🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Hiếu kính

Hiếu kính cha mẹ trong từng ngày — Phần 4

Hiếu kính · 6 phút đọc

Phần trước, chúng ta đã ở bên cha mẹ lúc ốm đau, và thấy rằng ơn cha mẹ lớn đến mức cõng cả trăm năm cũng chưa trả đủ. Nhưng hiếu kính không chỉ hướng về cha mẹ còn sống. Có một phần khác, sâu hơn và lặng hơn, là nhớ về tổ tiên, ông bà, những người đã khuất mà mình mang ơn. Người Việt mình có câu: cây có cội, nước có nguồn. Mình có mặt trên đời hôm nay, là nhờ cha mẹ, nhờ ông bà, nhờ bao đời trước đã gầy dựng nên nếp nhà này.

Nhiều gia đình vẫn giữ bàn thờ tổ tiên trong nhà. Mỗi sáng thắp một nén nhang, ngày giỗ nấu mâm cơm cúng, ngày Tết sum họp nhắc chuyện ông bà ngày xưa. Có người trẻ bây giờ thấy những việc ấy rườm rà, cho rằng cúng bái chỉ là hình thức. Nhưng nếu nhìn kỹ, bàn thờ tổ tiên không chỉ là chỗ thắp nhang. Đó là chỗ nhắc mình nhớ: mình từ đâu mà ra, mình đang sống trên công sức của ai, và mình phải sống sao cho xứng với những người đã đi trước.

Đức Phật dạy người con có năm nhiệm vụ với cha mẹ, trong đó có giữ gìn gia đình với truyền thống, và làm tang lễ khi cha mẹ qua đời. Giữ gìn truyền thống không phải là giữ những hủ tục, mà là giữ nếp nhà: giữ lòng ngay thẳng, giữ tình anh em thuận hòa, giữ cái tên gia đình cho sạch. Ông bà mình ngày xưa nghèo mà vẫn giữ được nếp, thì mình hôm nay no đủ, càng phải giữ. Làm tang lễ cho cha mẹ cũng vậy: không phải để phô trương, mà để tiễn người đi một cách trọn vẹn, để người ở lại không ân hận.

Trong kinh điển Pali, mỗi năm vào rằm tháng Bảy, có mùa Vu Lan báo hiếu, là dịp con cháu tưởng nhớ đến công ơn nuôi dưỡng của cha mẹ, cả người còn sống lẫn người đã qua đời, và cố gắng đền đáp bằng việc phụng dưỡng và các thiện sự. Ngoài sự tích Mục Kiền Liên cứu mẹ trong kinh điển Bắc tông, điều cốt lõi mà mùa Vu Lan nhắc nhở rất giản dị: người đã khuất không cần mâm cao cỗ đầy, mà cần con cháu sống tốt, làm việc lành, và nhớ về họ bằng lòng thành.

Hiếu Kinh có câu: “Lập thân, hành đạo, dương danh ư hậu thế, dĩ hiển phụ mẫu, hiếu chi chung dã.” Nghĩa là lập thân, làm điều phải, để tiếng thơm lưu lại đời sau, làm rạng rỡ cha mẹ, đó là hiếu cuối cùng. Câu ấy nói rõ: nhớ về tổ tiên không chỉ bằng nhang khói, mà bằng cách sống của mình. Mình sống ngay thẳng, làm ăn lương thiện, thương người, thì đó là cách làm rạng danh ông bà cha mẹ tốt nhất. Ngược lại, mình sống buông thả, làm điều sai trái, thì dù giỗ chạp có linh đình mấy, cũng không gọi là hiếu được.

Ngày giỗ tổ tiên cũng là dịp để cả nhà sum họp, mà ngày nay nhiều nhà đã lơ là. Anh em mỗi người một nơi, giỗ cha mẹ chỉ còn một hai người về, mâm cúng làm qua loa cho xong. Nhưng giỗ không chỉ là cúng, mà là dịp anh em gặp nhau, nhắc nhau nhớ mình là người một nhà. Ngồi quanh mâm cúng, kể chuyện ngày xưa ba mẹ cực khổ nuôi con ra sao, ông bà dạy con cháu điều gì, thì tình anh em tự nhiên gắn lại. Có những mâu thuẫn trong nhà, ngồi bên mâm giỗ, nhớ tới cha mẹ, tự nhiên cũng nguôi đi. Người đã khuất không về ăn được, nhưng ngày giỗ giữ được tình thân của người còn sống, thì đã là báo hiếu rồi.

Vậy nên, nhớ về tổ tiên, ông bà, hãy bắt đầu bằng những việc gần gũi: giữ bàn thờ sạch sẽ, thắp nhang đều đặn, kể cho con cháu nghe chuyện ông bà ngày xưa, dạy con biết cúi đầu trước bàn thờ tổ. Và quan trọng hơn, hãy sống sao cho xứng: đi làm ăn lương thiện, giữ anh em hòa thuận, đừng để cha mẹ dưới suối vàng phải hổ thẹn vì con cháu. Hiếu kính trong từng ngày, đến phần này, đã đi từ mâm cơm, lời nói, giường bệnh, đến cội nguồn của cả gia đình.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Chuỗi: Hiếu kính cha mẹ trong từng ngày · Phần 4
Nguồn
• Giới thiệu Đạo Phật — Bình Anson, chương 09 “Lòng hiếu thảo trong kinh điển Pali” (Thư Viện Phật Học BudSas, TVPH)
• Hiếu Kinh, Khai tông minh nghĩa (dẫn trong Trung Dung Tân Khảo, tr. 116) (đối chiếu file (kinhdich)-trung-dung-tan-khao-dantocking.com.pdf.txt)
Bài liên quanHiếu kính cha mẹ trong từng ngày — Phần 5Vu Lan báo hiếu: nhớ cha mẹ đã khuất bằng việc lành mỗi ngàyDạy con hiếu kính bằng chính cách mình thương cha mẹ