🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Hiểu kinh dễ dàng

Lấy oán báo oán, oán càng chồng chất: câu kệ Pháp Cú về hận thù

Hiểu kinh dễ dàng · 6 phút đọc

Chị Lan làm cùng phòng với một người hay nói xấu sau lưng người khác. Hôm đó, chị nghe chính tai người ta bịa chuyện về mình với sếp. Chị về nhà, tức đến mất ngủ. Trong đầu chị chỉ có một ý: phải trả đũa. Mai lên công ty, chị sẽ kể hết chuyện xấu của người đó cho mọi người nghe, cho người ta biết tay.

Chị soạn sẵn trong đầu từng câu, từng chữ. Càng nghĩ càng thấy hả. Nhưng lạ là càng nghĩ, chị càng mệt. Người kia thì đang ngủ ngon. Chỉ có chị là thức trắng, ôm một cục tức trong ngực như ôm một hòn than nóng.

Kinh Pháp Cú có một câu kệ nói đúng cái cảnh này:

"Với hận diệt hận thù, Đời này không có được. Không hận diệt hận thù, Là định luật ngàn thu."

Câu kệ này là kệ số 5 trong phẩm Song Yếu. Dịch ra lời thường, nó nói: lấy hận thù để dập hận thù, đời này không bao giờ xong. Chỉ có không hận, mới dập được hận thù. Đó là quy luật muôn đời, không phải ý kiến riêng của ai.

Nghe thì ngược đời. Người ta hại mình, mình không trả lại thì chẳng phải mình thua sao? Nhưng Phật nhìn xa hơn một bước. Mình trả đũa xong thì sao? Người ta lại trả đũa lại mình. Mình lại phải trả nữa. Cứ thế, oán chồng lên oán, như hai người thay nhau đổ thêm dầu vào lửa, rồi cùng nhau cháy.

Trong kinh, ngay trước câu kệ này, có hai câu kệ nói về cái gốc của hận thù:

"Nó mắng tôi, đánh tôi, Nó thắng tôi, cướp tôi. Ai ôm hiềm hận ấy, Hận thù không thể nguôi."

Còn ai buông được câu đó, thì hận thù lắng xuống. Vấn đề không nằm ở chuyện người ta đã làm gì. Vấn đề nằm ở câu "nó mắng tôi, đánh tôi" mà mình cứ nhai đi nhai lại trong đầu. Chính câu đó nuôi hận thù sống dai.

Chị Lan ngồi nghĩ lại. Người đồng nghiệp kia nói xấu chị, đó là lỗi của người ta. Nhưng chị thức trắng đêm, mệt mỏi, bực bội, đó là do chị tự làm khổ mình. Người ta chỉ nói một câu. Còn chị thì đem câu đó về nhà, nhai lại cả trăm lần, rồi tự đốt mình bằng nó.

Không hận không có nghĩa là hiền đến mức để người ta muốn làm gì thì làm. Phật không dạy ta cam chịu. Ngài dạy ta đừng để hận thù làm chủ mình. Có hai việc khác nhau: một là bảo vệ mình, hai là trả thù cho hả giận. Bảo vệ mình là việc nên làm. Trả thù cho hả giận chỉ làm mình thêm mệt.

Chị Lan có thể làm gì? Chị có thể nói thẳng với người đó, trước mặt, bằng giọng bình tĩnh: tôi nghe bạn nói vậy về tôi, chuyện đó không đúng. Chị có thể nói với sếp sự thật, có bằng chứng thì đưa ra. Chị có thể giữ khoảng cách với người hay nói xấu. Tất cả những việc đó đều là bảo vệ mình, mà không cần hận thù.

Còn nếu chị chọn cách trả đũa, kể xấu lại người ta cho cả phòng nghe, thì chị đã thành một người giống hệt người mà chị ghét. Người ta nói xấu, chị cũng nói xấu. Oán cũ chưa xong, oán mới đã chồng lên. Cuối cùng, cả phòng thành một bãi chiến trường, không ai thắng.

Có người bảo: tha thứ khó lắm. Đúng, khó thật. Nhưng tha thứ ở đây không có nghĩa là coi như chưa có chuyện gì. Tha thứ là mình không để chuyện đó tiếp tục đốt mình nữa. Người ta có xin lỗi hay không, đó là việc của người ta. Mình có buông cục than nóng xuống hay không, đó là việc của mình.

Muốn biết mình còn ôm hận hay không, cứ nhìn giấc ngủ của mình. Người ôm hận ngủ không yên. Người đã buông, dù chuyện chưa giải quyết xong, vẫn ngủ được. Giấc ngủ là thước đo thật nhất.

Hận thù giống như mình uống thuốc độc mà mong người khác chết. Người kia có chết hay không thì chưa biết, nhưng mình thì đang say thuốc từng ngày. Buông xuống không phải vì người kia xứng đáng được tha thứ. Buông xuống vì mình xứng đáng được bình yên.

Câu kệ nói "là định luật ngàn thu", tức là đây không phải lời khuyên cho một thời nào. Ngàn năm trước đã vậy, ngàn năm sau cũng vậy. Hận thù chưa bao giờ dập tắt được hận thù. Chỉ có một thứ dập được nó, đó là lòng không hận. Hiểu được điều này, ta đã đi được nửa đường. Nửa còn lại là tập buông, mỗi ngày một chút.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Pháp Cú (HT Thích Minh Châu dịch) — kệ 3, 4, 5
Bài liên quanCả đạo Phật gói trong ba câu: không làm ác, làm lành, giữ tâm trong sạchQuá khứ không truy tìm, tương lai không ước vọng: sống trọn một ngàyMong cho mọi người đều an vui: đọc Kinh Từ Bi bằng lời thường