🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Hiểu kinh dễ dàng

Chánh niệm qua một lần chờ xe buýt

Hiểu kinh dễ dàng · 6 phút đọc

Sáng nay tôi đứng chờ xe buýt. Xe chưa tới. Tay tôi tự động móc điện thoại ra, lướt tin này tới tin khác. Mắt nhìn màn hình, đầu thì nghĩ chuyện hôm qua: sếp nói câu đó là ý gì, tiền nhà tháng này xoay sao, chiều nay ăn gì. Chợt xe tới, tôi giật mình bước lên, suýt quên cả vé. Cả buổi chờ xe, tôi đứng đó mà như không đứng đó. Thân ở bến xe, lòng thì ở đâu đâu.

Chánh niệm là việc ngược lại. Là thân ở đâu, lòng ở đó. Kinh dạy: thế nào là chánh niệm. Đó là sống quán thân trên thân, nhiệt tâm, tỉnh giác, niệm, điều phục mọi tham ưu ở đời. Nói bằng lời thường: đang làm gì, biết mình đang làm đó. Đang đứng chờ xe, biết mình đang đứng chờ xe. Biết chân chạm đất, biết hơi thở ra vào, biết lòng mình đang sốt ruột. Biết vậy thôi, không cần làm gì thêm.

Có người nghe chữ quán thì tưởng là việc gì cao siêu, phải ngồi thiền cả giờ trong chùa. Không phải vậy. Trong kinh, Phật dạy bốn niệm xứ, tức bốn chỗ để đặt tâm mà quán: quán thân trên thân, quán thọ trên các thọ, quán tâm trên tâm, quán pháp trên các pháp. Nghe bốn chữ thì nhiều, nhưng thật ra chỉ là bốn câu hỏi nhỏ mình tự hỏi trong ngày: thân mình đang thế nào, cảm giác mình đang ra sao, tâm mình đang nghĩ gì, việc trước mắt mình là gì.

Quán thân là dễ bắt đầu nhất. Đang đi, biết mình đang đi. Chân bước, biết chân bước. Vai mỏi, biết vai mỏi. Bụng đói, biết bụng đói. Không cần sửa gì. Chỉ cần biết. Người ta hay sống mà không biết thân mình: ngồi làm việc tới trưa, cổ cứng đơ mà không hay, mắt mờ đi mà không hay, tới khi đau mới giật mình. Quán thân là quay về với thân, trước khi thân phải kêu cứu.

Quán thọ là biết cảm giác của mình. Đang vui, biết mình đang vui. Đang bực, biết mình đang bực. Đang buồn, biết mình đang buồn. Nghe thì đơn giản, nhưng nhiều người không làm được. Bực mà không biết mình bực, cứ thế nói ra những lời làm người khác đau. Buồn mà không biết mình buồn, cứ thế cáu gắt với người vô tội. Biết cảm giác của mình, là bước đầu để không bị cảm giác dắt đi.

Quán tâm là biết tâm mình đang nghĩ gì. Tâm đang tham, biết đang tham. Tâm đang giận, biết đang giận. Tâm đang chạy lung tung, biết nó đang chạy lung tung. Biết vậy, tự nhiên tâm chậm lại. Như đứa trẻ đang quậy, có người lớn nhìn nó một cái, nó chợt ngoan hơn. Tâm mình cũng vậy. Chỉ cần mình nhìn nó, nó đã bớt quậy rồi.

Quán pháp là nhìn việc trước mắt cho rõ. Việc này là gì, nên làm gì, không nên làm gì. Đang chờ xe, việc của mình là chờ. Không phải lo chuyện chiều nay, không phải giận chuyện hôm qua. Mỗi việc chỉ có một việc. Làm việc này thì để tâm vào việc này. Xong rồi, mới sang việc khác. Nghe thì dễ, làm mới thấy khó. Vì tâm mình quen chạy, quen lo nhiều việc một lúc, quen vừa ăn vừa nghĩ, vừa đi vừa lo.

Chánh niệm không phải là phép màu làm đời hết khổ ngay. Nó chỉ là một thói quen nhỏ: quay về với hiện tại. Đứng chờ xe thì chờ xe cho đàng hoàng. Ăn cơm thì ăn cơm cho đàng hoàng. Nghe người ta nói thì nghe cho đàng hoàng. Làm được như vậy, một ngày của mình sẽ khác. Không phải khác ở chuyện lớn. Mà khác ở chỗ mình không còn sống như người mộng du, đi qua ngày mà không biết mình đã đi qua.

Sáng mai, nếu bạn cũng đứng chờ xe, thử một việc nhỏ. Cất điện thoại vào túi. Đứng thẳng, thở một hơi. Biết chân mình đang chạm đất. Biết mình đang chờ. Biết lòng mình đang nôn hay đang yên. Chỉ vậy thôi, một phút. Rồi khi xe tới, bước lên, và nhớ rằng mình vừa có một phút thật sự sống. Một phút như vậy, gom nhiều ngày, thành một đời sống tỉnh thức. Không cần chùa chiền, không cần giờ giấc đặc biệt. Chỉ cần một lần chờ xe, mà mình thật sự có mặt ở đó.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Tứ Diệu Đế — Bình Anson, thế nào là chánh niệm, quán thân trên thân (phap002.htm)
• Con đường giác ngộ theo kinh điển Nikaya — Thích Nữ Trí Liên, bốn niệm xứ: quán thân, quán thọ, quán tâm, quán pháp (phap045.htm)
Bài liên quanTính không qua một đám mâyBuông bỏ qua một chiếc áo cũKính thầy như kính cha: hiếu với người dạy mình nên người