậy. Phật không chê. Phật chỉ dạy lại: lạy thì tốt, nhưng lạy đúng nghĩa thì tốt hơn. Sáu phương không phải sáu hướng trên trời. Sáu phương là sáu mối quan hệ quanh đời mình. Lạy sáu phương, tức là sống cho trọn với sáu mối quan hệ đó.

Câu chuyện này nằm trong Kinh Thiện Sanh, mà người xưa còn gọi là Kinh Lễ Bái Sáu Phương. Nghe tên thì tưởng là kinh dạy nghi lễ, dạy cách lạy. Nhưng đọc kỹ mới thấy, Phật dạy toàn chuyện đời thường. Sáu phương là: phương Đông là cha mẹ. Phương Nam là thầy. Phương Tây là vợ chồng. Phương Bắc là bạn bè. Phương Dưới là người làm cùng mình, người giúp việc cho mình. Phương Trên là người tu hành, bậc đáng kính. Sáu phương đó, cộng lại, là cả cuộc đời một con người. Mình sống cả đời cũng chỉ quanh quẩn trong sáu mối quan hệ này thôi.

Phật dạy một câu mà mình nên khắc vào lòng: sự quí kính chánh đáng nhất là làm tốt bổn phận. Nghĩa là thờ Phật, kính Phật, không nằm ở chỗ lạy bao nhiêu lạy, thắp bao nhiêu cây nhang. Mà nằm ở chỗ mình đối xử với người quanh mình ra sao. Mình lạy Phật một trăm lạy mà về nhà nặng lời với cha mẹ, thì cái lạy đó rỗng. Mình cúng dường to mà keo kiệt với người giúp việc, thì cái cúng đó cũng rỗng. Thờ đúng, là sống đúng với từng người.

Phương Đông là cha mẹ. Cha mẹ là hướng mặt trời mọc, là nơi mình bắt đầu. Làm tròn với cha mẹ không cần gì to tát. Gọi điện về hỏi một câu: ba má ăn cơm chưa? Có tiền thì gửi về, không có tiền thì gửi lời hỏi thăm. Cha mẹ già rồi, không cần con cái làm gì lớn, chỉ cần con cái nhớ tới mình. Có người đi chùa cầu an cho cha mẹ, mà cả tháng không gọi về một cuộc. Cầu an như vậy, Phật nghe cũng khó. Cha mẹ còn sống, một bữa cơm ngồi ăn cùng nhau đáng giá hơn mười mâm cúng giỗ.

Phương Nam là thầy. Thầy ở đây không chỉ là thầy dạy chữ trong trường. Ai dạy mình một nghề, chỉ mình một điều hay, dìu mình qua một đoạn khó, đều là thầy. Làm tròn với thầy là nhớ ơn. Không cần quà cáp. Chỉ cần khi gặp lại, chào một tiếng tử tế. Chỉ cần khi mình thành công, nhớ rằng có một phần công của người đã dạy mình. Người quên ơn thầy, đi đâu cũng khó yên, vì trong lòng lúc nào cũng thiếu một cái gốc.

Phương Tây là vợ chồng. Vợ chồng là người cùng mình đi hết nửa đời còn lại. Làm tròn với nhau là tôn trọng nhau. Chồng đi làm về mệt, vợ hỏi một câu nhẹ nhàng. Vợ bận con nhỏ cả ngày, chồng phụ một tay, đừng ngồi bấm điện thoại. Vợ chồng cãi nhau là chuyện thường, nhưng cãi xong phải làm lành, đừng để qua đêm. Cái nhà yên hay không, không nằm ở nhà to hay nhỏ, mà nằm ở hai người có biết nhường nhau một chút hay không.

Phương Bắc là bạn bè. Bạn bè là người mình chọn, không phải người trời cho như cha mẹ, vợ chồng. Làm tròn với bạn là giữ chữ tín. Hẹn thì tới. Mượn thì trả. Bạn khó khăn, giúp được thì giúp, không giúp được thì nói một lời thật lòng, đừng hứa suông. Bạn bè mà mất chữ tín, thì dù quen bao nhiêu năm cũng thành người dưng.

Phương Dưới là người làm cùng mình, người giúp việc, người nhỏ hơn mình. Đây là phương người ta hay quên nhất. Làm tròn với họ là trả công xứng đáng, nói lời tử tế, đừng coi thường. Người giúp việc nấu cho mình ăn, giữ nhà cho mình, mà mình nặng một câu, nhẹ một câu, thì mình đang gieo cái nhân không lành. Người có địa vị càng cao, càng phải tử tế với người thấp hơn mình. Đó mới là thước đo nhân cách thật.

Phương Trên là người tu hành, bậc đáng kính. Làm tròn với họ là kính trọng và hộ trì. Không cần cúng nhiều. Chỉ cần khi gặp, chắp tay chào. Khi nghe pháp, lắng nghe cho trọn. Khi chùa cần, góp một tay. Kính người tu, không phải vì họ hơn mình, mà vì họ đang giữ cái đạo cho đời, để mình còn có chỗ mà nương.

Sáu phương, sáu bổn phận. Nghe qua tưởng nhiều, nhưng thật ra chỉ là một điều: sống tử tế với người quanh mình. Sáng mai, trước khi lạy Phật, mình thử lạy sáu phương bằng cách sống. Gọi điện cho cha mẹ. Nhắn tin cảm ơn một người thầy cũ. Nói với vợ chồng một lời dịu dàng. Trả lời bạn bè một câu giữ tín. Tử tế với người giúp mình. Kính trọng người tu. Làm đủ sáu việc đó, là mình đã lạy đủ sáu phương rồi. Không cần nhang khói gì nhiều. Phật nhìn xuống, thấy mình sống như vậy, Phật cũng mừng.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Thiện Sanh — Kinh Trung A Hàm 2 (Thích Tuệ Sỹ dịch), tr.472-473
• Kinh Lễ Bái Sáu Phương — trích Kinh Giáo thọ Thi-ca-la, Trường Bộ Kinh (Nghi Thức Tụng Niệm, BudSas)
Bài liên quanKinh Lăng Nghiêm: đi tìm cái tâm, tìm mãi không thấy ở đâuKinh Viên Giác: biết vọng là lìa vọngKinh Di Giáo: người biết đủ nằm đất cũng thấy thoải mái