🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Hiểu kinh dễ dàng

Bốn lời nguyện lớn: tứ hoằng thệ nguyện cho người mới học Phật

Hiểu kinh dễ dàng · 7 phút đọc

Tối nào đi chùa, bạn cũng nghe mọi người đọc bốn câu kệ trước khi ra về. Đọc thì quen miệng, nhưng ít ai dừng lại hỏi: bốn câu đó nói gì? Bốn câu ấy là tứ hoằng thệ nguyện, bốn lời nguyện lớn của người học Phật. Nghe chữ thệ nguyện thì thấy to lớn, xa vời. Nhưng thật ra, bốn lời nguyện này là bốn hướng đi cho một đời người. Hiểu được nó, mình mới biết mỗi ngày mình đang đi về đâu.

Trong sách Những Lời Dạy Từ Các Thiền Sư Việt Nam Xưa, sau lời dạy của Thiền sư Bảo Giám, phần bình giải viết rất rõ: bạn nên phát tứ hoằng thệ nguyện của Thiền Tông. Tại các thiền viện, người tu sẽ đọc bốn lời thệ nguyện để cứu tất cả chúng sinh hữu tình, để đoạn tất cả phiền não, để học tất cả Phật pháp, và để thành tựu Phật đạo tối thượng. Bốn việc ấy, đọc lên chỉ mất vài giây. Làm thì mất cả đời. Nhưng chính vì mất cả đời nên nó mới đáng làm.

Lời nguyện thứ nhất: chúng sanh vô biên thệ nguyện độ. Chúng sanh là tất cả những ai đang sống, đang khổ, đang loay hoay như mình. Vô biên nghĩa là nhiều không đếm được. Độ nghĩa là giúp họ qua bờ bên kia, tức là giúp họ bớt khổ. Nghe thì lớn quá. Mình còn chưa lo xong cho mình, giúp ai được? Nhưng độ không nhất thiết phải là chuyện lớn. Một lời nói tử tế với người đang buồn là độ. Một lần nhịn không cãi nhau là độ. Một bữa cơm nấu cho cha mẹ là độ. Mình giúp được ai trong tầm tay mình, thì giúp. Lời nguyện này chỉ nhắc mình: đừng sống chỉ cho riêng mình.

Lời nguyện thứ hai: phiền não vô tận thệ nguyện đoạn. Phiền não là tham, sân, si và bao nhiêu thói xấu trong lòng mình. Vô tận nghĩa là nó nhiều vô kể, hết cái này lại sinh cái khác. Đoạn nghĩa là cắt đứt. Nhiều người nghe tới đây thì nản: cắt sao nổi, phiền não của mình nhiều như vậy? Nhưng lời nguyện không bắt mình cắt hết trong một ngày. Nó chỉ bắt mình có hướng đi: mỗi ngày bớt một chút. Hôm nay bớt được một cơn giận là đã đoạn được một phần phiền não. Ngày mai bớt được một lần tham lam, lại đoạn thêm một phần. Cứ thế mà đi.

Lời nguyện thứ ba: pháp môn vô lượng thệ nguyện học. Pháp môn là những cách tu, cách học mà Phật đã dạy. Vô lượng nghĩa là nhiều không đếm xuể. Học hết sao được? Không cần học hết. Học là để dùng, không phải để khoe. Mình nóng tính thì học cách thở, cách nhẫn. Mình hay lo thì học cách buông. Mình thương cha mẹ thì học hiếu. Mỗi pháp môn là một món thuốc. Biết mình bệnh gì thì uống thuốc đó. Lời nguyện này nhắc mình đừng học cho có, học rồi phải đem ra sống.

Lời nguyện thứ tư: Phật đạo vô thượng thệ nguyện thành. Phật đạo là con đường giác ngộ mà Phật đã đi. Vô thượng nghĩa là không có gì cao hơn. Thành nghĩa là thành tựu, đi tới nơi. Đây là lời nguyện lớn nhất, cũng là lời nguyện gom ba lời nguyện trên lại. Giúp người, cắt phiền não, học pháp môn, tất cả đều để đi tới chỗ giác ngộ. Không có lời nguyện này, ba lời nguyện kia dễ thành việc thiện rời rạc, làm rồi thôi. Có lời nguyện này, mọi việc nhỏ trong ngày đều có hướng. Nấu cơm cũng là tu. Nhịn một câu cũng là tu. Vì mình biết mình đang đi đâu.

Có người hỏi: nguyện lớn như vậy, làm không xong thì sao? Thì không sao cả. Thệ nguyện không phải là lời hứa phải xong trong ngày mai. Nó là la bàn. Tàu đi biển cần la bàn, không phải vì la bàn đưa tàu tới bến ngay, mà vì không có la bàn, tàu sẽ lạc. Bốn lời nguyện cũng vậy. Đọc mỗi tối, mình nhắc mình nhớ hướng. Hôm nay mình có giúp ai không? Có bớt được cơn giận nào không? Có học được điều gì hay không? Mình có đang đi về phía giác ngộ, hay đang đi vòng vòng?

Tập nhỏ thôi. Tối nay, trước khi ngủ, bạn đọc thầm bốn lời nguyện. Không cần đọc to, không cần đúng chữ. Chỉ cần nhớ ý: giúp người, bớt phiền não, học để sống, đi tới giác ngộ. Rồi nghĩ lại một ngày của mình: hôm nay mình đã làm được chút nào trong bốn việc ấy chưa? Nếu được một chút, thì mừng. Nếu chưa được, thì mai làm lại. Người có nguyện lớn không phải là người làm được việc lớn ngay. Mà là người mỗi ngày đều nhớ mình đang đi về đâu.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Những Lời Dạy Từ Các Thiền Sư Việt Nam Xưa — Bình sau lời dạy của Thiền sư Bảo Giám (bản dịch HT Thích Thanh Từ), tr. 34
• Chú giải Kinh Phật Thuyết Đại Thừa Vô Lượng Thọ – Trang Nghiêm Thanh Tịnh Bình Đẳng Giác (Như Hòa dịch), tr. 489
Bài liên quanNghe, nghĩ, làm: ba bước học Phật gọi là văn, tư, tuSáu cõi luân hồi: lục đạo nói sao cho người thường hiểuKinh Địa Tạng: hiếu và nguyện trong một bộ kinh