Đêm con ốm, mẹ thức trắng. Con sốt, mẹ lấy khăn lau người cho con. Con khóc, mẹ bế con đi quanh nhà. Trời gần sáng, con mới ngủ. Mẹ ngồi nhìn con ngủ, mắt cay vì thiếu ngủ mà lòng thì nhẹ.
Kinh Đại Báo Phụ Mẫu Trọng Ân kể về ân ấy. Đó là ân thứ năm: mẹ nằm chỗ ướt, xê con chỗ ráo. Tự mình nằm chỗ ướt, chỗ ráo để xê con. Hai vú phòng đói khát, hai tay ủ gió sương. Thâu đêm nằm chẳng ngủ, nâng niu tựa ngọc vàng. Những mong con vui vẻ, lòng mẹ mới được yên.
Mẹ nào cũng từng có những đêm như thế. Không chỉ khi con ốm. Khi con còn nhỏ, mẹ thức vì con khóc đêm. Khi con lớn, mẹ thức vì con đi chơi chưa về. Khi con đi xa, mẹ thức vì nhớ con. Đời mẹ có biết bao đêm không ngủ, mà con thì ngủ ngon, không hay biết gì.
Có người con lớn lên, quên mất những đêm ấy. Đến khi mình làm cha làm mẹ, thức đêm trông con ốm, mới chợt nhớ ra mẹ ngày xưa cũng từng như thế. Lúc ấy mới hiểu câu kinh: mẹ nằm chỗ ướt, xê con chỗ ráo. Không phải chuyện cổ tích. Đó là chuyện thật của chính nhà mình.
Hiếu nhớ từ những đêm không ngủ là hiếu của sự đáp lại. Ngày xưa mẹ thức vì mình. Giờ đến lượt mình thức vì mẹ. Mẹ già khó ngủ, mình ngồi cùng mẹ một lúc. Mẹ ốm phải nằm viện, mình thức đêm trông mẹ. Mẹ lo lắng không ngủ được, mình ngồi nghe mẹ nói hết nỗi lo.
Nhiều người con nghĩ chăm cha mẹ già là việc ban ngày: nấu cơm, giặt giũ, đưa đi khám. Nhưng hiếu thật sự còn nằm ở ban đêm. Ban đêm là lúc cha mẹ già yếu nhất, cô đơn nhất. Đêm dài, cha mẹ trằn trọc, nhớ chuyện cũ, lo chuyện mai sau. Người con ở bên lúc ấy thì cha mẹ yên lòng hơn bất cứ thuốc nào.
Có người cha già hay thức giấc nửa đêm. Ông ngồi dậy, đi ra hiên, hút thuốc một mình. Con trai thấy vậy, ra ngồi cùng cha. Hai cha con không nói gì nhiều. Chỉ ngồi cùng nhau nghe tiếng đêm. Ông bảo: có người ngồi cùng, đêm ngắn lại. Hiếu đôi khi chỉ là một người ngồi cùng trong đêm dài.
Có người mẹ già sợ bóng tối, sợ ở một mình. Ban ngày bà vui vẻ với con cháu. Ban đêm bà nằm nghe tiếng gió, lòng bất an. Người con biết vậy, để đèn ngủ sáng cho mẹ, đặt điện thoại gần mẹ, dặn mẹ cần gì cứ gọi. Những việc nhỏ ấy làm đêm của mẹ bớt dài.
Kinh còn kể một ân nữa, rất giống với ân này. Đó là ân thứ tám: đi xa lòng mẹ thương nhớ. Con đi đường xa cách, mẹ ở chốn quê nhà, ngày đêm thường tưởng nhớ, sớm tối vẫn vấn vương. Như vượn thương con đỏ, khúc ruột đứt từng đoạn. Mẹ nhớ con không chỉ ban ngày. Mẹ nhớ cả trong giấc ngủ chập chờn.
Người con đi xa, hãy nhớ rằng ở nhà có một người đang thức vì mình. Gọi về trước khi ngủ. Báo cho mẹ biết mình đã về tới nhà an toàn. Đừng để mẹ nằm chờ tin con trong bóng tối. Một cuộc gọi ngắn trước giờ ngủ cũng đủ làm mẹ yên giấc.
Và khi cha mẹ đã già, đừng để cha mẹ phải thức một mình trong lo âu. Hỏi cha mẹ đêm qua ngủ có ngon không. Hỏi cha mẹ có gì lo lắng không. Ngồi nghe cha mẹ kể, dù câu chuyện đã kể nhiều lần. Người già kể chuyện cũ không phải vì quên. Mà vì muốn có người ngồi cùng trong đêm dài của mình.
Mẹ đã từng nằm chỗ ướt để con được nằm chỗ ráo. Mẹ đã từng thức thâu đêm để con được ngủ yên. Giờ đến lượt mình. Nằm lại gần cha mẹ một chút. Thức cùng cha mẹ một đêm. Ngồi cùng cha mẹ khi cha mẹ không ngủ được. Hiếu không phải là việc lớn lao ở đâu xa. Hiếu là không để cha mẹ một mình trong những đêm dài, như ngày xưa cha mẹ đã không để mình một mình.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư